дарё окимига антропоген омиллар таъсирини бахолаш усуллари хакида

DOC 100,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663191511.doc 95 . 0 80 . 0 ¸ = r 50 . 0 25 . 0 ¸ = r дарё оқимига антропоген омиллар таъсирини баҳолаш усуллари ҳақида дарё оқимига антропоген омиллар таъсирини баҳолаш усуллари ҳақида дарёларнинг гидрологик режимига антропоген омилларнинг таъсирини миқдорий баҳолаш учун, ҳавзаларнинг табиий-географик хусусиятлари, мавжуд гидрометеорологик маълумотларни ва хўжалик фаолиятининг тури, ривожланиш даражасига асосланган ҳолда қуйидаги усуллар гуруҳидан фойдаланиш мумкин: 1. дарё ҳавзасидаги таянч гидростворларда кузатилган кўп йиллик оқим тебранишларини ўрганиш, табиий метеорологик омилларнинг ўзгариши билан ҳавзадаги хўжалик фаолиятининг ривожланишини таҳлил қилиш усуллари; 2. сув баланс усули, дарё ҳавзасида сув ва иссиқлик баланс элементларини аниқлаш, олинган ва ташланган сув миқдорини ҳисоблаш, шунингдек ҳар бир хўжалик тури фаолиятининг таъсирини алоҳида миқдорий баҳолаш; 3. актив эксперимент усули. биринчи гуруҳ усулларида гидрологик кўрсаткичларнинг қуйи створларда, дарё оқимининг табиий ва антропоген омиллар таъсирида кўп йиллик тебранишларини баҳолашга асосланилади, шунингдек ҳўжалик фаолиятининг таъсир кўрсатиш даражаси миқдорий баҳоланади. дарёларнинг қуйи створларида ўлчанган гидрологик …

ҳавзаларида бу омиллар асосий бўлиб, оқимнинг табиий режимини ўзгартириш қуйи створларда бош ролни ўйнайди. кўп ҳолларда антропоген омиллар таъсирини баҳолаш учун кўп йиллик кузатишлар хўжалик фаолияти турли бўлган даврларга ажратиб, шу даврдаги қуйи створдаги ўртача оқим қийматларини аниқлаб, улар метеорологик омиллар, кўпинча дарё ҳавзасидаги ўртача ёғин миқдорлари билан солиштирилади,. бу энг содда ва қулай усуллардир, лекин ундан самарали фойдаланиш учун қуйи створда оқим шаклланишига таъсир кўрсатувчи асосий табиий омил тўғри танланиши керак. мисол учун намлик етарли ва ортиқча бўлган худудларда йиллик оқим асосан йиллик ёғин миқдори билан аниқланади. корреляция коэффициенти file_0.unknown thumbnail_0.wmf оралиқда ўзгаради. хўжалик фаолиятининг таъсири ўртача йиллик оқим миқдори билан йиллик ёғинни солиштириш натижасида ишончли баҳоланади. кам намланган худудларда эса йиллик ёғин ва оқим ўртасида боғланиш одатда кичик, корреляция коэффициенти file_1.unknown thumbnail_1.wmf оралиқда ўзгаради. шунинг учун ҳам оқимнинг ўзгаришларини баҳолаш иккита бир хил ёғинли даврларга бир хил оқим миқдорлари тўғри келади деган таҳминлар асосли деб ҳисобланмайди. оқимни тиклаганда …

матини алоҳида кўп йиллик даврлар учун баҳолаш мумкин бўлса ҳам, лекин бу ўзгаришларнинг сабабини ва алоҳида ҳар бир омилларнинг ролини аниқлаш учун қўшимча метеорологик шароитни ҳарактерловчи маълумотлар ва халқ хўжалиги ривожланиш даврларининг асосий кўрсаткичлари оқим сарфланадиган худудларда аниқланиши керак. баъзи ҳавзада бундай маълумотларни ҳисобга олиш учун оқим сарфланадиган худудларни сув баланс усули қўл келади. оқимга таъсир кўрсатувчи кўп сонли омилларни ҳисобга олиш эса турли математик усуллар йўли билан бажарилади. шу жумладан чизиқли кўплик корреляция усули, унинг ёрдамида экспериментал маълумотларга асосланиб гидрологик кўрсаткичлар ўзгаришининг кўп омилли математик моделлашни тузиш мумкин. бу усулнинг назарий асослари математик статистикада келтирилган. хўжалик фаолиятини баҳолаш мақсадида ўрганиладиган дарёнинг табиий гидрологик ҳарактеристикалари аналог-дарё ёки контрол – ҳавзаларининг ўзгармаган режими бўйича тикланиши мумкин. бундай аналог – дарёни танлаш жуда ҳам мураккаб, чунки унинг табиий шароити ва гидрологик кўрсаткичларининг метеорологик омиллар таъсирида ўзгариши, таҳлил қилинаётган параллел кузатишлар олиб борилган давр учун синҳрон бўлиши шарт. айниқса тоғли худудларда бундай аналог …

и, иккинчи гуруҳ: сув, иссиқлик, туз баланси элементларининг ўзгаришини баҳолаш усулларидан фойдаланиш мумкин. бу усуллар ёрдамида, дарё ҳавзаси ва ўзанида хўжалик фаолияти таъсирида табиий шароитларнинг ўзгариши натижасида урбанизация, ерларни суғориш ва қуритиш, чопиқ қилиш, сув омборларини қурилиши натижасида ерларнинг сув остида қолиши, худуднинг гидрологик режими элементларини ўзгаришини баҳолаш мумкин. ҳозирги вақтда гидрологик экспериментал маълумотларнинг таҳлилига асосланган ҳолда сув, иссиқлик баланслари бўйича агротеҳник ва ўрмон-мелиоратив, суғориши ва қуритиши, сув омборларини қурилиши ва уларни ишлатиш тадбирларининг таъсирини баҳолаш усуллари.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "дарё окимига антропоген омиллар таъсирини бахолаш усуллари хакида"

1663191511.doc 95 . 0 80 . 0 ¸ = r 50 . 0 25 . 0 ¸ = r дарё оқимига антропоген омиллар таъсирини баҳолаш усуллари ҳақида дарё оқимига антропоген омиллар таъсирини баҳолаш усуллари ҳақида дарёларнинг гидрологик режимига антропоген омилларнинг таъсирини миқдорий баҳолаш учун, ҳавзаларнинг табиий-географик хусусиятлари, мавжуд гидрометеорологик маълумотларни ва хўжалик фаолиятининг тури, ривожланиш даражасига асосланган ҳолда қуйидаги усуллар гуруҳидан фойдаланиш мумкин: 1. дарё ҳавзасидаги таянч гидростворларда кузатилган кўп йиллик оқим тебранишларини ўрганиш, табиий метеорологик омилларнинг ўзгариши билан ҳавзадаги хўжалик фаолиятининг ривожланишини таҳлил қилиш усуллари; 2. сув баланс усули, дарё ҳавзасида сув ва иссиқлик баланс элементларини аниқлаш, олинган ва ташланган сув миқдорини ҳи...

Формат DOC, 100,9 КБ. Чтобы скачать "дарё окимига антропоген омиллар таъсирини бахолаш усуллари хакида", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: дарё окимига антропоген омиллар… DOC Бесплатная загрузка Telegram