xorazm viloyati kollektor–drenaj tizimlari va ularning ish faoliyati

RTF 91.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663188391.rtf хоразм вилояти коллектор–дренаж тизимлари ва уларнинг иш фаолияти xorazm viloyati kollektor–drenaj tizimlari va ularning ish faoliyati 1940 yillar xorazm viloyatida hosil bo`lgan yer osti suvlarini sug`oriladigan yerlar oralig`idagi pastliklarga va ko`llarga olib boradigan yakka kollektorlar qurila boshlandi. 1960 yillar oxirlarida daryolik, davdan va katta ozerniy kollektorlari barpo qilindi, ular ichki kollektor va drenalar bilan birlashtirildi. hozirgi kunda xorazm viloyatidagi kollektor va drenajlar quyidagi ko`rinishda: janubiy xududlardagi – xazorasp, bog`ot, xonqa, xiva, ko`shko`pir tumanlari “katta ozerniy» kollektorga, shimoliy hududlar joylashgan urganch, gurlan, shovot tumanlari esa daryolik kollektoriga birlashtirilgan. katta ozyorniy va daryolik kollektorlari, viloyat sug`oriladigan yer maydonlaridan tashqarida qo`shilib, oqava suvlarni sariqamish botig`iga yetkazib beradi. kollektor–drenaj tizimining samaradorligi uning tuproq sho`rini kamaytirishi yoki oqava suvlar bilan chiqarib yuborilayotgan tuz miqdori, ya`ni drenaj suvlari mineralizatsiyasi bo`yicha baholanadi. viloyatda kollektor–drenaj tizimlari qurilgandan (1940 yillardan) hozirgi kungacha undagi oqava suvlar mineralizatsiyasi 6.71 g/l (1960 yillardan) 1.89 g/l (2000-2005 yillargacha) kamaygan. viloyat kollektor–drenaj tizimlaridagi …

i. 1960 yillar o`rtalarigacha bo`lgan davrda viloyat ichki ko`llar va pastliklarda to`plangan suv sathini pasaytirish maqsadida sug`oriladigan yerlar oralig`idagi va atroflaridagi ko`llarni tutashtirivchi kollektor qurildi. bu davrda kollektor va drenajlardagi oqava suvlar mineralizatsiyasi yer osti suvlari mineralizatsiyasidan kam (1-jadval). drenaj suvlari mineralizatsiyasining yer osti suvlari mineralizatsiyasidan kam bo`lishining asosiy sabablari: birinchidan, viloyatdagi ichki ko`llar suvi mineralizatsiyasining kam bo`lganligi, ikkinchidan, kollektor va drenajlardagi oqava suvlarni qabul qilib oluvchi ko`llardagi suv sathining yuqori bo`lganligidan ular dimlangan rejimda ishlagan. natijada, tuproq qatlamidagi suvlar kollektor va drenajlardagi oqava suvlarga qo`shila olmagan. 1960–yillar o`rtalariga kelib yer osti suvlari mineralizatsiyasi 1950 yillarga nisbatan 1.4–1,7 barobar kamaydi. bu yer osti suvlarining chuchuklashuvi rachinskiy a.a., reshetkina n.m., xodjibayeva n.n. ishlarida «chuchuk (podushka) qatlam» nomini oldi. 1- jadval xorazm viloyati kollektor–drenaj tizimidagi oqava suvlar mineralizatsiyasining o`zgarishi йиллар вилоятга олинган сув. (млн.м3) каналдаги сув минерализацияси. (г/л) кдт орқали чиқориб юборилган сув (млн.м3) коллектор-дренаж тизимларидаги оқава сув минерали-зацияси (г/л) дренаж сувларининг …

ti suvlarni sug`oriladigan yerlardan sariqamish botig`iga chiqarib yuboriladigan qilindi. bu davrda drenaj suvi mineralizatsiyasi yer osti suvi mineralizatsiyasidan yuqori (1 – jadval). bunday xolning sodir bulishiga 3 ta sabab bulishi mumkin.1-sabab. kollektor va drenajlar suvini tuplash jarayonida mineralizatsiyasi yuqori bo`lgan yer osti suvlarini ham qo`shib oladi. 2-sabab. sho`r yuvish va sug`orishlar davrida tuproq qatlami aeratsiya mintakasidagi tuzlar erib sug`oriladigan dalaning sizot suvilari ustida mineralizatsiyasi yuqori bo`lgan ”shur suv qatlami”ni hosil qiladi. 3-sabab. yer osti suvlari mineralizatsiyasi ma`lumatlari asosan qumli qatlamning 3–6 m bo`lgan chuqurlikdagi mineralizatsiyani kursatadi. eng yuqori tuproq qatlamidagi suv mineralizatsiyasining o`zgarishini ko`rsata olmaydi. birinchi sabab. v.d.jurin nomidagi urta osiyo ilmiy tekshirish irrigatsiya institutining (saniiri) «gidrogeologo meliorativ bashoratlashtirish» laboratoriyasida yer osti suvlari oqimini baholash uchun juda ko`p (modelli) tekshirish ishlari olib borildi. bu ishlarning ko`rsatishicha 3,0–4,0 m chuqurlikka ega bo`lgan kollektorlarning suv yig`ish chuqurligi 15 m dan oshmagan. xorazm viloyatidagi kollektor va drenajlarning chuqurligi 2,0–2,5 m atrofida. shunga mos …

