фаргона водийси чегарабуйи худудлари узаро алокаларини ривожлантириш муаммолари

RTF 165,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663188897.rtf фарғона водийси чегарабўйи ҳудудлари ўзаро алоқаларини ривожлантириш муаммолари фарғона водийси чегара бўйи ҳудудлари ўзаро алоқаларини ривожлантириш муаммолари ташқи иқтисодий алоқалар ва минтақавий ривожланишда чегарабўйи ҳудудларида жойлашган маъмурий-ҳудудий бирликларнинг ўзаро алоқалари муҳим роль ўйнайди. собиқ иттифоқ парчаланиб, унинг таркибидаги республикалар сиёсий мустақилликка эришгач, илгари мавжуд бўлмаган ҳолат – чегарабўйи муаммоси юзага қалқиб чиқди. транспорт воситалари, чорва моллари, халқ хўжалиги юкларининг эркин ҳаракатланиши чекланди; ишлаш, ўқиш ва зарур товарларни харид қилиш учун қўшни республикалар ҳудудида жойлашган корхоналар, билим юртлари ва бозорларга қатнов (моккисимон миграция) кескин қисқарди. ўзаро алоқаларнинг заифлашуви нафақат иқтисодий соҳада, балки чегарабўйи ҳудудларининг ижтимоий, маънавий ва маданий ҳаётида ҳам кўпгина муаммоларни келтириб чиқарди. турли миллатга мансуб бўлсалар-да, тили, дини, анъаналари ва урф-одатлари ўхшаш бўлган кишилар орасида қуда-андачилик, қариндош-уруғчилик ришталари боғланган. бироқ, ўрнатилган чегара ва божхона постлари баъзи пайтларда тўй ёки азага бораётган кишиларга ҳам монелик қиладилар. 1-жадвал 2000-2006 йилларда фарғона водийси минтақаларида саноат ишлаб чиқариш ўсиш динамикаси 2000 йил …

т жараёнида ўзбекистон ва қирғизистон республикаларининг фарғона водийсида жойлашган 6 та вилояти бўйича 2000-2006 йиллардаги ўсиш суръатларини қиёсий таҳлил амалга оширилди. натижалар шуни кўрсатадики, водийнинг ўзбекистон ҳудудидаги минтақаларда саноат ишлаб чиқариш ўтган 6 йил давомида 1,5 мартадан салкам 4 баробаргача ўсиш кузатилди (1-жадвал). асака автомобиль заводи, фарғона нефтни қайта ишлаш корхонаси каби йирик корхоналарда ишлаб чиқариш ҳажмининг ортиши, маҳаллийлаштириш, қўшма корхоналарни ташкил этиш, тўқимачилик, кимё, нефт ва газ саноати каби устувор тармоқларни ривожлантириш бўйича ҳукумат дастурлари қабул қилиниб, изчил амалга оширилиши минтақада саноат ишлаб чиқаришнинг жадал ўсишига ижобий таъсир кўрсатди. айни пайтда, қирғизистоннинг барча минтақаларида ишлаб чиқариш суръатлари пасайган. 2-жадвал 2000-2006 йилларда фарғона водийси минтақаларида қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг ўсиш динамикаси* 2000 йил - 100% № вилоятлар номи 2001 йил 2002 йил 2003 йил 2004 йил 2005 йил 2006 йил 1. андижон 107,1 109,3 109,6 117,2 123,5 127,8 2. наманган 102,2 103,7 106,7 120,3 125,0 133,7 3. фарғона 102,1 107,9 …

каби минтақавий тафовутлар мавжуд. чегарабўйи ҳудудлари ўртасидаги алоқаларнинг ривожланиши бўйича муаммолар орасида чегара ва божхона постлари фаолиятининг ҳам ўрни бор. чегара қўшинлари, ички ишлар ва божхона органлари томонидан чегарабўйи ҳудудларида яшовчи фуқароларини асоссиз тўхтатиб қолиш ҳоллари содир этилмоқда. айниқса, бундан анклав ёки эксклав ҳудудларда – шохимардон, чунгара қишлоқлари ҳамда сўх туманида истиқомат қилаётган аҳоли кўпроқ азият чекмоқда. ўзбекистон 1999 йилда бўлиб ўтган «боткент воқеалари»дан сўнг, 2000 йилда фарғона ва боткент вилоятлари маҳаллий давлат органлари раҳбарларининг келишувига асосан, фарғона тумани ҳудудидан ўтувчи қирғизистон республикасининг ўш ва боткент вилоятларини боғлаб турувчи 12 км автойўл қирғизистон учун очиқ транзит йўл сифатида вақтинча берилган эди. бунинг эвазига қирғизистон худудида шоҳимардон анклавига борадиган йўл ўзбек фуқаролари учун транзит сифатида тўсиқсиз фойдаланиш учун беришга келишилган. лекин, томонлар кўп ҳолларда ўз зиммаларига олган мажбуриятларини бажармаётирлар. халқ хўжалигига хорижий инвестицияларни жалб қилиш – марказий осиё республикалари иқтисодий сиёсатининг асосий йўналишларидан ҳисобланади. 1996 йилдан бошлаб ўзбекистон ва қирғизистонда барқарор …

