o'zbek tilining sohada qo'llanilishi

PPTX 12 pages 73.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.0 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

презентация powerpoint farg’ona poltexnika instituti yengil sanoat va to’qimachilik fakulteti 86-21 yskbit guruh talabalari g’ulomova m va abdusayitova zning “o’zbek tilining sohada qo’llanilishi” fanidan tayyorlagan taqdimot mavzu.nutq odobi.nutqning kommunikativ sifatlar reja: nutq odobi nutqning kommunikativ sifatlar o‘rta osiyo madaniyati tarixida ham nutq madaniyati bilan shug‘ullanish o‘ziga xos mavqega ega bo‘lgan. ulug‘ turkolog olimlar mahmud koshg‘ariyning «devonu lug‘otit turk», yusuf xos hojibning «qutadg‘u bilig» asarlari bu masalaning juda qadimdan o‘rtaga qo‘yib kelinganligidan dalolat beradi. u paytlar «nutq odobi» deb yuritilgan sodda va o‘rinli gapirish, qisqa va mazmundor so‘zlash, ezmalik va laqmalikni qoralash, keksalar va ustozlar oldida gapirganda odob saqlash, to‘g‘ri, rost va dadil gapirish, yolg‘onchilik va tilyog‘lamalikni qoralash singari bir qator qoida va ko‘rsatmalar bugun biz «nutq madaniyati» deb atab kelayotgan tushunchaning aynan o‘zidir. muloqot jarayonida har ikki omil – til va tildan tashqaridagi omillar baravar ishtirok etganligi hamda birdek ahamiyatga ega bo‘lganligi uchun bu o‘rinda ularni ajratishga harakat qilmaymiz. asosiy …

2 / 12

alonchiyev deyishlar kam eshitiladigan bo‘ldi. muhtaram, hurmatli, birodar so‘zlari faollashdi. bu holatlar yana asta-sekinlik bilan muloqot jarayonida sharqona urf-odatlarga qaytish istagining ustunlik qilayotganligidan dalolat beradi nutqning quyidagi kommunikativ sifatlari mavjud: nutqning to‘g‘riligi; nutqning aniqligi; nutqning tozaligi; nutqning ta’sirchanligi; nutqning boyligi va rang-barangligi; nutqning qisqaligi; nutqning ifodaliligi; nutqning maqsadga muvofiqligi; nutqning mantiqiyligi. nutqning to‘g‘riligi nutqning to‘g‘ri bo‘lishi, eng avvalo, uning adabiy til me’yorlariga muvofiq kelishidir. u asosan ikki normaga - urg‘u va grammatik normaga qat’iy amal qilishni talab qiladi. urg‘uning to‘g‘ri qo‘yilishi fikrning to‘g‘ri tushunilishi bilan bog‘liq. bu - so‘z urg‘usiga ham, mantiqiy urg‘uga ham aloqador fikr. (qiyos: onasiz / bola o‘ynamas. onasiz bola / o‘ynamas.) grammatik normalarga rioya qilish deganda gap tuzish qoidalaridan to‘g‘ri foydalanish, o‘zak va qo‘shimchalar o‘rtasidagi bog‘lanishning tabiiyligi, ega-kesim mosligi, ikkinchi darajali bo‘laklarning ularga bog‘lanish qonuniyatlari kabilarni e’tiborga olish kerak bo‘ladi. (-ni/-ning, -ga/-da, -li/-lik va b.) nutqning aniqligi «nutq – voqelik» va «nutq – tafakkur» munosabati asosida …

