maqsud shayxzoda va mirtemir hayoti va ijodi

DOCX 12 pages 36.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.6 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: maqsud shayxzoda va mirtemir hayoti va ijodi reja: 1. ijodkorning hayot yo‘liga bir nazar. 2. ijodiy faoliyatining boshlanishi. 3. maqsud shayxzoda o‘zbekistonda. 4. urush yillaridagi ijodi. 5. “toshkentnoma” – vatanga muhabbatning ramziy ifodasi. 6. “mirzo ulug‘bek” – adib ijodining gultoji. 7. maqsud shayxzoda ijodi - adabiyotshunoslik va tanqidchilik nigohida. bo‘lajak ijodkor 1908-yil 25-oktabr kuni taraqqiyparvar ziyoli-shifokor ma’sumbek oilasida tavallud topadi. uning bolaligi ozarbayjon she’riyatining otasi nizomiy tug‘ilgan ganja viloyatidagi oqtosh shahrida o‘tadi. shu shaharda boshlang‘ich ma’lumot oladi. 20-yillarning oxirlarida boshqa mintaqalardagi kabi ozarbayjonda ham sho‘ro hokimiyati millatchilarga, aksilinqilobchilarga qarshi kurash niqobi ostida millatparvar ziyolilarga, ilg‘or fikrli kishilarga qarshi qatag‘onni avj oldirgan edi. buning oqibatida shayxzodaning otasi ma’sumbek ham aksilsho‘roviy unsur sifatida qamoqqa olinadi, o‘zi ta’qib etiladi. o‘z yurtidan surgun qilingan bo‘lajak shoir jon saqlash uchun ozarbayjondan chiqib ketishga majbur bo‘ladi. 1928-yilda u toshkentga ko‘chib keladi va umrining oxirigacha shu еrda qolib ketadi. “1928- yildan e’tiboran mening faoliyatim o‘zbekiston bilan …

2 / 12

yangi devon” (1937), “saylov qo‘shiqlari” (1938) she’riy to‘plamlari kiradi. 30-yillarga kelib, shayxzoda shoirlik g‘oyat murakkab va mas’uliyatli san’at ekanini anglay boshlaydi. shoir bu yumush iste’doddan tashqari mashaqqatli mehnat, chuqur bilim, faqat timsollar orqali fikrlash emas, mutafakkir kabi umumlashtirish qobiliyatini ham talab etishiga amin bo‘ladi. endi shoir she’rlarida tavsifiylik va bayonchilikdan qochib, oddiy inson obrazini yaratishga, uning turfa xil tuyg‘ularini, hislarini ifodalashga, ma’naviy dunyosini ochishga e’tiborini kuchaytiradi. u o‘z she’rlarida rus mumtoz she’riyatidan, ayniqsa, v.v.mayakovskiy ijodidan ta’sirlanib, o‘zbek adabiyotida birinchilar qatori erkin vaznni qo‘llay boshlaydi hamda sharq va g‘arb she’riyati an’analarini uyg‘unlashtirib yuborishga muvaffaq bo‘ladi. natijada, hayotda erishilayotgan yutuqlar, o‘lkamizning go‘zal tabiati, oddiy odamlarning kundalik tashvishlari, mehnati va muhabbati masalalari shayxzoda she’riyatidan katta o‘rin ola boshlaydi. ayniqsa, shayxzoda o‘zbek kishisining boy ma’naviy dunyosini o‘ziga xos, takrorlanmas ranglarda ochib berishga intiladi. uning she’rlarida jo‘shqin publitsistik ruh falsafiy teranlik bilan qo‘shila boradi. ikkinchi jahon urushi shayxzoda uchun og‘ir sinov yillari bo‘ldi. urushning dastlabki …

3 / 12

lon qilinadi. ularda shoir inson ruhiy dunyosiga chuqurroq kirishga va dushmanga nafrat hamda vatanga muhabbat tuyg‘ularini ta’sirchanroq shakllarda ifodalashga muvaffaq bo‘ladi. urush yillaridagi shayxzoda lirikasining asosiy xususiyatlaridan biri shunda ediki, unda falsafiy teranlik va hayot hodisalaridan donishmanlikka to‘liq xulosalar chiqarish chuqurlashadi. buning misoli sifatida shoirning “kapitan gastello” she’rini eslash mumkin. she’rda muallif kapitan gastelloning jang maydonidagi qahramonligi tafsilotlaridan deyarli butun ijodiga epigraf qilib qo‘yish mumkin bo‘lgan va inson hayotining mohiyatini anglab еtishga yordam beradigan quyidagi xulosani taqdim etgan: umrlar bo‘ladiki, tirigida o‘likdir. o‘limlar bo‘ladiki, o‘lgan odam tirikdir. yuqorida sanab o‘tilgan she’rlar, xususan, “quyosh qizi zeboxon” asari va mashhur tarixiy shaxs yo‘ldosh oxunboboev haqidagi “oqsoqol” dostoni shayxzodaning urush yillari izlanishlar pallasidan o‘tib, haqiqiy ijod yo‘nalishiga kirganligidan guvohlik berar edi. uning badiiy adabiyotdagi eng qiyin janr hisoblanuvchi dramaga murojaat qilib, urush yillari “jaloliddin manguberdi” pesasini yaratishi ham shu xulosani tasdiqlaydi. bu drama 1944-yili yozib tugatilib, 1945-yili hamza nomidagi o‘zbek davlat drama teatri …

