fonetik bilimlarning o‘rni. tovush va harf, unli va undoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar ustida ishlash

PPTX 16 pages 73.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: boshlang`ich sinflarda ona tili o`qitishning mazmuni, maqsad va vazifalari. fonetik bilimlarning o`rni. tovush va harf; unli va undoshlar; jarangli va jarangsiz undoshlar ustida ishlash. mavzu: fonetik bilimlarning o‘rni. tovush va harf, unli va undoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar ustida ishlash. o‘qituvchi:barno suleymanova mavzu rejasi: 1. fonetika va grafika asoslarini o‘rgatish uslubiyati. 2.tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish. 3. bo‘g‘in ustida ishlash. boshlang`ich sinf o`quvchilarining og`zaki va yozma nutqni egallashlarida fonetik bilimlarning ahamiyati katta. 1. fonetik bilimlarga asoslangan holda 1- sinf o`quvchilari savod o`rgatish davrida o`qish va yozishni bilib oladi. 2. fonetik bilim so`zni to`g`ri talaffuz qilish, tovushlarni to`g`ri talaffuz qilish, urg`uli bo`g`inni ajratish asosini tashkil qiladi. 3. fonetik bilim o`quvchilarda qator orfografik malakalarni, shuningdek, jarangsiz va jarangli undoshlarning yozilish qoidalarini shakllantirish uchun zamin bo`ladi. 4. fonetik bilim gapning ohangiga ko`ra to`g`ri aytish, logik urg`u va gap qurilishidagi pauzalarga rioya qilish uchun zarurdir. 5. fonetik bilimlar …

2 / 16

talaffuz qilinganda havo og`iz bo`shlig`ida to`siqqa uchraydi. ovoz va shovqinning ishtiroki. unli tovushlar faqat ovozdan iborat. undosh tovushlar talaffuz qilinganda shovqin eshitiladi. ba`zan shovqin va qisman ovoz chiqadi. bo`g`in hosil qilish xususiyati. unli tovushlar bo`g`in hosil qiladi. undosh tovushlar bo`g`in hosil qilmaydi. o`zbek tilidagi yozuv tovush yozuvi hisoblanadi. chunki tovush yozuvda harf bilan ifodalanadi. o`quvchilar quyidagilarni bilib olishlari lozim: tovushni talaffuz qilamiz va eshitamiz, harfni ko`ramiz, o`qiymiz va yozamiz, harf tovushning yozuvdagi belgisi. o`quvchilar ko`pincha tovush bilan harfni aralashtirib, xatoga yo`l qo`yadilar. ularda grafik malakani shakllantirish uchun quyidagilarni o`rgatish zarur. 1) bir undosh harf yozuvda ikki undosh tovushni ifodalashi mumkin (masalan, maktab so`zidagi b harfi p tovushini, maktabim so`zidagi b harfi b tovushini ifodalaydi); 2) jo`ja, jajji so`zlaridagi j tovushi (portlovchi) ham jurnal, vijdon so`zlaridagi (sirg`aluvchi) j tovushi ham bitta j harfi bilan ifodalanadi; 3) ng, sh, ch harf birikmalari bir tovushni ifodalaydi. (tong, shamol, choy). jarangli va jarangsiz undoshlar …

3 / 16

bor jarangsiz undoshlar: p, f, k, t, s, ch, sh, x . jufti yo`q jarangli va jufti yo`q jarangsiz undoshlar bilan ham o`quvchilar har xil fonetik sharoitda tovushlarni talaffuz qilishni kuzatish jarayonida tanishtiriladi. buning uchun o`quvchilar so`z oxirida yoki unli tovushdan oldin kelgan ko`l, bilim; quyon, bino; shifoner, fabrika; tong, singil; qo`y, kiyik kabi so`zlardagi jarangli undoshning talaffuzini taqqoslaydilar va l, m, n, ng, r, y jarangli undosh tovushlar ekanini, bularning jarangsiz jufti yo`qligini bilib oladilar. xuddi shunga o`xshash usulda o`quvchilar q, h undoshlari talaffuz qilinganda, faqat shovqin eshitilishini, jarangsiz undosh tovush ekanini, jarangli jufti yo`qligini bilib oladilar. sinf taxtasiga quyidagicha yoziladi: jufti yo`q jarangli undoshlar: m, n, ng, l, y, r. jufti yo`q jarangsiz undoshlar: q, h . bolalar jufti yo`q jarangli undosh tovush so`zning oxirida kelganda ham alifbodagi xuddi shu harf yozilishini, ya’ni talaffuzi doim yozilishiga mos kelishini bilib olishlari yetarli. jufti bor jarangli undosh tovushlar so`z oxirida …

