termorezistor va termoelektrik datchiklar

DOCX 9 pages 564.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 564.7 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

ma`ruza №7 termorezistor va termoelektrik datchiklar reja: 1. termoelektrik datchikning ishlash printsipi 2. termoelektr materiallar va termoelektr o’zgartkichlar termoelektrik datchikning ishlash printsipi temperaturani o’lchashning termoelektr usuli termoelektr termometr (termopara) termo eyuk ining uning temperaturasiga bog’liqlngiga asoslangan. bu asbob —200° s dan +2500° s gacha bo’lgan temperaturalarni o’lchashda texnikaning turli sohalari va ilmiy-tekshirish ishlarida keng qo’llaniladi. termoelektr termometrlar yordamida temperaturani o’lchash 1821 yilda zeebek kashf etgan termoelektr hodisasiga asoslangan. bu hodisaning temperaturalarni o’lchashda qo’llanilishi ikki xil metall simdan iborat zanjirda ularning kavsharlangan joyida temperaturalar farqi hisobiga hosil bo’ladigan eyuk effektiga asoslangan. har xil a va в o’tkazgichlardan iborat zanjirni ko’rib chiqamiz (10.1-rasm). termoparaning o’lchanayotgan muhitga tegib turgan joyi kavsharlangan uchi 1 (issiq ulanma), o’zgarmas t0 temperaturali muhitdagi joyi 2 esa erkin uchi (sovuq ulanma) deyiladi. a va в o’tkazgichlar termoelektrodlar deyiladi. bunday kavsharlangan o’tkazgichlar esa termopara deb ataladi, ularda hosil bo’ladigan elektr yurituvchi kuch termoetektr yurituvchi kuch (teyuk) deyiladi. teyuk hosil …

2 / 9

ektrik zanjir, b) uchinchi o`tkazgichni ulash sxemasi agar kavsharlangan o’tkazgichlar bir xil bo’lsa va ularning ikki uchi turlicha temperaturada qizdirilsa, u holda o’tkazgichning issiqroq qismidan sovuqroq qismiga bo’sh elektronlarning diffuziyalanishi teskari yo’nalishdagi diffuziyasi jadalroq bo’ladi. potentsiallar ayirmasi elektronlarning issiqlik diffuziyasiga teskari yo’nalishda ta’sir qiladi, buning natijasida muvozanat holati qaror topguncha o’tkazgichning issiqroq uchi musbat ishorada zaryadlanadi. binobarin, har xil a va b o’tkazgichlardan tashkil topgan eng sodda termoelektr zanjirda to’rtta turlicha teyuk hosil bo’ladi. ya’ni ikkita teyuk a va b o’tkazgichlarning kavsharlangan uchida; bitta teyuk a o’tkazgichning uchida; bitta teyuk b o’tkazgichning uchida. shuni nazarda tutib, 10.1-rasmda tasvirlangan zanjirdagi teyuk kattaligipi aniqlash mumkin. zanjirni soat strelkasi harakatiga teskari yo’nalishda kuzatsak, quyidagi natija chiqadi: (10.1) br erda — ikkala faktor ta’siridagi jamlangan teyuk; va — a va v o’tkazgichlar uchndagi potentsiallar hamda temperaturalar ayirmasi natijasmda hosil bo’lgan teyuk. agar kavsharlangan uchlarining temperaturasi bir xil bo’lsa .teyuk nolga teng bo’ladi, chunki ikkala …

3 / 9

termoelektrodlardan birini uzish (10.2-rasm, b) kerak. termopara zanjiriga uchinchi c o’tkazgichni ulash variantlaridagi jamlangan teyuk ni ko’rib chiqamiz. 6,2-rasm, a dagi variant uchun: (10.6) , ya’ni ulanmalarining temperaturasi teng bo’lsa, (10.7) bu teiglamadan ma’lumki, (10.8) (10.8) tenglama natijasini (10.6) ga qo’yib chiqsak, (10.4) tenglama kelib chiqadi. 10.2- rasm, b dagi variant uchun: (10.9) agarhisobga olinsa, (10.9) tenglama (10.4) tenglamaga aylanadi. bundan quyidagi muhim xulosani chiqarish mumkin: termoparaning zanjiriga uchlaridagi temperaturasi bir xil bo’lgan uchinchi o’tkazgich ulanganda ham teyuk o’zgarmaydi. demak, termopara zanjiriga ulash simlari, o’lchov asboblari va qarshiliklarni ulash mumkin ekan. 10.3-rasm. termoelektr termometrning erkin uchlari temperaturasiga tuzatma kiritish temperaturani termoelektr termometr yordamida o’lchash uchun termometr hosil qiladigan termo eyuk ni va erkin uchlarning temperaturasini o’lchash kerak. agar temperaturani o’lchashda termometr uchlarining temperaturasi ga teng bo’lsa, unda o’lchanayotgan temperatura darajalash xarakteristikasidan (jadvallar, grafiklardan) (10.3-rasm) darhol topiladi. bu darajalash xarakteristikasi termo eyuk bilan ish ulanmasi (rabochiy spay) temperaturasi orasida munosabat o’rnatadi. …