3 / 12

i e’tiborga olish zarur bo‘ladi. vaqtning hisobga olinishi ham kerak. so‘zlovchining o‘z nutqiga munosabati ham muhim. o‘ta rasmiyatchilikdan qochish, hayotiy misollarga ham murojaat qilish nutqning ta’sirchan bo‘lishida alohida ahamiyatga ega. nutqning boyligi va rang-barangligi nutqning boyligi va rang-barangligini ta’minlashda lug‘aviy birliklar (so‘zlar), frazeologik birliklar (iboralar) va sintaktik vositalar (sintaktik sinonimlar, sintaktik variantlar, inversiya)dan unumli foydalanishga alohida e’tibor talab qilinadi. shuningdek, so‘z yasash imkoniyatlaridan maqsadli foydalanishga, intonatsiyaga ham e’tibor berish muhim. bunda nutq uslublarining o‘ziga xos jihatlari nazarda tutiladi. nutqning qisqaligi aytilayotgan fikrning qisqa shaklda bayon etilishi ham muhim. haddan ziyod uzun shaklda tuzilgan gaplar ba’zan mantiqan chalkashliklarga olib keladi. shuningdek, o‘quvchi yoki tinglovchini toliqtirish bois zerikarli bo‘ladi. nutq qisqa bo‘lsa, tegishli fikr aniq sodda shaklda ifodalansa, ko‘pincha maqsadga muvofiq bo‘ladi. aforizmlardan foydalanish ham nutqiy qisqalik namunasi hisoblanadi. nutqning ifodaliligi nutqning bu xususiyati uning ta’sirchanligi va samaradorligini oshiruvchi vositadir. bunda nutqqa ifodalilik va obrazlilik baxsh etuvchi turli tasviriy vositalar (o‘xshatish, epitet, …

4 / 12

ning mantiqiyligi uning asosiy sifatlari – aniqlik va to‘g‘rilik bilan chambarchas bog‘liq. chunki grammatik jihatdan to‘g‘ri tuzilmagan nutq mantiqning buzilishiga olib keladi. manitqiy izchillikning buzilishi esa tinglovchi va o‘quvchiga aytilayotgan fikrning to‘g‘ri yetib bormasligi, ba’zan umuman tushunilmasligiga olib keladi. bunda so‘zlovchi yoki yozuvchidan tilni yaxshi bilishdan tashqari keng dunyoqarashga, mulohaza yuritayotgan mavzu doirasida chuqur bilimga ega bo‘lishi talab etiladi. nutq mantiqiyligining asosiy sharti – bu leksik-semantik va sintaktik normaga amal qilishdir. so‘z tartibiga amal qilish ham muhim. xullas, yaxlit bir tizimda, fikriy izchillikda tuzilgan nutqni mantiqiy nutq deb atash mumkin. yuqorida ta’rifi keltirilgan sifatlar orqali har qanday o’qituvchining nutqi ta’sirchan va darsi unumli o’tadi e’tiboringiz uchun rahmat! /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 12

o'zbek tilining sohada qo'llanilishi - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tilining sohada qo'llanilishi"

презентация powerpoint farg’ona poltexnika instituti yengil sanoat va to’qimachilik fakulteti 86-21 yskbit guruh talabalari g’ulomova m va abdusayitova zning “o’zbek tilining sohada qo’llanilishi” fanidan tayyorlagan taqdimot mavzu.nutq odobi.nutqning kommunikativ sifatlar reja: nutq odobi nutqning kommunikativ sifatlar o‘rta osiyo madaniyati tarixida ham nutq madaniyati bilan shug‘ullanish o‘ziga xos mavqega ega bo‘lgan. ulug‘ turkolog olimlar mahmud koshg‘ariyning «devonu lug‘otit turk», yusuf xos hojibning «qutadg‘u bilig» asarlari bu masalaning juda qadimdan o‘rtaga qo‘yib kelinganligidan dalolat beradi. u paytlar «nutq odobi» deb yuritilgan sodda va o‘rinli gapirish, qisqa va mazmundor so‘zlash, ezmalik va laqmalikni qoralash, keksalar va ustozlar oldida gapirganda odob saqlash, to‘g...

This file contains 12 pages in PPTX format (73.0 KB). To download "o'zbek tilining sohada qo'llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilining sohada qo'llani… PPTX 12 pages Free download Telegram