rossiya imperiyasining turkistondagi mustamlaka ma’muriy boshqaruv tizimi

DOCX 14 pages 77.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

3-mavzu: rossiya imperiyasining turkistondagi mustamlaka ma’muriy boshqaruv tizimi reja: 1. chor rossiyasining mustamlaka boshqaruv usuli. 1. markaziy boshqaruv 2. viloyat boshqaruvi 3. tuman boshqaruvi chor rossiyasining mustamlaka boshqaruv usuli. rossiya imperiyasi bosib olingan hududlarda o’z hukmronligini o’rnatish va boshqarish uchun mustamlakachilarning manfaatlarini himoya qiladigan mustahkam boshqaruv tartiblarini joriy etish uchun barcha chora-tadbirlarni ko’rdilar. chunki boshqaruv tizimi rossiya hukumati uchun juda muhim bo’lib, bosib olingan joylarda mustamlakachilik siyosatini olib borishda asosiy tayanch hisoblangan. tadqiqotchilarning e’tirof etishlaricha, turkiston ma’muriyati imperiyaning boshqa o’lkalari boshqaruvidan o’zining keskin harbiylashgani bilan alohida ajralib turadi. rossiya hukumatining turkiston o’lkasi uchun 1865-1916 yillar oralig’ida ishlab chiqqan hamda amalga tadbiq etilgan o’nta qonun loyihalari (1865, 1867, 1871, 1873, 1882, 1884, 1886, 1908, 1912, 1916 yillar) da va ularning moddalariga adliya, moliya, harbiy, ichki ishlar va boshqa vazirliklar kiritgan o’zgarishlarda ana shu holat o’z aksini topgan. toshkent shahri bosib olinganidan so’ng 1864-1865 yillarda bosib olingan hududlarda orenburg general-gubernatorligi tarkibida (1865 …

2 / 14

, rais va qozi lavozimidagi tub joy aholi vakillarini egallab turgan lavozimiga tasdiqlash, bo’shatish, almashtirish vakolatiga ega bo’lgan”. mahalliy aholi ustidan nazorat qiluvchi boshqaruvchilarning vazifalari joylarda tinchlikni saqlash, karvonlar xavfsizligini ta’minlash, o’rmon, suv inshootlarini qo’riqlash, o’troq va ko’chmanchi aholi o’rtasidagi janjallarni hal qilish, aholiga soliq va majburiyatlarni belgilash, ularni o’z vaqtida va o’z miqdorida to’lashni nazorat qilish, nazorat natijalarini bo’lim boshlig’iga yetkazishdan iborat bo’lgan. mahalliy aholining o’troq hayot kechiruvchi qismida sud ishlari bo’yicha qozilar chiqargan hukmlar harbiy gubernator tomonidan tasdiqlanishi lozim bo’lib, qozilarning chiqargan hukmlarini harbiy gubernator o’zgartirish huquqiga ega bo’lgan. ko’chmanchi aholining biy sudlari mahalliy aholi boshqaruvchilarining ruxsati bilan o’tkazilgan. biy sudlarida ishlar odat qoidalari asosida ko’rilgan. 1865 yildayoq rossiya imperatori aleksandr ii ning farmoni bilan orenburg va g’arbiy sibir general-gubernatorliklari hamda turkiston viloyati turmush tarzi va umumiy ahvolini o’rganish uchun “dasht komissiyasi” tuzilib, o’rta osiyoga jo’natiladi. ushbu komissiyaning vazifasi bosib olingan hududlardagi sharoitni o’rganish hamda ularni qanday boshqarish …

3 / 14

vazifasi mustamlakachilikka asoslangan o’lka boshqaruv tizimini takomillashtirishga qaratilgan edi. bu “komissiya” tomonidan ishlab chiqilgan “yettisuv va sirdaryo viloyatlarini boshqarish haqidagi qoidalar loyihasi” bo’yicha vazirlar mahkamasi qabul qilgan qarorda quyidagilar qayd etilgan edi: 1. loyihada ko’rsatilgan hududlarda yettisuv va sirdaryo viloyatlari tarkibida turkiston general-gubernatorligi tashkil etilsin. 2. general-gubernatorga o’lkani boshqarish uchun loyihada nazarda tutilgan shtatlardan kelib chiqqan holda, boshqarish uchun amaldorlar olishga imkoniyat berilsin. 3. general-gubernatorga loyihada ko’rsatilgan yerlarda, o’lkadagi mahalliy sharoit, tuzem (mahalliy) xalqlarning ehtiyojlarini hisobga olgan holda so’nggi marta qonuniy tartibda ko’rib chiqish va qabul qilish uchun uning qismlari bo’yicha va yaxlit holda o’zining xulosasini berish topshirilsin. ungacha loyihada ko’rsatilgan holatlarni asos sifatida qabul qilib, o’lka tuzilishi uchun favqulodda muhim va foydali deb hisoblangan hamma choralarni ko’rish topshirilsin. tadqiqotlarga ko’ra, turkiston viloyatining orenburg general-gubernatorligi tarkibida bo’lishi vaqt o’tishi bilan turli muammolarni keltirib chiqargan edi. shuning uchun ham turkiston viloyatining uzoqda joylashganligi, viloyat ma’muriyati vakillari sonining kamchiligi general- gubernatorlik bilan …

