idrok va illyuziya

DOCX 9 pages 124.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 124.9 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

6-mavzu. idrok va illyuziya. (2 soat) reja : 1 idrok haqida tushuncha. idrokning nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlari. 2 idrokda ob‟ekt va fon, appersepsiya, idrokning konstantligi. 3 idrokda illyuziya va gallyutsinatsiya. 4 vaqt, harakat va fazoni idrok qilish. 5 idrokning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. amaliy tavsiyalar. tayanch so'zlar: idrok, kinestetik, perseptiv faoliyat, fon, ikkilanuvchi tasvirlar, yaxlitlik va onglilik, tanlab oluvchanlik, konstantlik, idrok darajalari, appersepsiya, illyuziya, perspektiva, gallyutsinatsiya, fazoni idrok qilish, vaqtni idrok qilish, binokulyar ко'rish, konvergensiya. narsalarning alohida-alohida sifatlari (rangi, tovushi, qattiqligi va xokazo) sezgilar tufayli miya yarim sharlarida aks ettiriladi. ammo odamni qurshab olgan voqelilikdagi har bir narsa yoki hodisada turlicha sifatlar va xususiyatlaming yaxlit kompleksi mujassamlashgan bo'ladi. analizatorlar orqali hosil bo'ladigan sezgilar narsa va hodisalarni to'g'riroq aks ettirish uchun miya po’stlog’ida bir-biri bilah birikadi va odamda narsa va hodisaning yaxlit obrazi yaratiladi. ayni chog'da sezgi organlariga ta'sir etib turgan narsa va hodisalarni ongimizda yaxlit aks ettlrilishidan iborat …

2 / 9

xokazo. aloxida-aloxida bu belgilarning barchasi miya po’stlog’ida yaxlit kompleks bo’lib birikadi. bundan tashqari, biz bu narsaning atirgul ekanligini taniymiz, ya'ni bu yerda xotira jarayonlari ham ishtirok qiladi. gul hidi bizga xuzur bag’ishlaydi, bizda yoqimli his uyg'otadi. nihoyat idrok jarayoni tarkibiga tafakkur ham kiradi: mazkur gul atirgulning qanday navi ekanligi xaqida o'ylaymiz, dastlabki sodda xulosa chiqaramiz. idrokda qaysi analizator ustunlik qilishiga qarab idrok ko'rish, eshitish, xid bilish, ta'm-maza, teri-tuyish va kinestetik idrok turlariga ajratiladi. 2. idrok odamning faoliyati bilan chambarchas bog'liq jarayondir. agar biz biron rasmga mahliyo bo’lib uning qarshisida qimhiamay tursak ham, baribir biror aqliy ishni amalga oshiramiz, aks holda hqch narsani anglay olmagan bo’lamiz. odatda bizning ongli idrok qilishimiz bilib olishimiz lozim qandaydir konkret masalani yechishdan iboratdir. uni maxsus perseptiv faoliyat ( lotincha perceptio - idrok) deb atash mumkin. deyarli har qanday obyekt shu obyektni qurshab olgan fon bilan birgalikda idrok qilinadi. dars boshida o'qituvchi butun sinfga, partada o'tirgan …

3 / 9

l idrok qilamiz. bu idrokimizning konstahtligidan, ya'ni doimiyligidan dalolat beradi. psixolog djozef yastrou chizgan rasm. (11-rasm) 12-rasmda nimalarni ko'rayapsiz? idrok darajalari. idrokning o'tmish tajribaga bog' liqligi appersepsiya (latincha ap(taaluqli)+perceptio (idrok demakdir) deb ataladi. turli kasb kishilari bitta narsaning o'zini turlicha idrok qiladilar. gulni ko'zdan kechirayotgan rassom guldagi ranglarning uyg'unligiga e'tibor bersa, botanik qaysi sinfga mansubligi nuqtai-nazaridan qaraydi, agronom yem hashak turi sifatida qaraydi vxk. bizning ongli idrok etishimiz persepsiya deyiladi. narsalarni noto'g'ri, buzib idrok qilish illyuziya deb ataladi. bu singari rasmlarni ko'zdan kechirishda xatoga yo'l qo'yadilar, chunki bu illyuziyalar sezgilarimiz va idrokimizning xususiyatlariga bog'liqdir. illyuziyalarning ayrimlari nomlarini aytib o'tamiz; 1. ochiq (yorqin) va bo'glq rang illyuziyasi. 2. kontrastlik illyuziyasi. 3. butun xususiyatlarning bo'laklarga ko'chishi illyuziyasi. 4. narsalar tepa qismining kattalashib ko'rinishi illyuziyasi. 5. chiziqlar yo'nalishining o'zgarishi illyuziyasi. 6. perspektiva illyuziyasi. 13-rasmdagi chiziqlarning qaysi biri uzun? 14-rasmdagi kvadratlarning qay biri katta? gallyutsinatsiya - (lot.hallucinatio - alahlash, bosinqirash, valdirash) real voqelikdagi narsa …

