gaz molekulyar-kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi

DOCX 29 pages 242.4 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 242.4 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

$kurs ishi mavzu: gaz molekulyar-kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi. mundareja. i. kirish. ii. asosiy qism. i.bob. gazlarning molekulyar-kinetik modeli. 1.1. gaz molekulalarining harakati. 1.2. molekulalar o‘rtasidagi to‘qnashuvlar. ii.bob. bosim tushunchasi va uning mikroskopik talqini. 2.1. gaz molekulalarining devorga urilishi. 2.2. bosimning molekulyar tabiati. xulosa. iii. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. moddalar tuzilishi haqida chuqur va aniq tasavvurga ega bo‘lish fizikaning asosiy vazifalaridan biridir. shu maqsadda yaratilgan molekulyar-kinetik nazariya (mkn) gazlarning xossalarini mikroskopik darajada — ya'ni molekula va atomlar harakati asosida tushuntiradi. ayniqsa, bu nazariyaning asosiy tenglamasi bo‘lgan p=13mnv2p = \frac{1}{3}mnv^2 ifodasi gazlarning bosimini molekulalarning massasi va harakat tezligiga bog‘liq holda tushuntirib beradi. ushbu tenglama gazlarning makroskopik holatiga (bosim, harorat, hajm) ularning mikroskopik xususiyatlari orqali yondashishga imkon yaratadi. molekulyar-kinetik nazariya va uning asosiy tenglamasi gazlarning tabiati, issiqlik hodisalari va termodinamika qonunlarini chuqurroq tushunish uchun mustahkam ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi. bugungi kunda ham ushbu nazariy model turli zamonaviy fizik tadqiqotlar va texnologiyalarda qo‘llanilmoqda. kurs …$

2 / 29

. ushbu kurs ishi loyihasi, kirish qism, asosiy qism, xulosa foydalanilgan adabiyotlar, ikki bob, to’rt bo’limdan iborat bo’lib umumiy hajmi 29 saxifani tashkil etadi. i.bob. gazlarning molekulyar-kinetik modeli. 1.1. gaz molekulalarining harakati. molekulyar-kinetik va termodinamik usul. molekulyar fizika va termodinamika jismlardagi mikroskopik jarayonlarni ya’ni jismlar tarkibidagi ko`p miqdordagi atomlar va molekulalar bilan bog`liq bo`lgan hodisalarni o`rganadi. bu jarayonlarni o`rganishda turli sifatli, lekin bir-birini o`zaro to`ldiradigan ikki usul qo`llaniladi. 1.statistik (molekulyar-kinetik) usul. 2.termodinamik usul. modda tuzilishini va uni xossalarini molekulyar-kinetik tasavvurlar asosida, ya’ni molekulalar hamma vaqt betartib harakat holatida bo`lishlari va molekulalar orasida o`zaro ta’sir kuchlari mavjudligi asosida tushuntiruvchi fizikaning bo`limiga molekulyar fizika deyiladi. tizimni tashkil etuvchi juda ko`p sonli zarralarning ularning dinamik nuqtai nazardan xarakterlovchi fizik kattaliklar yordamida tizim hususiyatlarini o`rganish usuli statistik yoki molekulyar kinetik usul deyiladi. tizimning fizik hususiyatlarini termodinamik usul bilan o`rganadigan fizikaning bo`limi termodinamika deb ataladi. energiyani bir- turdan boshqa turga o`tishi va energiya hisobiga ish …

3 / 29

jismning holatini xarakterlovchi parametrlar ma’lum qonuniyat bo`yicha o`zaro bog`langan bo`ladi. ulardan birining o`zgarishi boshqa parametirlarni o`zgarishga olib keladi. masalan aniq massaga ega bo`lgan gazning muvozanatli holati p - bosim, v- xajm va t -haroratdan iborat parametrlar orqali to`la ravishda ifodalanadi. yuqorida qayd qilingan parametrlardan bittasi o`zgarmas bo`lganda qolgan ikkitasi orasidagi bog`lanishni ifodalaydigan jarayonlar izojarayonlar (izo-teng, bir hil) deyiladi. bular quyidagi qonunlarda o`z aksini topgan: 1. boyl- mariott qonuni. harorat o`zgarmaganda berilgan gaz massasi uchun gazning bosimi uning xajmiga teskari proporsional ravishda o`zgaradi, ya’ni t=const, m= const bo`lsa pv= const (1) bu izotermik jarayon bo`lib, uni diagrammada (1-rasm) egri chiziq (giperbola) bilan tasvirlash mumkin. bu egri chiziq izoterma deb ataladi. 2. gey-lyussak qonuni. bosim o`zgarmas bo`lganda berilgan gaz massasining xajmi haroratiga qarab p v 1-rasm chiziqli ravishda o`zgaradi, ya’ni, m= const, p= const bo`lsa v= v0(l+ t) (2) bunda yuz beradigan jarayon izobarik jarayon deb ataladi va diagrammada to`g`ri chiziq bilan …

