o‘lchash texnikasidagi fundamental fizikaviy qonunlar. makro va mikro olam. o‘lchash signali

PPTX 17 стр. 339,8 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 339,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

o‘lchash texnikasidagi fundamental fizikaviy qonunlar. makro va mikro olam. o‘lchash signali o‘lchash texnikasidagi fundamental fizikaviy qonunlar. makro va mikro olam. o‘lchash signali ma’ruzachi: erkaboyev a.x. fizikaviy asos ishlab chiqarish sanoati korxonalarida va xizmat ko‘rsatish sohalarida faoliyat olib boruvchi mutaxassislar, jumladan muhandislar ham, o‘lchashlarning fizikaviy asoslari, o‘lchashlarni amalga oshirishda qo‘llaniladigan fizik qonuniyatlar va hodisalar, ularning mohiyati haqida nazariy bilimlarga ega bo‘lishlari lozim. shuningdek turli o‘lchash vositalarining tuzilishi va ishlash prinsipida fizikaviy qonuniyatlar va hodisalarning qo‘llanilishi, kattaliklar va ularning turlari, birliklari va o‘lchamligi, o‘lchashlardagi va o‘lchash asboblaridagi xatoliklar va ularning kelib chiqish sabablari hamda ularni barataf etish usullari haqida ham bilimlarga ega bo‘lishlari zarur. fizikaviy asos fizika – bu zarrachalarning harakatlanish qonuniyatlari, modda va maydon, atomlarning tuzilishi, gravitatsion va elektromagnit o‘zaro ta’sirlar, molekulyar jarayonlar haqidagi fan. maxsus texnik vositalar yordamida kattaliklarning miqdoriy qiymatini topishga qaratilgan o‘lchash jarayoni har doim fizika qonunlariga tayanadi. qurshab turuvchi materiya va unda kеchayotgan jarayonlarni tasvirlash uchun fizikaviy …

2 / 17

droi, elementar zarra va boshqalar). makrodunyo - molekuladan katta jismlar (masalan qum, tosh, yer, planeta, quyosh, hayvon, odam va boshqalar). megadunyo - yerdan to koinot miqyosigacha bo‘lgan o‘lchovdagi dunyo. fizikaviy doimiyliklar fundamental fizik doimiyliklar – materiyaning xossasini va tabiatning fundamental qonunlarini ifodalovchi tenglamalar tarkibiga kiruvchi doimiyliklardir. fizik doimiyliklar ikki guruhga bo‘linadi: 1) o‘lchamga ega doimiyliklar; 2) o‘lchamsiz doimiyliklar. o‘lchamga ega doimiyliklarning sonli qiymatlari kattaliklarni o‘lchashlarda tanlab olingan birliklarga bog‘liq. o‘lchamsiz doimliklarning sonli qiymatlari birliklar tizimiga bog‘liq emas va yagona nazariya doirasida sof matematik yo‘l bilan anqilanishi shart. makro olam o‘zgarmas kattaliklari makroolam o‘zgarmas kattaliklari metrologiyada qo‘llaniladi. jumladan, dengiz sathi bo`yicha yer meridianining qirq milliondan bir ulushi uzunlik birligi (metr) sifatida qabul qilingan. yerning o‘z o‘qi atrofida bir marta to‘liq aylanish davri vaqt birligi - sutka , yerning quyosh atrofida bir marta to‘liq aylanish davri esa yana bir vaqt o‘lchovi birligi - yil sifatida qabul qilingan. yorug‘lik nurining vakuumda tarqalish tezligi …

3 / 17

rik datchiklar yordamida o‘lchanadi (elektromexanik torozilar); g) muvazanatlashuvchi kuch elektrodinamik yo‘l bilan sollenoid g‘altagi yordamida hosil qilinadi, chunonchi, bu g‘altag o‘zgarmas magnit moydonida joylashtriladi; bunda g‘altak orqali oqayotgan elektr toki, osilgan yukni o‘lchash bo‘ladi. elektromagnetizm qonunlari elektroskop qurilmasining ishlash prinsipi zaryadlangan jismlarning ta’sirlashishida o‘zaro itarilish hodisasiga asoslangan. elektroskop yordamida zaryadlarni mavjudligini kuzatish mumkin. elektroskop metall sterjendan iborat bo‘lib, unga ingichka aluminiy yoki qog‘oz yaproqchalar osiladi. yantar yoki ebonit probkaga mahkamlangan sterjen oyna banki ichiga joytiriladi, chunonchi, bunda yaproqchalar havo ta’sirida harakatlanishini oldi olinadi. elektrometr – bu elektroskopdan iborat bo‘lib, metall korpusga ega. agarda bu priborning korpusini yerga ulasak, u holda undagi zaryadning ma’lum qismi sterjenga o‘tadi va elektrometrning yaproqchalari bir-biridan ma’lum burchakka qochadi. o‘lchash signali texnologik o‘lchashlarning mohiyatini texnik jihatdan qisqacha quyidagicha ifodalash mumkin: «nimani, qanday qilib va nima bilan o‘lchanadi?». o‘lchash o‘zgartirishi - bitta fizik kattalikning o‘lchamini boshqa fizik kattalikning o‘lchamiga o‘zgartirishdan iboratdir. misol tariqasida p bosimni deformasion manometr …

