adabiy insonshunoslik

DOC 37,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662581946.doc adabiy insonshunoslik reja : 1. adabiyot va ma`naviyat. 2. hayotning adabiyotdagi in`ikosi. 3. adabiyotning ob`ekti, predmeti va vazifasi. 4. xulosa. badiiy adabiyot o`quvchining hissiyoti va shuuriga kuchli ta`sir ko`rasatadi. asar qahramonlariga taqlid qilish yoki ulardan nafratlanish hissini uyg`otadi. hayotni obrazlar orqali aks ettirish jihatidan san`at turlari o`rtasida umumiylik, o`xshashlik, mushtaraklik mavjud bo`lsa-da obraz yaratish jarayonida san`atning har bir turi uning faqat o`zigagina xos bo`lgan ifoda vositalaridan foydalaniladi. adabiyot so`z vositasida obraz yaratganligi sababli san`atning boshqa turlariga nisbatan hayotni va insonni mumkin qadar to`laroq ifodalash imkoniga ega. shuning uchun ham adabiyot inson ma`naviyatiga kuchli ta`sir ko`rsatadi. uni boyitishi, go`zallashtirishi, komillikka yetaklashi mumkin. badiiy adabiyotda hayot voqealari, inson ruhiy kechinmalari, qarashlari, orzu-umidlari, o`y-xayollari tasvirlanadi. san`atning boshqa turlari singari adabiyot ham hayot jumboqlaridan saboq beradi. lekin bu obrazli fikrlashdir. tabiiyki, bu jonlilik va ravshanlik, ta`sirdorlik va ommaviylik, noziklik va mukammallik san`atning har turida “o`z tili” orqali ro`yobga chiqadi. adabiyotda til, kompozitsiya, ohang, …

l`eton, ochert kabi xillar va janrlar orqali in`ikos ettiriladi. hayot adabiyoning mazmunini, ham shaklini tayin etadi. badiiy ijod jarayoni hayotni o`rganish, undan ma`lum xulosa va saboqlar chiqarish, hayotiy va jonli tushunchalardan dars olish, hayotni qayta qurish jarayonidir. demak, hayot – adabiyot va san`atning tasvir ob`ektidir. uning tasvir markazida inson, insonning hayoti hatti-harakatlari, his-tuyg`ulari, kurashi, sevgisi, rashki, quvonchi va dard- alamlari turadi. shunga ko`ra, inson san`at va adabiyotning bosh predmetidir. v.belinskiyning ta`kidlashicha, qadimgi hind poeziyasida tabiat ilohiylashtirilgan. birinchi o`rinda o`simliklar, ilonlar, qushlar, hayvonlar ko`rsatilgan. odam esa tabiatga esa tobiy, yordamchi ikkinchi darajali kuch sifatida berilgan. san`at taraqqiyotining navbatdagi bosqichida – qadimgi misr, mifologiyasida bahaybat hayvonlar va xudolar obrazlari orasida inson qiyofasi ham ko`rina boshlagan. faqat qadimgi yunon san`atidan boshlab (aristotel ham “poetika” asarida guvohlik beradi) inson san`at asarining bosh predmeti bo`lib xizmat qilgan. san`at ana shu vaqtdan boshlab insonni o`rganishga, uni kashf etishga bor kuch-qudratini sarflab kelmoqda. “inson tasviri yo`q joyda …

tashqi va ichki hayotini, moddiy va ma`naviy dunyosini ma`naviyati va san`atini to`la va atroflicha, yaxlit va jonli tarzda o`rganadi, tahlil qiladi, tasvirlaydi. adabiyotning bosh predmeti inson hayotida ko`pchilikni qiziqtiradigan hodisalar bo`ladi. ayni paytda adabiyotda tasvirlangan, qayta yaratilgan olam insonning ong-shuuriga qattiq ta`sir qiladi; uning fikr-tuyg`ularini insoniylik bilan boyitadi, kamol topishiga turtki va dars beradi. xullas, adabiyotning tasvir ob`ektini hayot, tasvir predmeti-inson, vazifasi – inson tuyg`ularini tarbiyalashdir. xush, san`at insonni qanday tushunadi va qanday ko`rsatadi ? bolgar akademigi todor pavlovning uqtirishicha, tabiat va jamiyatda sof fizik, sof ximik yoki sof estetik qiymatga ega bo`lgan. biroq hayotdagi predmetlarda shunday xislatlar borki, ular fizikning ham, ximikning ham, san`atkorning ham dikkatini o`ziga tortadi. ulardan biri fizik, ikkinchisi ximik va uchinchisi estetik nuktai nazaridan shu predmetni o`rganadi, taxlil qiladi, xulosa chiqaradi. chunonchi, quyosh va yurakni astronom, fiziolog va san`atkor o`z nuktai nazaridan o`rganadi : quyosh - astronom nazarida sharsimon, doimo energiya manbai, ellips buylab xarakat …