4 / 9

ash sharti bajarilganda shunday eyukni hosil qiladi. agar o’lchash jarayonida erkin uchlar temperaturasi biror yangi qiymat qabul qilsa, unda termometr hosil qiladigan termo eyuk ga (10.3-rasm) va erkin uchlar temperaturasiga kiritiladigan tuzatish ga, darajalash shartiga mos termo eyuk esa (10.11) ga teng bo’ladi. termoelektr termometrning erkin uchlari temperaturasiga kiritiladigan tuzatma qiymati termometrning darajalash xarakteristikasiga bog’liq bo’ladi, u esa termoelektr termometr tayyorlanadigan o’tkazgich materiallar bilan belgilanadi. tuzatmani kiritish usulidan qat’i nazar (hisobiy yoki avtomatik) tuzatma kiritish uslubi o’zgarmay qoladi: qaysi usul bilan tuzatma (hisobiy yoki avtomatik) kiritilganidan qat’i nazar, sxemada qiymat olinadi, bu qiymat keyin termopara termo eyuk iga qo’shiladi. yig’indi termo eyuk darajalash kiymatiga mos keladi. temperaturani o’lchashga oid alohida masalalarni echish uchun termoelektr termometrlarni o’lchash asbobi bilan ulashning turli usullari qo’llaniladi (10.4-rasm). 10.4-rasmda termoelektr termometrii o’lchash asbobiga ulash sxemasi ko’rsatilgan. termometr komplektiga termopara 1 ulash simi 2 va o’lchov asbobi 3 kiradi. termoelektr termometrni o’zgartish koeffitsientinn orttirish uchun bir …

5 / 9

teng bo’lsa, unda o’sha nuqtalarda termometr hosil qiladigan teyuk lar ham teng bo’ladi. bunday holda termometrdagi zanjir toki nolga teng bo’ladi, chunki qarama-qarshi ulanganda bir termoparaning teyuki boshqa termoparaning teyuki bilan kompensatsiya qilinadi va o’lchov asbobi nolni ko’rsatadi. agar va temperaturalar turlicha bo’lsa, u holda qaysi temperatura yuqori bo’lishiga qarab, temperaturalar farqiga proportsional bo’lgan zanjir toki biror yo’nalishda oqadi, buni o’lchov asbobi ko’rsatadi. termoelektr materiallar va termoelektr o’zgartkichlar turli o’gkazgichlarning ixtiyoriy jufti termoelektr o’zgartkichni tashkil etishi mumkin, ammo har bir juftlik ham amalda qo’llanishga yarayvermaydi. zamonaviy o’lchash texnikasi termoelektr o’tkazgichlar tayyorlanadigan materiallarga ko’pdan-ko’p talablar qo’yadi, ammo bu talablarni juda kam sonli matershllargina kondiradi. asosiy talablar quyidagilardan iborat: yuqori temperaturalar ta’siriga chidamlilik, teyuk ning vaqt bo’yicha o’zgarmasligi, uning iloji boricha katta qiymatga ega bo’lishi va temperaguraga bir qiymatli bog’liqligi, qarshilik temperatura koeffitsientining katta bo’lmasligi va katta elektr o’tkazuvchanlik. barcha materiallar va qotishmalar uchun teyuk ning temperaturaga funktsional bog’liqligi murakkab bo’lib, uni …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termorezistor va termoelektrik datchiklar"

ma`ruza №7 termorezistor va termoelektrik datchiklar reja: 1. termoelektrik datchikning ishlash printsipi 2. termoelektr materiallar va termoelektr o’zgartkichlar termoelektrik datchikning ishlash printsipi temperaturani o’lchashning termoelektr usuli termoelektr termometr (termopara) termo eyuk ining uning temperaturasiga bog’liqlngiga asoslangan. bu asbob —200° s dan +2500° s gacha bo’lgan temperaturalarni o’lchashda texnikaning turli sohalari va ilmiy-tekshirish ishlarida keng qo’llaniladi. termoelektr termometrlar yordamida temperaturani o’lchash 1821 yilda zeebek kashf etgan termoelektr hodisasiga asoslangan. bu hodisaning temperaturalarni o’lchashda qo’llanilishi ikki xil metall simdan iborat zanjirda ularning kavsharlangan joyida temperaturalar farqi hisobiga hosil bo’ladigan eyuk e...

This file contains 9 pages in DOCX format (564.7 KB). To download "termorezistor va termoelektrik datchiklar", click the Telegram button on the left.

Tags: termorezistor va termoelektrik … DOCX 9 pages Free download Telegram