4 / 17

azarda tutiladi. bu ishni bajaradigan elementlar o‘lchash o‘zgartkichlari deyiladi. funksional vazifasiga ko‘ra o‘lchash o‘zgartkichlarini quyidagi turlarga ajratish qabul qilingan: birlamchi, oralik, masshtabli, uzatuvchi va boshqalar. o‘lchash signali birlamchi o‘lchash o‘zgartkichi — o‘lchash o‘zgartkichi birinchi bosqichi bo‘lib, unga o‘lchanayotgan fizik kattalik qiymatini boshqa fizik kattalik qiymatiga o‘zgartiradi, masalan, deformasion manometrning naysimon prujinasi. birlamchi o‘lchash o‘zgartkichi yordamida o‘lchanadigan kattalik yoki o‘zgartiriladigan fizik kattalik boshqa o‘zgartkichga yoki o‘lchash asbobiga uzatilishi mumkin. oraliq o‘lchash o‘zgartkichi — o‘lchash zanjirida birlamchi o‘zgartkichdan keyingi o‘rinni egallagan o‘lchash o‘zgartkich bo‘lib o‘lchanayotgan fizik kattalikni unifikasiya (bir xil) signalga o‘zgartirishga mo‘ljallangan o‘zgartkichdir. uzatuvchi o‘lchash o‘zgartkichi — o‘lchash axboroti signallarini masofadan turib uzatish uchun mo‘ljallangan o‘zgartkichdir. o‘lchash signali texnologik parametrlarni o‘lchash uchun qurilgan ko‘pgina zamonaviy qurilmalar birlamchi o‘zgartkich, ikkilamchi asbob va ularni ulovchi aloqa yo‘llaridan tashkil topgan tizimlardan iborat. birlamchi o‘zgartkich o‘lchash joyiga yaqin o‘rnatiladi. u nazorat qilinayotgan muhit ta’sirida bo‘ladi va o‘lchanayotgan kattalikni boshqa fizik tabiatga ega bo‘lgan (elektrik, pnevmatik, …

5 / 17

g siljishi x statik tavsif x=f(p) ga mos ravishda bosim bilan bir qiymatli bog‘langan bo‘ladi. bosimni masofadan o‘lchashda mexanik kattalikni — x siljishni, uni aloqa yo‘li 4 bo‘yicha ikkilamchi asbob 5 ga uzatish uchun, mutanosib elektr signalga o‘zgartirish zarurati tug‘iladi. bu o‘zgartirish birlamchi asbob 3 ning oraliq o‘zgartkichi 2 yordamida bajariladi. image1.png image2.png image3.jpeg image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘lchash texnikasidagi fundamental fizikaviy qonunlar. makro va mikro olam. o‘lchash signali"

o‘lchash texnikasidagi fundamental fizikaviy qonunlar. makro va mikro olam. o‘lchash signali o‘lchash texnikasidagi fundamental fizikaviy qonunlar. makro va mikro olam. o‘lchash signali ma’ruzachi: erkaboyev a.x. fizikaviy asos ishlab chiqarish sanoati korxonalarida va xizmat ko‘rsatish sohalarida faoliyat olib boruvchi mutaxassislar, jumladan muhandislar ham, o‘lchashlarning fizikaviy asoslari, o‘lchashlarni amalga oshirishda qo‘llaniladigan fizik qonuniyatlar va hodisalar, ularning mohiyati haqida nazariy bilimlarga ega bo‘lishlari lozim. shuningdek turli o‘lchash vositalarining tuzilishi va ishlash prinsipida fizikaviy qonuniyatlar va hodisalarning qo‘llanilishi, kattaliklar va ularning turlari, birliklari va o‘lchamligi, o‘lchashlardagi va o‘lchash asboblaridagi xatoliklar va ularning ...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (339,8 КБ). Чтобы скачать "o‘lchash texnikasidagi fundamental fizikaviy qonunlar. makro va mikro olam. o‘lchash signali", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘lchash texnikasidagi fundamen… PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram