ahmad yugnakiy va uning hibat ul-haqoyiq asari

DOC 55,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662581998.doc ahmad yugnakiy va uning hibat ul-haqoyiq asari ahmad yugnakiy va uning hibat ul-haqoyiq asari reja: 1. ahmad yugnakiy va u yashagan davr xususida. 2. “hibat ul-haqoyiq” asari: a) tuzilishi va vazni; b) nusxa va nashrlari; v) badiiy xususiyatlari. 3. “hibat ul-haqoyiq” – ta`limiy didaktik asar. 4. islom, qur`on, hadis va “hibat ul-haqoyiq”. xi asrda hozirgi markaziy osiyo hududida qoraxoniylar davlati bo`lgan. uning chegaralari kaspiy dengiz qirg`oqlaridan issiqko`l yoqlarigacha, undan koshg`ar tomon cho`zilgan edi. bu yerlarda yashovchi xalqlar, asosan, turkiy xalqlarning turli-tuman urug`lari bo`lishgan. markazlashgan davlat har doim ma`lum iqtisodiy va madaniy yuksalishni vujudga keltirishi aniq. qoraxoniylar davlati ham shunday bo`ldi. shuning uchun ham qoraxoniylar davrida mahmud koshg`ariyning “devoni lug`atit turk”, yusuf xos hojibning “qutadg`u bilig”, ahmad yugnakiyning “hibat ul-haqoyiq” asarlari yaratildi. qoraxoniylar podsholigining ulug` xizmatlaridan biri davlat va saroy tilining turkiy bo`lganligidir. shu sababli ham turkiy tildagi adabiyot rivoj topdi hamda turkiy-islomiy adabiyotning yuqorida zikr etilgan dastlabki namunalari paydo …

n bu ulug` zot avlodlarga “hibat ul-haqoyiq” nomli qimmatli bir asarni meros qoldirgan: kitobining oti erur hibatul haqoyiq, iborat arabtin o`shul. mazmuni: kitobning oti “hibat ul-haqoyiq” dir, bu ibora arabchadir. adib ahmadning tug`ilgan yili ma`lum bo`lmasa-da, tavallud topgan joyi yugnakligi ma`lum. yugnak deb atalgan joy nomi samarqand atrofida ham, farg`ona vodiysida ham, turkiston yaqinida ham bo`lganligi uchun adibning aynan qaysi yugnakda tug`ilganligi anchagina bahs-munozaralarga sabab bo`lgan. ammo olimlarning ko`pchiligi ahmad yugnakiyni samarqand atrofidagi yugnak qishlog`idan bo`lgan, degan qarorga kelishgan. ahmad yugnakiyning qachon yashaganligi ham uzoq vaqt tortishuvlarga sabab bo`lgan. ayrim tadqiqotchilar adib ahmad viii asrda yashagan, degan da`voni ilgari suradilar. (masalan, m.imomnazarov. “adib ahmad qachon yashagan?”). ular bunda a.navoiyning “nasoyim ul-muhabbat” asaridagi “maskani bag`doddin necha yig`och, ba`zi debturlar, to`rt yig`och yo`l erkan. har kun imom a`zam darsiga hozir bo`lur erkandur va bir mas`ala o`rganib bu yo`lni yayog` borur erkandur”, - jumlalarida nomi zikr etilgan imom a`zamning viii asrda yashaganligiga asoslanadilar. …

5 bobini muqaddima qismi deb atash mumkin. unda yagona allohi taologa hamd, rasululloh (s.a.v) ga na`t, to`rt ulug` sahobalar madhi, amir muhammad dod sipohsolorbekka bag`ishlangan madhiyalar mavjud. muqaddimaning oxirida asarning yozilish sababi bayon etilgan. asarning asosiy qismida ilm va bilimsizlik, donolik va johillik, tilni asrash, to`g`ri so`zlik, sir saqlashning muhimligi, dunyoning o`tkinchiligi, saxovatli va insonlarga mehribon bo`lish singari bir qancha insoniy fazilatlar hamda qusurlar haqida so`z boradi. “hibat ul-haqoyiq” asari yozilgan davrda forsiy va turkiy dostonlar uchun umumiy bo`lgan muayyan she`riy shakl (ya`ni, aa, bb, vv usulida qofiyalanuvchi masnaviy shakli) hali mavjud emas edi. shu sababli asarning madhiyaviy kirish qismlari o`sha davr arab adabiyotiga xos bo`lgan qasida janridan ijodiy foydalanib yozilgan. ammo dostonning asosiy qismi va xulosasi qadim turkiy og`zaki adabiyotida keng qo`llanilgan to`rtliklar shaklida yaratilgan. shu sababli doston hajmini baytlar bilan o`lchash to`g`ri emas. “hibat ul-haqoyiq” asari aruz vaznida yaratilgan turkiydagi ikkinchi asar hisoblanadi. u aruzning mutaqorib bahrida yaratilgan: …

