tarixiy va madaniy yodgorliklar muhofazasi

DOCX 34 pages 64.5 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.5 KB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

5-mavzu. tarixiy me`moriy obidalarni saqlash, ta`mirlash uslublari va shakllari tarixiy va madaniy yodgorliklar muhofazasi tarixiy va madaniy yodgorliklar muhofazasi - insoniyat madaniy merosini saklash va muhofaza qilish yoʻlidagi xalqaro, davlat va jamoatchilik tadbirlari tizimi. tarixiy yodgorliklar, meʼmoriy obidalar, adabiyot, tasviriy va amaliy sanʼat asarlari, arxeologik topilmalar, milliy va xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan majmualar, muhim i.t.lar muxrfaza etiladi. t. va m.yo.m., asosan, uygʻonish davridan boshlangan. buyuk fransuz inqilobi davrida shaxs i y kolleksiyalar natsionalizatsiya qilingan (luvr muzeyinm tashkil etish toʻgʻrisidagi dekret, 1793). 19—20-asrboshlarida koʻpgina yevropa davlatlarida tarixiy va madaniy yodgorliklar davlat muhofazasiga olingan. ikkinchi jahon urushidan soʻng yunesko tashabbusi bilan 1954-yilda (gaaga konferensiyasi) xalqaro konvensiya va "qurolli konfliktlar roʻy berganda madaniyat boyliklarini himoya qilish toʻgʻrisida" bayonnoma imzolangan.t. va m.yo.m. bilan xalkaro muzeylar kengashi (1946), madaniyat boyliklarini muhofaza etish va restavratsiya qilish xalqaro tadqiqot markazi (1959), yodgorliklar va diqqatga sazovor joylarni muhofaza etish boʻyicha xalqaro kengash (1965) shugʻullanadi. oʻzbekistonda yodgorliklarni muhofaza etish, …

2 / 34

rini yigʻish, saklash va boshqa bilan shugʻullanish maqsadida "oltin meros" xalqaro xayriya jamgʻarmasi tuzilgan (1999-yil 12 oktabr). bino va inshoatlar restavratsiyasi usullari restavratsiya va konservatsiyaning asosiy prinsiplari arxitektor-restavrator va injener-restavratorlar an’anaviy qurilish materiallar sohasidagi yangi ilmiy tadqiqotlardan o’zlariga foydali imkoniyat chiqarib olishlari mumkin. ko’pgina ilmiy tadqiqotlar har xil iqlimiy sharoitlar, turli materiallarga, ta’siridan buzilishini o’rganishiga bag’ishlangan: yog’och, tosh materiallar, oxak, gips, rang beruvchilar, sement, laklar, xom va pishiq g’isht, terrakota va xakazolar. ijobiy bajarilgan sinovlarni sinchiklab o’rganish asosida materiallarni ishlatishda takliflar kiritilishi kerak: an’anaviy materiallarni va qurilish uslublarini ilmiy ishlangan izlanish uslublari bilan bog’lab ish yuritish lozim. restavratorlar va ma’lumotli arxitektorlar, ishlash uslublari va materiallar tanlashda ongli va tanqidiy yondoshishlari lozim. yangi materiallar har doim paydo bo’lib turadi. ularning laboratoriya sharoitida sinab tekshirib va amaliy ishlatishni to’liq o’rganilgandan so’ng, yangi qurilmalarni barpo etishda odatdagi materiallar bilan birga ishlatish mumkin. xaqiqiy san’at yodgorliklariga xos shakl, mazmun va sifatni hisobga olgan holda, …

3 / 34

m vaqtlarda kam e’tiborli inshoatlarni ham saqlab qolish maqsadiga muvofiq bo’ladi. restavratsiya nima uchun kerak? binolarni butunlay buzilguncha restavratsiya qilish, odatda kam uchraydi. bunday paytlarda restavratsiya qilishga shubha bo’lmasa ham, ko’riladigan oddiy primetiv chora-tadbirlar tufayli munozarashiladi va ishlar esa kerakli mablag’ yo’qligi tufayli orqaga cho’ziladi. restavratsiyaga mo’xtoj yodgorlik, har xil sabablar tufayli ob-havo sharoiti, iqlim. zaxlik va boshqalar juda tashlab qo’yilgan ahvolga kelib qoladi. o’rtacha iqlimli sanoati rivojlangan davlatlarda tutun va zavod hamda avtomashinalar chiqindilari ko’pincha gips buyumlari, madaniy san’at asarlari va ayrim hollarda qurilishni o’zi ham ma’lum darajada ziyon etkazadi. misrda binolarning fasad qismi saxrodan shamol olib keladigan qum bilan emiriladi, shu bilan birga xonadagi gips va tosh devorga ishlangan nakshlar ichkarida kichik namlik bo’lgani tufayli yaxshi saqlangan. shunday qilib yodgorlikni saqlanish darajasi bir vaqtning o’zida iqlim sharoiti va uni joyiga bog’liq bo’ladi. sovuq shamol esib turadigan tumanlarda, bino qismlari, shamolga teskari qismlarga nisbatan tezroq bo’ziladi. havo sovuq yoki …