% gacha; bogot tumanida esa umumiy sugoriladigan yer maydonidan 30 %i juda kuchli shurlanishga ega bo`lgan maydonlarni tashkil kiladi. bunday joylarda shur yuvish va vegetatsiya davridagi sug`orishlarda tuproq tarkibidagi tuzlar suvda erib, suvning og`irlik kuchi ta`sirida pastga harakatlanadi va yer osti suvlari yuzasida to`planadi. yer osti suvlarigacha tushgan eritmaning konsentratsiyasi 10–30 g/l ni tashkil kiladi. eritma konsentratsiyasi aeratsiya mintakasining sho`rlanish darajasiga, kuyilayotgan suv mikdoriga boglik. ma`lumki, viloyatda yer osti suvlari yer yuzasiga yakin joylashganligi va uni chiqarib yuborish uchun gorizontal drenalar kullanilayotganligi tik yunalishdagi filtratsiya yo`qligini ko`rsatadi. bundan ko`rinadiki, yer osti suvlarining aralashishi sodir bulmaydi –fakat diffuzion almash yoki oldingi yer osti suvini siqib uning o`rnida joylashishi mumkin. chunki, tuproq qatlamining filtratsiya koeffitsiyenti 1,0 m/kun dan katta emas, nishabligi 1,0–0,5, suv utkazuvchanligi 0,1, tik yo`nalish buyicha filtratsiya tezligi 0,1–0,05 m/kun dan oshmaydi. yer osti suvlari ustida bir marta sug`orishdan hosil buladigan ”sho`r suv qatlami” qalinligi 1,0 –0,5 m ni tashkil …

ega bo`lgan tuproq qatlamidagi yer osti suvlari mineralizatsiyasi qumli qatlam mineralizatsiyasiga nisbatan 1,5 –2, barobarga oshdi 2-jadval. amudaryo suvi mineralizatsiyasining tuyamuyin pustidagi o`rtacha yillik o`zgarishi йиллар 1955 1961 1964 1981 1982 1984 1990 1995 2001 сув минерализа-цияси г/л. 0,5 0,6 0,7 0,8 1,1 1,2 1,0 1,0 1,1 bu holni ko`rsatish uchun viloyatda pog`onali yoki har bir qatlamga o`rnatilgan nazorat quduqlari yo`q. viloyatda nazorat quduqlari yer osti suvlari sathi va mineralizatsiyasini yilning hamma fasllarida o`lchash imkoniyati bo`lishini ta`minlash maqsadida qum qatlamiga chuqurroq qilib o`rnatilgan. nazorat quduqlari chuqurligi 4 –6 m, uning suv oladigan qismi (filtri) qum qatlamida 2 –3 m suv qatlami ostida joylashgan. tuproq qatlamidagi yer osti suvlari mineralizatsiyasining o`zgarishini aniqlash uchun nazorat quduqlari o`rnatilmagan va o`rganilmagan. shu sababli ham yer osti suvlari mineralizatsiyasi ma`lumatlari asosan qumli qatlamning 3–6 m bo`lgan chuqurlikdagi mineralizatsiyani ko`rsatadi. eng yuqori tuproq qatlamidagi suv mineralizatsiyasi o`zgarishini ko`rsata olmaydi. yuqorida keltirilganlardan ko`rinadiki, kollektor–drenaj tizimidagi oqava suvlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xorazm viloyati kollektor–drenaj tizimlari va ularning ish faoliyati"

1663188391.rtf хоразм вилояти коллектор–дренаж тизимлари ва уларнинг иш фаолияти xorazm viloyati kollektor–drenaj tizimlari va ularning ish faoliyati 1940 yillar xorazm viloyatida hosil bo`lgan yer osti suvlarini sug`oriladigan yerlar oralig`idagi pastliklarga va ko`llarga olib boradigan yakka kollektorlar qurila boshlandi. 1960 yillar oxirlarida daryolik, davdan va katta ozerniy kollektorlari barpo qilindi, ular ichki kollektor va drenalar bilan birlashtirildi. hozirgi kunda xorazm viloyatidagi kollektor va drenajlar quyidagi ko`rinishda: janubiy xududlardagi – xazorasp, bog`ot, xonqa, xiva, ko`shko`pir tumanlari “katta ozerniy» kollektorga, shimoliy hududlar joylashgan urganch, gurlan, shovot tumanlari esa daryolik kollektoriga birlashtirilgan. katta ozyorniy va daryolik kollektorlari, v...

RTF format, 91.3 KB. To download "xorazm viloyati kollektor–drenaj tizimlari va ularning ish faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xorazm viloyati kollektor–drena… RTF Free download Telegram