xavf va uning turlari

DOCX 7 pages 48.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.9 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1 – amaliy mashg‘ulot: fanining asosiy tushunchalari mohiyati; xavf turlari, ularni guruhlash va identifikatsiyalash ishdan maqsad: xafv va uning turlari haqida tushunchaga ega bo’lish mashgulot rejasi: 1. xavf va uning turlari 2. favqulodda xavflar xavf va uning turlari xavf-xatar deganda, odam sog’ligiga bevosita yoki bilvosita zarar etkazadigan ko`ngilsiz hodisalar tushuniladi. xavfning bunday tushunchasi oldingi standart tushunchalar (ishlab chiqarishning xavfli va zararli omillari)ni o`z ichiga oladi, chunki hayot faoliyat xavfsizligi faoliyatning hamma shakllari va omillarini nazarda tutadi. hayot faoliyatiga to`g’ri kelmaydigan elementlar tizimi, ximiyaviy hamda biologik faol moddalar yashirin xavfga egadir. xavflar taksonomiyasi - bu murakkab hodisalarni, tushunchalarni, kishi faoliyatiga qaratilgan narsalarni tasniflash va tizimlash to`g’risidagi fandir. u faoliyat xavfsizligi borasida bilimlarni uyushtirishda, xavflarning tartibini yanada chuqurroq o`rganishda katta ahamiyatga ega. taksonomiya yangi fan bo`lib, hali to`la ishlab chiqilmagan. biroq uning ayrim qismlari quyidagilarni tashkil etadi: kelib chiqishi bo`yicha xavflar: tabiiy, texnik, ekologik, aralash bo`ladi; rasmiy standartga asosan fizik, ximiyaviy, biologik …

2 / 7

o`ladigan xavf tushuniladi. xavflar ruyxati – bu aniq bir tartiblar bo`yicha qo`yilgan nomlar, atamalardir (o`zgaruvchan harorat, havo harakatining tezligi, havo bosimi, yorug’lik, havoni ionlash, portlash, gerbitsid, shovqin, tebranish, yong’in, zaharli moddalar, lazer nuri, elektr yoyi va boshqalar). har bir tekshiriladigan ob`ektda o`tkaziladigan aniq tekshirishlar uchun shu ob`ekt (tsex, ish joyi, texnologik jarayon, kasb) da uchraydigan xavflar ruyxati tuziladi. xavflar kvantifikatsiyasi hayot faoliyat xavfsizligini taminlashga qaratilgan tadbirlar uchun etarli darajada kerak bo`lgan miqdoriy, vaqtincha, fazoviy va boshqa xususiyatlarni aniqlab amalga oshirish jarayonidir. sabab va oqibatlar. yashirin xavflarni amalga oshishiga olib keladigan sharoit-sabab deb ataladi. sabablar, jarohatlar, yuqumli kasalliklarni keng tarqalishi (epidemiya), atrof- muhitga zarar va boshqa xil oqibatlarni keltirib chiqaradi. xavf, sabab, oqibat uchligi-bu yashirin xavflarni va zararlarni amalga oshiruvchi mantiqiy jarayondir. masalan: zahar (xavf)- dori tayyorlashning xatosi (sabab)- zaharlanish (kungilsiz oqibatlar). mutloqa xavfsiz bo`lgan ish (faoliyat) bo`lishi mumkin emas. demak, faoliyat qanday bo`lmasin, unda yashirin xavf bo`ladi. bu aksioma hayot …

3 / 7

rda sodir bo`lib, insonlarning halok bo`lishiga yoki izsiz yo`qolishiga sabab bo`ladigan hodisalardir. baxtsiz hodisalar – erdagi yuz beradigan fv lar bilan bog’liq bo`lib biosferani, texnosferalarni buzilishiga, insonlarni halok bo`lishi yoki sog’ligini yo`qolishiga sabab bo`ladigan holatlardir. favqulodda faziyatlar (fv) – bu ob`ekt va hudud yoki akvatoriyalarni fh dan keyingi holati bo`lib, bunda odamlarni hayoti va sog’ligiga tahdid soluvchi, aholi va iqtisodga moddiy zarar etkazilgan, tabiiy muhit buzilgan holatdir. ma`lumki, favqulodda holatlar o`ziga xos xususiyatlar va aniqlanishlarga ega bo`lib, bu ko`rsatkichlar asosida favqulodda holatlarni ta`riflash mumkin bo`ladi. yuqorida ta`kidlanganidek, insonning har qanday faoliyatida patentsial xavf mavjud bo`ladi. patentsial xavf - bu yashirin kuchdir. bu kuch amalga oshishi uchun, qandaydir sharoit yuzaga kelishi lozim. patentsial xavfni reallikka olib keluvchi sharoit, baxtsiz hodisalarning sabablari deb tushuniladi. sabablar ma`lum yoki noma`lum ko`rinishda bo`lishi va ular har doim ham mavjud bo`lmasligi mumkin. shaxsga tahdid soluvchi xavflar dunyosi juda keng va u tinimsiz o`sib boradi. ishlab chiqarishda, …

4 / 7

li ta`sir etadigan ob`ektlari bo`yicha insonga ta`sir etuvchi, tabiiy muhitga ta`sir etuvchi, moddiy boyliklarga ta`sir etuvchi, kompleks ta`sir etuvchi 7. xavfli bo`yicha ta`sirga uchragan odamlarning soni shaxsiy, guruhli (jamoaviy), ko`psonli 8. ta`sir etish zonasining o`lchami bo`yicha lokal, hududiy, hududlararo, global 9. ta`sir etgan zonalar ko`rinishi bo`yicha xonada ta`sir etuvchi, hududlarda ta`sir etuvchi 10. insonlarning sezgi organlarini xavlarni farqlay olish qobiliyati bo`yicha seziladigan, sezilmaydigan 11. insonga zararli ta`sirini ko`rinishi bo`yicha zararli, jarohatlashga xavfli 12. insonga va atrof-muhitga ta`siri etish ehtimoli bo`yicha patentsial, real, amalga oshgan favqulodda holatlarga olib keluvchi barcha sabablarni va ularni identifikatsiyalashni puxta bilish, favqulodda holatlarni oldini olishning asosi hisoblanadi. shu jihatdan sabablarni favqulodda holatlarni yuzaga keltiruvchi mexanizm deb ham tushunish mumkin. shunday qilib, ma`lum va noma`lum sabablar natijasida patentsial xavf yuzaga keladi va inson uchun turli xil kungi lsiz hamda oxir oqibatlarga olib keluvchi favqulodda hodisalar (o`lim va kasallanishlar, moddiy zararlar va boshqalar) sodir bo`ladi. favqulodda holatlar muammosi …

5 / 7

liyat ko`rsatuvchi muhitga ta`sir etish xarakteri bilan farq qiladi. shunga mos holda, favqulodda holatlar o`zining bir necha belgilari asosida tasniflanishi, sistemalashtirilishi mumkin. ular genezis xarakteriga (favqulodda holatlarni hosil bo`lish sabablariga ko`ra), rivojlanish sur`atiga, xavfni (tarqalish tezligi) va favqulodda holatlar oqibatlari og’irligini hisobga olgan holda, zarar keltiruvchi omillarini tarqalish masshtabiga ko`ra tasniflanadi. favqulodda holatlar yuzaga kelish sabablariga ko`ra tabiiy ofatlar, texnogen halokatlar, antropogen va ekologik halokatlar va ijtimoiy - siyosiy mojarolar ko`rinishida bo`lishi mumkin. tabiiy ofatlar - xavfli tabiiy hodisalar va jarayonlar bo`lib, ular favqulodda yuz berib, insonlarning kundalik hayot tarzini buzilishiga, qurbonlar sodir bo`lishiga, moddiy boyliklarni yo`qotilishiga olib keladi. ularga er qimirlashlar, suv bosimlar, vulqonlar, tsunami (okeanda suv osti zilzilasi yoxud vulqonlarning otilishidan hosil bo`ladigan ulkan to`lkinlar), sel oqimlari, bo`ronlar, o`rmon va torf yong’inlari, qor bosishlari, tosh ko`chishlari, qurg’oqchilik, uzoq muddatli yog’ingarchilik, qattiq sovuq, epidemiya, o`rmon va qishloq xo`jaligi zararkunandalarining ommaviy tarqalishi kabilar kiradi. tabiiy ofatlar hayvonlarning tez harakatlanishi (er …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xavf va uning turlari"

1 – amaliy mashg‘ulot: fanining asosiy tushunchalari mohiyati; xavf turlari, ularni guruhlash va identifikatsiyalash ishdan maqsad: xafv va uning turlari haqida tushunchaga ega bo’lish mashgulot rejasi: 1. xavf va uning turlari 2. favqulodda xavflar xavf va uning turlari xavf-xatar deganda, odam sog’ligiga bevosita yoki bilvosita zarar etkazadigan ko`ngilsiz hodisalar tushuniladi. xavfning bunday tushunchasi oldingi standart tushunchalar (ishlab chiqarishning xavfli va zararli omillari)ni o`z ichiga oladi, chunki hayot faoliyat xavfsizligi faoliyatning hamma shakllari va omillarini nazarda tutadi. hayot faoliyatiga to`g’ri kelmaydigan elementlar tizimi, ximiyaviy hamda biologik faol moddalar yashirin xavfga egadir. xavflar taksonomiyasi - bu murakkab hodisalarni, tushunchalarni, kishi faol...

This file contains 7 pages in DOCX format (48.9 KB). To download "xavf va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xavf va uning turlari DOCX 7 pages Free download Telegram