stomatiyasi” da asardan parcha berildi. 1968-,1971-,1972-, 1994-yillarda ushbu asar q.maxmudov tomonidan alohida va turli to`plamlarda bir necha marta nashr qilindi. “hibat ul-haqoyiq” ning badiiy xususiyatlari haqida mulohaza yuritganda, eng avvalo, ahmad yugnakiyning o`z ona tiliga bo`lgan otashin muhabbati, turkiy tilning imkoniyat va nafisliklarini yuzaga chiqarishdagi samimiy intilishini qayd etib o`tmoq lozim. adib ahmad muhim va chuqur ma`noli fikrlarini turkiy tilda ifodalashni asl maqsad qilib qo`ygan. shu tufayli o`z ijodining katta qismini turkiy til taraqqiyotiga baxshida etdi. bu haqda u shunday deydi: anin uz erur bu kitob bir so`zug, to`lulab keturdim kemishtim yuzug. mazmuni: bu kitob shuning uchun ham nafisdirki, har bir so`zni to`latib yozdim, keraksiz, yuzaki so`zlarni tashladim. “hibat ul-haqoyiq” dagi so`z qo`llash iqtidori, vazn, qofiya va radifdan o`rinli foydalanish mahorati shoirning she`riyat qonun-qoidalarini chuqur o`zlashtirganligidan dalolat beradi. asarning dastlabki uch bobi qofiya jihatdan bir butunlikni tashkil etib, dastlabki ikki misra o`zaro qofiyalanadi, boshqa baytlarning ikkinchi misralari ularga uyg`unlashadi. quyidagi …

tishing sinmasun. shuningdek, adib asarda tazod, tashbeh, irsolul-masal, talmeh, istiora, tanosib singari o`nlab badiiy san`atlardan mohirlik bilan foydalangan. tazod: yaratti ug`onim tunung, kunduzung, o`tub bir-biriga yurur o`ng, so`nga. tashbeh: yilontek bu ochun yilon o`g`lag`u, yo`moqqa yumshoq ichi bo`r og`u. irs masal: javo qildachingg`a yonut qil vafo arimas necha yuvsa qon birga qon. talmeh: salobat ichinda umartek juvon saxovat, samoqat tutar usmoniy. tetiklikdan kenduv ayoztik o`zuq, dod insof tutar chin anushirvoniy. “hibat ul-haqoyiq” ma`no va mazmun e`tibori bilan to`la ma`noda axloqiy – ta`limiy asardir. akademik oybekning ta`rifiga ko`ra, “u islom dini, axloqini tashviq qilish uchun yozilgan”. ammo tadqiqotchilarning “tamomila diniy va axloqiy” asar, deya baholagan hukmlarini ham to`la-to`kis ma`qullab bo`lmaydi. chunki, unda din bilan bir qatorda dunyo to`g`risida, axloq va ilm, tafakkur va inson umrining asl mohiyati haqida qimmatli fikrlar bayon etiladi. asarning g`oyaviy-badiiy quvvatini belgilaydigan va adib ahmadning mutafakkirlik iste`dodini ko`rsatadigan boblardan biri ilmdan bahs yuritadigan bobdir. uningcha, ilm nuri …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ahmad yugnakiy va uning hibat ul-haqoyiq asari"

1662581998.doc ahmad yugnakiy va uning hibat ul-haqoyiq asari ahmad yugnakiy va uning hibat ul-haqoyiq asari reja: 1. ahmad yugnakiy va u yashagan davr xususida. 2. “hibat ul-haqoyiq” asari: a) tuzilishi va vazni; b) nusxa va nashrlari; v) badiiy xususiyatlari. 3. “hibat ul-haqoyiq” – ta`limiy didaktik asar. 4. islom, qur`on, hadis va “hibat ul-haqoyiq”. xi asrda hozirgi markaziy osiyo hududida qoraxoniylar davlati bo`lgan. uning chegaralari kaspiy dengiz qirg`oqlaridan issiqko`l yoqlarigacha, undan koshg`ar tomon cho`zilgan edi. bu yerlarda yashovchi xalqlar, asosan, turkiy xalqlarning turli-tuman urug`lari bo`lishgan. markazlashgan davlat har doim ma`lum iqtisodiy va madaniy yuksalishni vujudga keltirishi aniq. qoraxoniylar davlati ham shunday bo`ldi. shuning uchun ham qoraxoniylar davri...

Формат DOC, 55,5 КБ. Чтобы скачать "ahmad yugnakiy va uning hibat ul-haqoyiq asari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ahmad yugnakiy va uning hibat u… DOC Бесплатная загрузка Telegram