4 / 14

olingan hududlarida turkiston general-gubernatorligi tashkil etilganligi to’g’risida farmon e’lon qilinadi. birinchi general-gubernator qilib fon kaufman tayinlanadi. yangi tashkil etilgan ushbu ma’muriy birlik dastavval 2 ta – sirdaryo va yettisuv viloyatlarini o’z ichiga olgan edi. arxiv manbalarining ma’lumot berishicha, chor hukumatining 1867 yilgi manifestiga ko’ra, kaufmanga “o’lkani boshqarish uchun kerakli va zarur deb hisoblangan barcha tadbirlarni mahalliy sharoitdan kelib chiqqan holda mustaqil ravishda amalga oshirish huquqi berilib, siyosiy, chegaraviy va savdo ishlarini hal qilish, qo’shni mamlakatlarga ularning rossiya bilan o’zaro aloqalariga tegishli muzokaralar olib borish va bitimlar imzolash, o’zaro kelishuvga erishish va qarorlar qabul qilish uchun ishonchli vakillarni jo’natishda cheklanmagan vakolatlar berildi”. 1867 yilgi “nizom” loyihasida turkiston o’lkasining rossiya harbiy vazirligi tarkibida bo’lishi, o’lka harbiy hokimiyat orqali boshqarilishi, general-gubernator o’lkada joylashgan qo’shinga qo’mondonlik qilishi, boshqaruvning quyi bo’g’iniga yerlik aholi vakillari saylov orqali saylanishi, o’lka boshqaruvini rossiya imperiyasidagi mavjud boshqaruv tizimiga yaqinlashtirib, keyinchalik o’lkani imperiyaning ajralmas bir qismiga aylantirish, o’lkaning ma’muriy – …

5 / 14

salbiy oqibatlarni keltirib chiqarishi mumkin edi. undan tashqari, yangi bosib olingan yerlarda hali qarshilik va norozilik harakatlari davom etayotganligi, boshqaruv tizimida faoliyat olib borayotgan o’z odamlari bo’lmaganligi, mahalliy sharoitni to’liq bilmaslik kabilar ham an’anaviy boshqaruv tizimini ma’lum muddat saqlab qolishga majbur qilgan. 1868 yilda imperiya ministrlar kengashi tomonidan turkiston general-gubernatoriga ikki yil ichida yangi “nizom” loyihasini tayyorlab taqdim qilinishi to’g’risida ko’rsatma beriladi. 1871 yilda fon kaufman rahbarligida turkiston o’lkasini boshqarish to’g’risida “nizom” loyihasi tayyorlanib taqdim etilsada, muhokamada tasdiqlanmay qaytariladi. ushbu loyiha 1873 yilda qayta ishlanib, ikkinchi marotaba ministrlar kengashiga jo’natiladi. ammo, bu safar ham “nizom” loyihasida kamchiliklar mavjud bo’lib, “qoniqarsiz, yer masalasi tartiblari esa siyosiy jihatdan xavfli” bo’lganligi tufayli 1874 yilda tasdiqlanmay, qaytariladi. ammo, shunga qaramasdan ushbu “nizom” loyihasidagi tartiblar 1876 yilda yangi tashkil etilgan farg’ona viloyatiga joriy etiladi. 1882 yil 8 mayda imperatorning turkiston general-gubernatorligini taftish qilish to’g’risidagi farmoni e’lon qilinadi. taftish ishlariga rais qilib “dasht komissiyasi”ning sobiq raisi, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rossiya imperiyasining turkistondagi mustamlaka ma’muriy boshqaruv tizimi"

3-mavzu: rossiya imperiyasining turkistondagi mustamlaka ma’muriy boshqaruv tizimi reja: 1. chor rossiyasining mustamlaka boshqaruv usuli. 1. markaziy boshqaruv 2. viloyat boshqaruvi 3. tuman boshqaruvi chor rossiyasining mustamlaka boshqaruv usuli. rossiya imperiyasi bosib olingan hududlarda o’z hukmronligini o’rnatish va boshqarish uchun mustamlakachilarning manfaatlarini himoya qiladigan mustahkam boshqaruv tartiblarini joriy etish uchun barcha chora-tadbirlarni ko’rdilar. chunki boshqaruv tizimi rossiya hukumati uchun juda muhim bo’lib, bosib olingan joylarda mustamlakachilik siyosatini olib borishda asosiy tayanch hisoblangan. tadqiqotchilarning e’tirof etishlaricha, turkiston ma’muriyati imperiyaning boshqa o’lkalari boshqaruvidan o’zining keskin harbiylashgani bilan alohida ajralib ...

This file contains 14 pages in DOCX format (77.1 KB). To download "rossiya imperiyasining turkistondagi mustamlaka ma’muriy boshqaruv tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: rossiya imperiyasining turkisto… DOCX 14 pages Free download Telegram