i, aksincha u o`z obyektini alohida elementlarga bo`lib o`rganadi. san`at esa o`z predmetini chinakam yaxlitlikda, jonli bir butunlikda olib tekshiradi. olim konkret xodisadan shu xodisaning muhim xususiyatlarini o`z ichiga qamrab oladigan abstraksiya tomon boradi, bunda predmetning bir butunligi saklanmaydi. inson adabiyotda butun murakkabligi, yaxlitligi bilan aks etadi. adabiyotning markazida inson - xis qiluvchi, fikrlovchi, xarakat qiluvchi, o`z atrofini qo`rshab olgan tashqi dunyo bilan bog`langan kishi turadi, holos. shunga ko`ra, m. gorkiy «badiiy adabiyotning materiali-odamdir» degan ( m.gorkiy, sobr. soch. v 30 tomax , t. 27, m. 1953, str.254), adabiyotni, xatto,»insonshunoslik» deb atashni tavsiya qilgan (m.gorkiy sobr. soch. v 30 tomax , t.25, str 311). shunday qilib, yozuvchi o`z asarida butun voqelikni va butun murakkab hayotiy munosabatlarni konkret inson hayoti kartinalari orqali badiiy ifodalaydi. adabiyotning bilish predmeti - voqelik, hayot; tasvir obyekti- inson va uning vazifasi- kishilarni tarbiyalash. ta`kidlash kerakki, badiiy asar qaxramoni kitobxon qalbini xar qancha xayajonga solmasin u uquvchi …

etilishi lozim. san`at go`zallik qonuniyati asosida ish tutadi. adabiyotlar 1.аdаbiyot nаzаriyasi. ikki jildlik.-t.: «fаn», 1978-1979. 2.аlishеr nаvоiy. mеzоn ul аvzоn. аsаrlаr. o’n bеsh tоmlik. 14-tоm.t.: «fаn», 1967. 3.аrаstu. pоetikа. аhlоqi kаbir-t.: «yangi аsr аvlоdi», 2004 4.vаlixo’jаеv b. o’zbеk аdаbiyotshunоsligi tаrixi.-t.: «o’zbеkistоn»,1993. 5.sultоnоv i. аdаbiyot nаzаriyasi.-t.: «sharq», 2006. 6.fitrаt. аdаbiyot qоidаlаri.-t.: «o’qituvchi»,1995. 7.оlimоv m. risоlаi аruz.-t.: «yozuvchi», 2002 8.rаhmоnоv v. shе`r sаn`аtlаri.-t.: «yozuvchi», 2001. 9.hоjiаhmеdоv а. mumtоz bаdiiyat mаlоhаti.-t.: «shаrq», 1999 10. аdаbiy tur vа jаnrlаr. uch jildlik. t. “fаn”, 1991 – 1992.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiy insonshunoslik"

1662581946.doc adabiy insonshunoslik reja : 1. adabiyot va ma`naviyat. 2. hayotning adabiyotdagi in`ikosi. 3. adabiyotning ob`ekti, predmeti va vazifasi. 4. xulosa. badiiy adabiyot o`quvchining hissiyoti va shuuriga kuchli ta`sir ko`rasatadi. asar qahramonlariga taqlid qilish yoki ulardan nafratlanish hissini uyg`otadi. hayotni obrazlar orqali aks ettirish jihatidan san`at turlari o`rtasida umumiylik, o`xshashlik, mushtaraklik mavjud bo`lsa-da obraz yaratish jarayonida san`atning har bir turi uning faqat o`zigagina xos bo`lgan ifoda vositalaridan foydalaniladi. adabiyot so`z vositasida obraz yaratganligi sababli san`atning boshqa turlariga nisbatan hayotni va insonni mumkin qadar to`laroq ifodalash imkoniga ega. shuning uchun ham adabiyot inson ma`naviyatiga kuchli ta`sir ko`rsatadi. uni b...

Формат DOC, 37,5 КБ. Чтобы скачать "adabiy insonshunoslik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiy insonshunoslik DOC Бесплатная загрузка Telegram