mantiqiy amallar va bog‘lanishlar

DOCX 17 pages 362.9 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 362.9 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

formulalar. teng kuchli formulalar. aynan chin, aynan yolg’on va bajariluvchi formulalar. asosiy tengkuchliliklar. teng kuchli formulalarga doir teoremalar. reja: 1. formulalar. teng kuchli formulalar. 2. aynan chin, aynan yolg‘on va bajariluvchi formulalar. 3. asosiy tengkuchliliklar. 4. teng kuchli formulalarga doir teoremalar. formula va teng kuchlilik tushunchalari oldingi paragrafda asosan mantiqiy amallar o‘rganildi. endi mantiqiy amallar orasidagi bog‘lanishlar bilan shug‘ullanamiz. bunday bog‘lanishlardan biri bilan tanishmiz: ekvivalensiya ikki tomonli implikatsiyadir, aniqrog‘i, berilgan va mulohazalarning ekvivalensiyasi ikkita va implikatsiyalarning kon’yunksiyasi shaklida ifodalanadi. dastlab mulohazalar algebrasining formula tushunchasiga murojaat qilib, intiutiv ravishda, uni berilgan elementar mulohazalardan inkor, diz’yunksiya, kon’yunksiya, implikasiya, ekvivalensiya mantiqiy amallarining chekli kombinatsiyasi va, zarur bo‘lganda, mulohazalar ustida mantiqiy amallarning bajarilish tartibini ko‘rsatuvchi qavslar vositasida hosil qilingan murakkab mulohaza deb tushunamiz. bu yerda qavslarni ishlatish qoidalari sonlar bilan ish ko‘ruvchi (oddiy) algebradagidek saqlanadi. 1-misol. ushbu , , , , , , , va ko‘rinishda yozilgan murakkab mulohazalarning har biri formuladir, lekin va …

2 / 17

la tarkibidagi o‘zgarmas va o‘zgaruvchi (elementar) mulohazalarning har biri elementar formulalar deb hisoblanadi. formula qiymatining o‘zgaruvchilarga (elementar mulohazalarga) bog‘liqligini ta’kilash kerak bo‘lgan holda ko‘rinishdagi yozuvdan foydalaniladi. tabiiyki, formula tushunchasiga berilgan 1-ta’rif asosida ish yuritilsa, tuzilgan formula tarkibida qavslar ko’p bo‘ladi. matematik mantiqda formula tarkibidagi qavslar sonini kamaytirish maqsadida, odatda, quyidagi kelishuvlardan foydalaniladi. 1) biror formula inkor ishorasi ostida bo‘lsa, u qavssiz yoziladi (masalan, formulani ko‘rinishda yozish mumkin). 2) kon’yunksiya amali diz’yunksiya, implikatsiya va ekvivalensiya amallariga nisbatan formulalarni mustahkamroq bog‘laydi deb hisoblanadi (masalan, formulani , formulani , formulani esa ko‘rinishda yozish mumkin). 3) diz’yunksiya amali implikatsiya va ekvivalensiya amallariga nisbatan formulalarni mustahkamroq bog‘laydi deb hisoblanadi (masalan, formulani , formulani esa ko‘rinishda yozish mumkin). 4) implikatsiya amali ekvivalensiya amaliga nisbatan formulalarni mustahkamroq bog‘laydi deb hisoblanadi (masalan, formulani ko‘rinishda yozish mumkin). bu kelishuvlar, yuqorida ta’kidlanganidek, formulalar tarkibidagi qavslar sonini kamaytirish imkonini beradi. masalan, formulani ko‘rinishda yozish mumkin. umuman olganda, matematik mantiqda mantiqiy amallarni …

3 / 17

biga ko‘ra chapda joylashgan amal uchun qavslar o‘z joylariga tiklanadi; 3) agar formulada turli xil imtiyozlarga ega mantiqiy amallar qavslarsiz ketma-ket yozilgan bo‘lsa, u holda ularni bajarish ketma-ketligini anglatuvchi qavslar mantiqiy amallarni bajarish imtiyozlarini hisobga olgan holda navbat bilan o‘z joylariga tiklanadi. 2-misol. ko‘rinishda yozilgan formulani tahlil qilaylik. bu formuladagi amallarni bajarish tartibi faqat bir joyda qavslar bilan aniqlangan. mantiqiy amallarni bajarish imtiyozlari va qavslar haqidagi kelishuvga ko‘ra berilgan formulani ko‘rinishda ifodalash mumkin. tabiiyki, ixtiyoriy formula uchun chinlik jadvali tuzish mumkin. berilgan formulaga mos chinlik jadvalini tuzishda shu formula tarkibidagi amallarga e’tibor bergan holda asosiy chinlik jadvallaridan ketma-ket foydalanish mumkin. 3- misol. formulaning chinlik jadvali 1- jadval bo‘ladi. 1- jadval yo yo ch yo ch yo ch yo ch ch yo ch yo ch ch yo yo yo yo ch ch ch ch yo ch ch yo yo 2- ta’rif. agar berilgan ikkita formula tarkibida ishtirok etuvchi elementar mulohazalarning har …

