xarajatlarni turkumlash va hisobga olish

DOCX 13 pages 34.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

2 mavzu. xarajatlarni turkumlash va hisobga olish. reja 1 . boshqaruv hisobida xarajatlarni xisobga olish 2. xarajatlar haqida tushuncha va ularning turli xil belgilarga qarab turkumlanishi.chiqaris 3. ishlab chiqarish xarajatlarini asosiy va yordamchi ishlab chiqarishlar bo‘yicha hisobga olishni tashkil etish. boshqaruv hisobining muhim vazifalaridan biri — bu korxonada ishlab chiqarilayotgan mahsulot (ish, xizmat) birligining ishlab chiqarish tannarxini aniqlash hisoblanadi. aynan ishlab chiqarilayotgan (ko’rsatilayotgan xizmat yoki bajarilayotgan ish) maxsulot birligi tannarxi boshqaruv qаrorlarini qabul qilishda asos bo’lib xizmat qiladi. xususan, shu maxsulotning bahosini belgilash, baho bilan tannarxni solishtirib ko’rib, foyda miqdorini aniqlash, rentabellik darajasi hisoblash va hokazo. buning uchun boshqaruv hisobi quyidagi vazifalarni ham bajarishi lozim bo’ladi: — tegishli xarajat moddalari buyicha sodir etilayotgan xarajatlarni o’z vaqtida va to’g’ri aks ettirish; — mavjud resurslardan samarali foydalanish, ularning tegishli me’yor, me’yor kursatkichlari va smetalarga mos kelishi borasidagi axborotlar bazasini shakllantirish; — xarajatlarini kamaytirish, no ishlab chiqarish xarajatlari va turli xil yo’qotishlarni kamaytirish …

2 / 13

qiladi; — boshqaruvning juda ko’p miqdordagi joriy vazifalarini hal qilishda foydalaniladi. ushbu mavzu doirasida maxsulot ishlab chiqarish bilan bog’liq, xarajatlarni taqsimlash tizimining boshqaruv hisobini tashkil qilish va yuritish uchun juda samarali bo’lgan ikki asosiy turi moxiyati yoritiladi: 1. maxasulot tannarxini hisoblashning buyurtmali usuli 2. maxsulot birligi tainarxini hisoblashning jarayonli usuli. bu borada asosiy e’tibor xisobni tashkil kilish texnikasiga, buxgalteriya yozuvlariga va buxgalteriya — o’zaro aloqalariga ham qaratiladi. korxonada xarajatlar xisobini tugri tashkil qilish uchun eng avvalo, ana shu xarajatlarni hisobga olishda muhim ahamiyatga ega bo’lgan bir qator tushunchalar moxiyatini to’g’ri anglab olish lozim bo’ladi. xususan: xarajatlarni taqsimlash — bu ishlab chiqarish xarajatlarini aniq xarajatlar ob’ektiga olib borish jarayonidir. masalan, bitta ishlab chiqarish joyida bitta maxsulot emas, balki bir necha turdosh maxsulotlar ishlab chiqarilayapti: stollar, stullar, kreslolar. shu joyda xarajatlarni aynan ana shu ob’ekglar bo’yicha to’g’ri hisoblash va taqsimlash juda muhim. xarajatlar ob’ekti — bu tashkiliy tuzilma, shartnoma yoki boshqa hisob …

3 / 13

iqadi. ishlab chiqarish korxonalarining xarajatlari asosan xomashyo, materiallar, yoqilg‘i va mehnatga haq to‘lash xarajatlari kabilardan iborat bo’ladi. ishlab chiqarish xarajatlari mahsulot ishlab chiqarishni tayyorlashdan boshlab, uni tayyor mahsulot holida omborga qabul qilingungacha bo‘lgan xarajatlar yig‘indisidan iborat bo‘ladi. xarajatlarning salmog‘i ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxiga, tannarx esa o’z o’rinida korxonaning daromadiga tasir qiladi. mamlakatimizda barcha xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarining faoliyatini hisobga oluvchi asosiy xujjat - "mahsulot (ish, xizmat)lar tannarxiga qo‘shiladigan, uni ishlab chiqarish va sotish bilan bog‘liq bo‘lgan xarajatlarning tarkibi va moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi haqidagi 1999-yil 5-fevraldagi 54-sonli qarori bilan 2003-yil 25-dekabrda esa 567-sonli qarori bilan bilan o‘zgartirishlar kiritilgan vazirlar mahkamasining nizom hisoblanadi. bu nizomga asosan boshqaruv hisobida tannarxga qo‘shiladigan xarajatlar tarkibi quyidagi maqsadlar uchun aniqlanadi: · buxgalteriya hisobi schotlarida bevosita mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonida yuzaga keladigan xarajatlar haqida to‘liq va aniq ma'lumotlar to‘plash; · korxonalar faoliyati rentabelligini hisoblash; · raqobatbardoshligini aniqlash; · soliqqa tortish asosini to‘g‘ri belgilash. · korxona …