,8 62,9 49,9 8,0 35,5 ўзбекистон республикаси бўйича жами 417,3 100,0 727,5 100,0 624,7 100,0 боткент вилояти 4,1 4,3 1,1 5,4 6,0 4,7 10,2 4,9 7,2 жалолобод вилояти 25,2 26,3 6,8 28,9 32,3 25,4 48,6 23,1 34,6 ўш вилояти 5,7 5,9 1,5 7,9 8,8 6,9 31,9 15,2 22,7 фарғона водийсининг қирғизистон қисми 35 36,5 9,5 42,2 47,1 37,1 90,7 43,1 64,5 қирғизистон республикаси бўйича жами 95,9 100,0 89,6 100,0 210,3 100,0 манба: ўзбекистон республикаси давлат статистика қўмитаси ва қирғизистон миллий статистика қўмитаси маълумотлари.. фарғона водийсида инвестицион фаоллик умуман ижобий бўлгани ҳолда, турли йилларда вилоятларнинг ўрни ўзгариб турган. 3-жадвалдан кўриш мумкинки, 1995 йилда минтақага йўналтирилган инвестицияларнинг 80 фоизидан кўпроғи андижон вилояти ҳудудида жойлашган «уздэуавто» автомобил заводи ва унга эҳтиёт қисмлар етказиб берувчи корхоналар қурилиши учун сарфланди. ёқилғи-энергетика мажмуасини ривожлантириш зарурати фарғона нефтни қайта ишлаш заводини реконструкция қилишга олиб келди. фарғона вилояти саноатига йўналтирилган капитал қўйилмаларнинг 16 фоизга яқини мана шу корхона …

ни қайта ишлаш соҳаларига йўналтирилмоқда. жумладан, қозоғистонлик сармоядорлар кумуш ва рух конларини ўзлаштириш бўйича шартномалар туздилар, россия компаниялари уран, турли радиоактив элементлар ҳамда “тожикредмет” ичб базасидаги ноёб металларни қазиб чиқариш ва бойитиш бўйича қувватларни қайта тиклаш юзасидан келишувларга интилмоқдалар. хўжанд шаҳрида тожик-корейс ва тожик-итальян муносабатлари газлама ва тайёр кийим-кечаклар ишлаб чиқаришга ихтисослашган қўшма корхоналар ҳамда тоғ-кон ва машинасозлик тармоқларида кооперация алоқаларини ривожлантиришда намоён бўлмоқда. шу билан бирга, таъкидлаш жоизки, хорижий инвестициялар ҳажми бўйича минтақалараро фарқлар катта. хорижий сармояларнинг фаол оқими ва улардан фойдаланишда юқори самарадорлик асосан инфратузилмаси яхши ривожланган ва минерал хом ашё ресурсларига бой минтақаларида кузатилади, аксинча, суст ривожланган минтақаларда уларнинг салмоғи паст. масалан, қирғизистоннинг боткент вилояти йирик шаҳарлар ва савдо марказларидан йироқлиги туфайли унда хорижий инвестициялар ҳажми жуда кам. қирғизистон 9 йилдан бери умумжаҳон савдо ташкилотининг аъзоси бўлиб, мдҳ давлатлари орасида ташқи савдо соҳасида энг либерал шароитларга эга. 2006 йилда қирғизистонда четдан кириб келаётган товарларга нисбатан божхона тарифларининг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фаргона водийси чегарабуйи худудлари узаро алокаларини ривожлантириш муаммолари"

1663188897.rtf фарғона водийси чегарабўйи ҳудудлари ўзаро алоқаларини ривожлантириш муаммолари фарғона водийси чегара бўйи ҳудудлари ўзаро алоқаларини ривожлантириш муаммолари ташқи иқтисодий алоқалар ва минтақавий ривожланишда чегарабўйи ҳудудларида жойлашган маъмурий-ҳудудий бирликларнинг ўзаро алоқалари муҳим роль ўйнайди. собиқ иттифоқ парчаланиб, унинг таркибидаги республикалар сиёсий мустақилликка эришгач, илгари мавжуд бўлмаган ҳолат – чегарабўйи муаммоси юзага қалқиб чиқди. транспорт воситалари, чорва моллари, халқ хўжалиги юкларининг эркин ҳаракатланиши чекланди; ишлаш, ўқиш ва зарур товарларни харид қилиш учун қўшни республикалар ҳудудида жойлашган корхоналар, билим юртлари ва бозорларга қатнов (моккисимон миграция) кескин қисқарди. ўзаро алоқаларнинг заифлашуви нафақат иқтисодий...

Формат RTF, 165,9 КБ. Чтобы скачать "фаргона водийси чегарабуйи худудлари узаро алокаларини ривожлантириш муаммолари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фаргона водийси чегарабуйи худу… RTF Бесплатная загрузка Telegram