4 / 34

hga qaraganda, bu erda qiyinroq bo’ladi. suv o’tkazmaydigan mumlardan foydalanib sovuq keltiradigan ofatlarni oldini olish mumkin. uzoq mudatli va kuchli sovuq ta’sirida, muzga aylanishi mumkin bo’lgan namlikni ushlab qoladigan silikonlar har doim yaxshi effekt bermagan joyda, suvda eritilgan, mikrokristall mahsulotlar ishlatilsa ijobiy natijalar beradi. 2.3. restavratsiya usullari har qanday ta’mirlashdan ko’zda tutiladigan umumiy maqsad me’morchilik asarining madaniy-tarixiy rolini hamda ahamiyatini aniqlash va tasdiqlash, shuningdek, ularni badiiy qadriyatlarini ro’yobga chiqarishdan iboratdir. zamonaviy nazariy konsepsiyaga asosan “restavratsiya“ atamasi quyidailarga javob beradi. restavratsiya, bu arxitektura yodgorliklarini tarixiy, hamda ma’lum chegarada badiiy ahamiyatini tiklashdan iboratdir, ya’ni har qanday restavratsiyaning maqsadi, bino-yodgorliklarni madaniy-tarixiy roli va ahamiyatini tiklash, hamda bir vaqtda konstruksiya qismlari va elementlarini mustahkamlagan holda uni badiiy qimmatini aniqlashdir. masalan aniq javob berish uchun quyidagi tushunchani tesdiqlash kerak: “arxitektura yodgorliklarning tarixiy qimmati”, “badiiy qimmati”, hamda asosiy tushuncha – “arxitektura yodgorligi”. arxitektura yodgorliklarining ijtimoiy qimmati, dastlab va asosan ularning tarixiy qimmati bilan belgilanadi (aniqlanadi), yangi …

5 / 34

deganda odatda memorial ko’zda tutiladi. bundan chegaralash tabiiy va kerakli, chunki buni ko’p mamlakatlar tajridasi tasdiqlaydi: inglizcha- «monument» va «memorial», fransuzcha-«moniment historique» (tarixiy memorial san’at yodgorligi) va oddiy «monument» (memorial) va boshqalar. shunga qaramay bizda arxitektura yodgorligi deb arxitektura tarixi ob’ekti emas, balki «san’at asari»dir, chunki buni bayon etilgan bo’yicha isbotlash qiynlashadi, dambadam mumkin emas. 3. «arxitektura yodgorlik»larini restavratsiyasi (ta’mirlash) deganda, ya’ni bino-yodgorliklarni restvratsiyasi, bu erda chap tarixiy madaniy san’at yodgorliklarini restavratsiyasi ko’zda tutiladi. ular ichida biri-asosan arxeologik qimmatga, boshqalari-ko’proq tarixiy arxitektura, ba’zi biri-memorial yoki qandaydir tarixiy qimmatga egadir. 4. «arxitektura yodgorligi» tushunchasi oxirgi o’n yilliklarda keskin kengayishi natijasida, yirik shaharqurilishi ta’limi va shu bilan birga butun shahar restovratorlariga yangi va kutilmagan masalalar echimini qo’ydilar, masalan, bir - qator odatdagi qurilmalar, ko’pincha xech qanday mashhur bo’lmagan madaniy san’at yodgorliklari va ahamiyatga ega bo’lmagan tarixiy yodgorliklarning boshqa turlari. 2.4. konservatsiya konservatsiya deyilganda binoning tuzilishi, yodgorliklarning yaxshi holdatda saqlash, ayrim hollrada elementlarni …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy va madaniy yodgorliklar muhofazasi"

5-mavzu. tarixiy me`moriy obidalarni saqlash, ta`mirlash uslublari va shakllari tarixiy va madaniy yodgorliklar muhofazasi tarixiy va madaniy yodgorliklar muhofazasi - insoniyat madaniy merosini saklash va muhofaza qilish yoʻlidagi xalqaro, davlat va jamoatchilik tadbirlari tizimi. tarixiy yodgorliklar, meʼmoriy obidalar, adabiyot, tasviriy va amaliy sanʼat asarlari, arxeologik topilmalar, milliy va xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan majmualar, muhim i.t.lar muxrfaza etiladi. t. va m.yo.m., asosan, uygʻonish davridan boshlangan. buyuk fransuz inqilobi davrida shaxs i y kolleksiyalar natsionalizatsiya qilingan (luvr muzeyinm tashkil etish toʻgʻrisidagi dekret, 1793). 19—20-asrboshlarida koʻpgina yevropa davlatlarida tarixiy va madaniy yodgorliklar davlat muhofazasiga olingan. ikkinchi jahon uru...

This file contains 34 pages in DOCX format (64.5 KB). To download "tarixiy va madaniy yodgorliklar muhofazasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy va madaniy yodgorliklar… DOCX 34 pages Free download Telegram