4 / 13

ra bevosita va bilvosita xarajatlarga ajratiladi. · bevosita xarajatlar korxonalarga mahsulotlarni ishlab chiqarish bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq bo‘lgan xomashyo va materiallar, mehnatga haq to‘lash (ajratmalari bilan birga), ishlab chiqarishda foydalanilayotgan asosiy vositalar amortizatsiyasi kabi xarajatlar kiradi. · bilvosita xarajatlar esa mahsulotlar ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lmagan xarajatlar hisoblanib, ularga ma’muriy-boshqaruv xarajatlari, boshqaruv asbob-uskunalarini saqlash va foydalanish xarajatlari kiradi. undan tashqari xarajatlar rejalashtirilishiga qarab qisqa va uzoq muddatli xarajatlarga ajratish mumkin. qisqa muddatli xarajatlar korxonaning taktik maqsadlarini amalga oshirishga imkon beradi. uzoq muddatli xarajatlar esa korxonaning strategik maqsadini amalga oshirishda yuzaga keladi. ularga ilmiy tekshirishlar, yangi texnologiyalarni olib kirish va rivojlantirish, tayyor mahsulotlarning yangi turlarini ishlab chiqarishga sarflangan xarajatlar kiritiladi. korxonalar faoliyatida yarim uzgaruvchan xarajatlar ham yuzaga keladi. yarim o’zgaruvchan xarajatlar bir vaqtning o’zida ham o’zgaruvchan, ham doimiy xarajat xususiyatiga ega bo‘lgan xarajatlar hisoblanadi. ularga telefon xizmati xarajatlarini kiritish mumkin. bunda bir oylik aniq to’lanishi lozim bo‘lgan summa — doimiy xarajatlar, shaharlararo …

5 / 13

at va moliyaviy resurslarni tejash hamda ulardan samarali foydalanish ustidan nazorat qilishga imkon beradi 2. ishlab chiqarish xarajatlarini asosiy va yordamchi ishlab chiqarishlar bo‘yicha hisobga olishni tashkil etish. mamlakatimizda mavjud korxona tashkilotlarning ishlab chiqarish jarayonida sodir bo‘ladigan har bir muomalaning buxgalteriya hisobini yuritishda 21-son bhms da tasdiqlangan quyidagi 8 ta schetlardan foydalaniladi: · 1). 2010 — «asosiy ishlab chiqarish» · 2). 2310 — «yordamchi ishlab chiqarish» · 3). 2510 — «umumishlab chiqarish xarajatlari» · 4). 2610 — «ishlab chiqarishdagi brak» · 5). 3110 — «oldindan to‘langan operativ ijara haqi» · 6). 3120 — «oldindan tulangan xizmat haqi» · 7). 3190 — «boshqa kelgusi davr xarajatlari» · 8). 8910 — «kelgusi xarajatlar va tolovlar rezervlari». · 2300 «yordamchi ishlab chiqarishlarni hisobga oluvchi» schetlaridan quyidagi yordamchi ishlab chiqarishlarni hisobga olishda foydalaniladi · — energiyaning har xil turlari (elektroenergiya, gaz va boshqalar) bilan yordam ko‘rsatish; · — transport xizmatlarini amalga oshirish; · — …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xarajatlarni turkumlash va hisobga olish"

2 mavzu. xarajatlarni turkumlash va hisobga olish. reja 1 . boshqaruv hisobida xarajatlarni xisobga olish 2. xarajatlar haqida tushuncha va ularning turli xil belgilarga qarab turkumlanishi.chiqaris 3. ishlab chiqarish xarajatlarini asosiy va yordamchi ishlab chiqarishlar bo‘yicha hisobga olishni tashkil etish. boshqaruv hisobining muhim vazifalaridan biri — bu korxonada ishlab chiqarilayotgan mahsulot (ish, xizmat) birligining ishlab chiqarish tannarxini aniqlash hisoblanadi. aynan ishlab chiqarilayotgan (ko’rsatilayotgan xizmat yoki bajarilayotgan ish) maxsulot birligi tannarxi boshqaruv qаrorlarini qabul qilishda asos bo’lib xizmat qiladi. xususan, shu maxsulotning bahosini belgilash, baho bilan tannarxni solishtirib ko’rib, foyda miqdorini aniqlash, rentabellik darajasi hisoblash va ho...

This file contains 13 pages in DOCX format (34.4 KB). To download "xarajatlarni turkumlash va hisobga olish", click the Telegram button on the left.

Tags: xarajatlarni turkumlash va hiso… DOCX 13 pages Free download Telegram