4 / 16

bo`ladilar. birinchi sinfda o`quv yilining birinchi yarmida og`zaki va yozma tarzda so`zni bo`g`inlarga bo`lish, shuningdek, o`qituvchi topshirig`iga ko`ra muayyan bo`g`inli so`z tanlash mashqlari har kuni o`tkaziladi. so`zni bo`g`inlarga to`g`ri va tez bo`lish ko`nikmasini hosil qilish 1-sinfda o`tkaziladigan muhim mashqlar qatoriga kiradi. 2-3-sinflarda ham unli tovush bo`g`in hosil qilishi, bo`g`inlar soni unlilar soniga bog`liqligi qoidalarda berilgan. ular turli mashqlar bilan mustahkamlanadi. o`zbek grafikasida bo`g`in tamoyili yetakchi tamoyil hisoblanadi. o`quvchi so`zni to`g`ri yozish uchun uni avval bo`g`inlarga bo`ladi. bo`g`inlardagi tovushlarning o`zaro bir-biriga ta’sirini aniqlaydi. o`quvchi quyidagicha muhokama yuritadi: -“maktab” so`zida ikki bo`g`in bor. birinchi bo`g`inda “mak”, ya’ni m, a, k harflari yoziladi; ikkinchi bo`g`inda t, a, b harflari yoziladi. o`quvchi so`zni bo`g`inlarda bo`lish, bo`g`indagi har bir tovushning o`rnini ko`z oldiga keltirib, bo`g`inlab aytish ko`nikmasiga ega bo`lsa, so`zlarni to`g`ri yozadi. shuning uchun bo`g`in ustida ishlashda so`zni bo`g`inlab ko`chirib yozish, bo`g`inlab diktovka bilan yozish mashqlarini ham kiritsh lozim. ikkinchidan, so`zni bo`g`inlarga bo`lish ko`nikmasi o`quvchilar …

5 / 16

ikki, arra kabi ikkita bir xil undoshli so`zlarni bo`g`inga ko`chirganda ikkita bir xil undoshning biri oldingi bo`g`inda qoladi: ik-ki, ar-ra. yuqoridagi qoidalar mashqlar orqali mustahkamlanadi. alifbo bilan tanishtirish boshlang`ich sinfning savod o`rgatish alifbe harfiy davrida o`quvchilar barcha tovush va harflar bilan tanishib bo`lgach, harflarning tartib bilan joylashgan alfavitni bilib oladilar. har bir harfning o`z o`rni va nomi borligini biladilar. ona tili darsligida: alifboda harflar tartib bilan joylashgan, degan qoida berilgan va alifbo jadvali keltirilgan. shuningdek, alifbo tartib bilan qo`yilgan barcha harflardir. alifboda har bir harfhing o`z o`rni bor, deb alifboga ta'rif beriladi. tartib bilan berilgan barcha harflar alifbodir, deb o`rgatiladi. yuqoridagi bu qoidalar amaliy mashqlar bilan mustahkamlanadi. masalan, alfavit tartibisiz berilgan meva, sabzavot, hayvon nomlari, kishilarning ismi, familiyalarini alfavit tartibiga solib yozadilar. o`quvchilar alfavitni yod oladilar. alfavitni yod olishning ahamiyati: 1. lug`atlarda so`zlar alfavit tartibida keltirilgan. alfavitni bilsalar, so`zni tez topadilar. 2. kutubxonalarda kitob javonlarida yozuvchilar ro`yxati alfavit tartibida joylashtirilgan. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fonetik bilimlarning o‘rni. tovush va harf, unli va undoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar ustida ishlash"

mavzu: boshlang`ich sinflarda ona tili o`qitishning mazmuni, maqsad va vazifalari. fonetik bilimlarning o`rni. tovush va harf; unli va undoshlar; jarangli va jarangsiz undoshlar ustida ishlash. mavzu: fonetik bilimlarning o‘rni. tovush va harf, unli va undoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar ustida ishlash. o‘qituvchi:barno suleymanova mavzu rejasi: 1. fonetika va grafika asoslarini o‘rgatish uslubiyati. 2.tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish. 3. bo‘g‘in ustida ishlash. boshlang`ich sinf o`quvchilarining og`zaki va yozma nutqni egallashlarida fonetik bilimlarning ahamiyati katta. 1. fonetik bilimlarga asoslangan holda 1- sinf o`quvchilari savod o`rgatish davrida o`qish va yozishni bilib oladi. 2. fonetik bilim so`zni to`g`ri talaffuz qilish...

This file contains 16 pages in PPTX format (73.0 KB). To download "fonetik bilimlarning o‘rni. tovush va harf, unli va undoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar ustida ishlash", click the Telegram button on the left.

Tags: fonetik bilimlarning o‘rni. tov… PPTX 16 pages Free download Telegram