4 / 12

‘q edi. faqat bu pesa badiiy jihatdan mukammal emas edi, chunki undagi ko‘pchilik voqealar, hususan, jaloliddinning singlisiga aloqador syujet chizig‘i dramaning asosiy yo‘nalishiga, ruhiga muvaffaqqiyatli ravishda chatishtirib yuborilmagan edi. bunday nuqsonning bo‘lishi tabiiy edi, albatta, chunki mazkur asar muallifning o‘zbek tilida dramaturgiya sohasida qilgan ilk tajribasi hisoblanardi. endi ijodning haqiqiy yo‘liga kirgan vaqtlarida, ya’ni urushdan keyin shayxzoda hayotida fojiali voqealar yuz beradi. 1952-yil sentabr oyida shayxzoda qamoqqa olinadi. unga asarlarida aksilinqilobiy g‘oyalar va millatchilik kayfiyatlari mavjudligi, o‘zi esa sho‘ro tuzumiga qarshi yashirin tashkilot еtakchisi, degan ayb qo‘yiladi. oqibatda shayxzodani “xalq dushmani” sifatida toshkent viloyat sudi 25 yil qamoq jazosiga, uni o‘tagach, 8 yil fuqarolik huquqidan mahrum etishga hukm qiladi. oqibatda shayxzoda 1953-yilda uzoq va sovuq sibirdagi irkutsk shaxriga surgun qilinadi. afsuski, shoirning u еrda qanday ish bilan shug‘ullanganligi, boshidan kechirgan zindon azoblari to‘g‘risida hozirga qadar hech qanday ma’lumot topilmagan. u bilan deyarli bir vaqtda qamalgan said ahmad va shukrullo singari …

5 / 12

iladi. shoirning “dunyo boqiy” turkumi adabiyotimizda katta voqea bo‘ldi. bularning bari shayxzoda ijodining so‘nggi bosqichi ancha barakali bo‘lganidan, shoir xalqning o‘sib borayotgan estetik ehtiyojlariga go‘zal asarlar bilan javob qaytarishga intilganidan dalolat beradi. shayxzodaning “g‘afurga xat” nomli marsiyasi esa uning she’riyatning naqadar yuksak marralariga ko‘tarilganligidan, mukammallik namunasi degulikka loyiq durdonalar yaratganligidan guvohlik beradi: ...abdulg‘afur, mavlono, shoshdim zovtalab, xabarlarmi yanglishgan, yo‘qsa quloqlar!.. g‘afur g‘ulom va o‘lim – qovushmagan gap, misoli qish va rayhon, dasht va buloqlar. g‘afur g‘ulom va sukut – ikki yov lashkar, nuqul urushayotgan dushman taraflar. “xayr!” demay ketganing ne deganing u? “tez qayturman bemuhlat!” deganingmi u? “o‘lim asli o‘tkinchi bir hodisa-yu, hayot mangu bir holat!” deganingmi u? qaydin seni qidiray, adresing qaer? kimdan seni so‘rayin? odamlar ne der?.. akademik n. karimov bu marsiyani g‘afur g‘ulom to‘g‘risida yozilgan she’rlarning eng mukammali va go‘zali hisoblanadi. badiiy asarlar mag‘zini shu qadar teran va aniq ochish mahorati n.karimovga shayxzodaning “jaloliddin manguberdi” dramasidagi bosh …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maqsud shayxzoda va mirtemir hayoti va ijodi"

mavzu: maqsud shayxzoda va mirtemir hayoti va ijodi reja: 1. ijodkorning hayot yo‘liga bir nazar. 2. ijodiy faoliyatining boshlanishi. 3. maqsud shayxzoda o‘zbekistonda. 4. urush yillaridagi ijodi. 5. “toshkentnoma” – vatanga muhabbatning ramziy ifodasi. 6. “mirzo ulug‘bek” – adib ijodining gultoji. 7. maqsud shayxzoda ijodi - adabiyotshunoslik va tanqidchilik nigohida. bo‘lajak ijodkor 1908-yil 25-oktabr kuni taraqqiyparvar ziyoli-shifokor ma’sumbek oilasida tavallud topadi. uning bolaligi ozarbayjon she’riyatining otasi nizomiy tug‘ilgan ganja viloyatidagi oqtosh shahrida o‘tadi. shu shaharda boshlang‘ich ma’lumot oladi. 20-yillarning oxirlarida boshqa mintaqalardagi kabi ozarbayjonda ham sho‘ro hokimiyati millatchilarga, aksilinqilobchilarga qarshi kurash niqobi ostida millatparvar ziyo...

This file contains 12 pages in DOCX format (36.6 KB). To download "maqsud shayxzoda va mirtemir hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: maqsud shayxzoda va mirtemir ha… DOCX 12 pages Free download Telegram