4 / 29

adigan gaz ideal gaz deyiladi. gazni tashkil etuvchi molekulalarning hususiy xajmlarini e’tiborga olmaslik va molekulalar orasidagi masofadan qat’iy nazar molekulalar o`zaro mutloq ta’sirlashmaydi deb hisoblanadigan ideal gaz deb ataladi. boyl-moriat va sharl tenglamalarini birlashtirib ideal gaz holatini tenglamasini topish mumkin. pv= m rt/m (9) bunda m-gazning molyar massasi. (9) ifoda m massali ideal gazning holat tenglamasi bo`lib uni oddatda mendeleev-klapeyron tenglamasi deb ham ataladi. molekulyar-kinetik nazariyaning asosiy tenglamasi. ideal gaz quyidagi shartlarga bo`ysunadi: 1.gaz elastik shartlarga o`xshagan va tartibsiz harakatlanuvchi molekulalardan iborat. 2.molekulalar orasidagi kuchlar faqat ular bir-biriga urilgandagina ta’sir qiladi. 3.molekulalarning o`lchamlari molekulalar orasidagi o`rtacha masofaga nisbatan nazarga olmasa bo`ladigan darajada kichik. tartibsiz harakatlanayotgan gaz molekulalari idish devoriga ma’lum kuch bilan uriladi. birlik yuzaga kelib urilgan molekulalarning ta’sir kuchlari yig`indisi bosimni hosil qiladi. bu bosimni ifodalovchi tenglamaga gazlar kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi deyiladi. bu tenglamani keltirib chiqarish uchun qirralari bo`lgan kub shaklidagi idishi olamiz. uning ichida bir hil m …

5 / 29

iyasi (3) gazlar kinetik nazariyasining asosiy tenglamasidir. demak tartibsiz harakatdagi gaz molekulalarning bosimi xajm birligidagi molekulaning soniga va uning o`rtacha kinetik energiyasiga bog`liq ekan. gaz molekulalarining tezligi har xil bo’ladi va uzluksiz ravishda o’zgarib (kamayib va ko’payib) turadi. molekulalar sonini va ularning tezliklarini bilan belgilaymiz. u holda ifoda molekulalarning o’rtacha kvadratik tezligi deb ataladi va uni bilan belgilaymiz. ideal gaz molekulasining ilgarilanma harakati o’rtacha kinetik energiyasi orqali quyidagicha ifodalanadi. (1.) molekulaning tezligi temperaturaga (t ga) bog’liq bo’lganligi uchun ham t ga bog’liq bo’lishi kerak. temperatura orqali o’rtacha kinetik energiya quyidagicha belgilanadi: (2.) boltsman doimiysi. bu ikki ifoda bir - biriga teng: bu tenglikdan molekula o’rtacha kvadratik tezligining temperaturaga qanday bog’liqligini topamiz: (3) bu yerda - avagadro soni va = =1 kilomol gazning massasi. demak, berilgan gaz uchun molekulalar o’rtacha kvadratik tezligi faqat temperaturaga bog’liq va ga to’g’ri propartsional ekan. misol tariqasida kislorod molekulalarining dagi o’rtacha kvadratik tezligini topamiz. va bo’lgani …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gaz molekulyar-kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi"

kurs ishi mavzu: gaz molekulyar-kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi. mundareja. i. kirish. ii. asosiy qism. i.bob. gazlarning molekulyar-kinetik modeli. 1.1. gaz molekulalarining harakati. 1.2. molekulalar o‘rtasidagi to‘qnashuvlar. ii.bob. bosim tushunchasi va uning mikroskopik talqini. 2.1. gaz molekulalarining devorga urilishi. 2.2. bosimning molekulyar tabiati. xulosa. iii. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. moddalar tuzilishi haqida chuqur va aniq tasavvurga ega bo‘lish fizikaning asosiy vazifalaridan biridir. shu maqsadda yaratilgan molekulyar-kinetik nazariya (mkn) gazlarning xossalarini mikroskopik darajada — ya'ni molekula va atomlar harakati asosida tushuntiradi. ayniqsa, bu nazariyaning asosiy tenglamasi bo‘lgan p=13mnv2p = \frac{1}{3}mnv^2 ifodasi gazlarning bosimini molek...

This file contains 29 pages in DOCX format (242.4 KB). To download "gaz molekulyar-kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi", click the Telegram button on the left.

Tags: gaz molekulyar-kinetik nazariya… DOCX 29 pages Free download Telegram