4 / 17

lgan formulalarning teng kuchli yoki teng kuchlimas bo‘lishini aniqlashda, odatda, ular uchun tuzilgan chinlik jadvallaridan foydalaniladi. 4-misol. va formulalar teng kuchli formulalardir. haqiqatdan ham, berilgan formulalarda faqat bitta elementar mulohaza ishtirok etgani uchun ikkita qiymatlar satriga ega chinlik jadvalini tuzamiz (2- jadvalga qarang). 2- ta’rifga asosan . 2- jadval yo yo ch ch 3- jadval yo yo ch ch ch yo ch ch ch ch ch yo yo yo yo ch ch yo ch ch 5-misol. berilgan va formulalarni mos ravishda va bilan belgilaymiz: , . 3- chinlik jadvalidan ko‘rinib turibdiki, va formulalar tarkibidagi va elementar mulohazalarning to‘rtala qiymatlar satrlari uchun bu formulalarning mos qiymatlari bir xil. demak, 2- ta’rifga asosan , ya’ni . 6- misol. va formulalar berilgan bo‘lsin. 4- chinlik jadvalini tuzamiz. va formulalar tarkibida ishtirok etuvchi va elementar mulohazalarning to‘rtala qiymatlar satrlari uchun bu formulalarning mos qiymatlari bir xil. demak, berilgan va formulalar ekvivalent formulalardir, ya’ni . …

5 / 17

kvivalensiyadagi , va ) o‘zgaruvchilarning o‘rinlariga qandaydir (masalan, , , ) qiymatlar qo‘yganda ekvivalensiya ch qiymat qabul qilib, boshqa (masalan, , , ) qiymatlar uchun yo qiymatga erishishi mumkin. oddiy algebrada ayniyat deb shunday tenglik tushuniladiki (masalan, tenglik), bu tenglik, unda qatnashgan barcha o‘zgaruvchilarning mumkin bo‘lgan barcha qiymatlari uchun, o‘rinlidir. shunga o‘xshash, matematik mantiqdagi teng kuchlilik shunday mulohazaki (masalan, mulohaza), bu mulohaza, unda qatnashgan barcha o‘zgaruvchilarning mumkin bo‘lgan barcha qiymatlari uchun to‘g‘ridir. oddiy algebrada aynan teng qiymatga ega ifodalarni bir-biri bilan almashtirish mumkin bo‘lganidek, mulohazalar algebrasida ham mantiqiy ifoda tarkibidagi qismiy mantiqiy ifodalarni (formulalarni, mulohazalarni) ularga teng kuchli bo‘lgan ifodalar (formulalar, mulohazalar) bilan almashtirish, ya’ni o‘rniga qo‘yish usulidan foydalanish mumkin. bu esa murakkab ifodalarni (formulalarni, mulohazalarni) soddalashtirish imkonini beradi. ma’lumki, oddiy algebrada hech qanday almashtirish yordamida tenglikni arifmetik amallar (qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish, bo‘lish) vositasida ifodalab bo‘lmaydi. mulohazalar algebrasida esa ekvivalensiyani boshqa mantiqiy amallar vositasida ifodalash mumkin. masalan, ekvivalensiyani implikasiya va …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiqiy amallar va bog‘lanishlar"

formulalar. teng kuchli formulalar. aynan chin, aynan yolg’on va bajariluvchi formulalar. asosiy tengkuchliliklar. teng kuchli formulalarga doir teoremalar. reja: 1. formulalar. teng kuchli formulalar. 2. aynan chin, aynan yolg‘on va bajariluvchi formulalar. 3. asosiy tengkuchliliklar. 4. teng kuchli formulalarga doir teoremalar. formula va teng kuchlilik tushunchalari oldingi paragrafda asosan mantiqiy amallar o‘rganildi. endi mantiqiy amallar orasidagi bog‘lanishlar bilan shug‘ullanamiz. bunday bog‘lanishlardan biri bilan tanishmiz: ekvivalensiya ikki tomonli implikatsiyadir, aniqrog‘i, berilgan va mulohazalarning ekvivalensiyasi ikkita va implikatsiyalarning kon’yunksiyasi shaklida ifodalanadi. dastlab mulohazalar algebrasining formula tushunchasiga murojaat qilib, intiutiv ravishda, un...

This file contains 17 pages in DOCX format (362.9 KB). To download "mantiqiy amallar va bog‘lanishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiqiy amallar va bog‘lanishl… DOCX 17 pages Free download Telegram