4 / 9

ular bizga va boshqa narsalarga nisbatan malum masofada turadi. narsalarning ana shunday fazoviy holatlarini ко z о 'ngimizda aks ettirishimiz fazoni idrok qilish deb ataladi. bundan tashqari moddiy olamdagi narsalar doimo harakatda va о 'zgarishdadir. bu harakat va о 'zgarishlar ma 'lum bir vaqt ichida yuz beradi. narsalar harakati va o'zgartshidagi oldinma-ketinlik, tezlik va davomiylikning odam ongida aks ettirilishi vaqtni idrok qilish deb ataladi. obyektlarning fazoda egallagan holati o'zgarishining aks ettirilishi harakatni idrok etish deyiladi. olam materiyadan iborat, materiya hamisha fazo va vaqt ichida mavjuddir, yoki faylasuflar ta'biri biian aytganda yashash formalaridir. bir qancha sezgi organlari va miya katta yarim sharlari po'stloglning birgalikda ish bajarishi fazo va vaqtni idrok qilishning fiziologik asosi hisoblanadi. biz narsalarning fazoviy xususiyatlarini avvalo ko'rib idrok qilamiz. ammo bu xususiyatlarni idrok qilishda yolglz ko'rishning onzi kifoya qilmaydi. ko'zimizning to'r pardasida shar tekis doira sifatida, kub esa kvadrat shaklida aks etadi, bu yo'sinda aks ettirish orqali mazkur …

5 / 9

keyingina uning fazoviy xususiyatlarini to'g'ri aytib bera oladilar. odamning binokulyar ko'rishi narsalarning hajmini idrok qilishda katta ahamiyatga ega. binokulyar ko'rish( lotincha bini-ikkitadan, okulus-fko'z ya'ni ikki ko'z bilan ko'rish)da ko'z to'r pardasida biz ko'rayotgan narsaning ikki xil ta'sviri hosil bo'ladi: o'ng ko'zda narsaning ko'proq o'ng tomoni aks etsa, chap ko'zda chap tomoni aks etadi. bu tasvirlar ongimizda yaxlit bir holat tasviriga keltiriladi, shu tufayli ham biz narsaning xajmli ekanini bilamiz. ko'rishimizning binokulyarligi masofani idrok qilishimizda ham yordam beradi. narsalarning uzoq-yaqinligini idrok qilishda ikki ko'zdagi ko'rish o'qlarining yo'nalishi tufayli sodiy bo'luvchi sezgilar katta ahamiyatga ega, ikki ko'z o'qining bir narsaga tomon yo'naltirilishi konvergensiya (lot. konvergare-yaqinlashish, tutashish) deb ataladi. ko'zning bu harakatlari ixtiyorsiz ravishda yuz beradi, narsaning bizdan qanchalik olis yoki yaqinligi bildiradi. vaqtni idrok qilish bizga voqelikdagi hodisalarning davomiyligi, tezligi va ketma-ketligi xaqida tassavur beradi. tabiatdagi davriy harakatlar va bir me'yorda yuz beruvchi o'zgarishlar, yerning aylanishi, kunduz va kechaning almashinishi, yil fasllari, …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "idrok va illyuziya"

6-mavzu. idrok va illyuziya. (2 soat) reja : 1 idrok haqida tushuncha. idrokning nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlari. 2 idrokda ob‟ekt va fon, appersepsiya, idrokning konstantligi. 3 idrokda illyuziya va gallyutsinatsiya. 4 vaqt, harakat va fazoni idrok qilish. 5 idrokning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. amaliy tavsiyalar. tayanch so'zlar: idrok, kinestetik, perseptiv faoliyat, fon, ikkilanuvchi tasvirlar, yaxlitlik va onglilik, tanlab oluvchanlik, konstantlik, idrok darajalari, appersepsiya, illyuziya, perspektiva, gallyutsinatsiya, fazoni idrok qilish, vaqtni idrok qilish, binokulyar ко'rish, konvergensiya. narsalarning alohida-alohida sifatlari (rangi, tovushi, qattiqligi va xokazo) sezgilar tufayli miya yarim sharlarida aks ettiriladi. ammo odamni qurshab ...

This file contains 9 pages in DOCX format (124.9 KB). To download "idrok va illyuziya", click the Telegram button on the left.

Tags: idrok va illyuziya DOCX 9 pages Free download Telegram