hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a.qahhor

DOC 113,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662582361.doc hayot yozuvchi g’oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a.qahhor adabiyot muallimi va hayot o`tgan kunlar dagi yusufbek hoji va alijon domla reja: 1. kirish 2. hayot yozuvchi 3. g`oyaviy-badiiy maqsad 4. hayotiy haqiqat 5. hayotiy haqiqatning tahlili “bemor” va a.qahhor “adabiyot muallimi” va hayot “o`tgan kunlar”dagi yusufbek hoji va alijon domla adabiyot va san`at sirlarini yetarli tushunmagan kitobxon real hayot bilan poetik reallikni, tabiat bilan san`atni, boshdan kechirilgan bilan tasvirlangan kechinmaning farqiga bormasligi, hayotni adabiyot bilan baravarlashtirishi mumkin. shuning uchun ham real hayot bilan poetik ijodning munosabatlari muammosini tekshirish badiiy ijod jarayonini to`g`ri va asosli tushunishga olib kelganidek, yozuvchilar ijodiy laboratoriyasining ba`zi qirralarini ham tahlil qilishga imkon beradi. ba`zi kitobxonlar o`ylagandek, yozuvchilik hayotimizda, turmushimizda ro`y beruvchi hamma narsalar haqida hikoya qilish bilan cheklanmaydi. agar shunday bo`lganda, bundan oson ish bo`lmasdi: bir kun yuz beradigan …

ham bo`lmaydi... san`atkor to`ppa-to`g`ri tabiat va hayotdan yozmaydi, balki unga haqiqatan o`xshash qilib yaratadi. va xuddi ana shunda ijod jarayonining mohiyati mujassamlashgan...”1 (ta`kidlar bizniki – h.u.). yozuvchi hayot haqiqatiga o`xshash narsa (badiiy haqiqat)ni yaratish uchun, hayotiy fakt va hodisalarni o`zining ruhiy laboratoriyasida “qaynatishi”, ishlashi, sintezlashtirishi, ya`ni tasavvuri, xayoli, tajribasi, qalbi, dunyoqarashi, tabiati bilan boyitgan va muayyan mavzuga, g`oyaga xizmat qiluvchi eng zarur detallarni, xarakterli va kerakli fakt va hodisalarni tanlagan holda tugallik kasb etgan hayotni yaratishi lozim. ana shundagina “san`atkor – uydirmalar ijodkori – odamlarni xudo, tabiat yoki tarix yaratganidan ko`ra a`loroq, mislsiz darajada go`zal qilib yarata oladi” (m.gorkiy). demak, abdulla qahhor aytganidek, badiiy haqiqat “hayot haqiqatini ko`ngil prizmasidan o`tkazish, uni his qilish, unga o`ylab yurgan gaplaringni singdirish, tilak va ideallaringni qo`shib ifodalash bilan yuzaga keladi. badiiy haqiqatni tug`diradigan, mahalla komissiyasining “bunga ishoninglar” degan mazmundagi spravkasiga hojat qolmaydigan fakt va uydirma me`yorini topishning mushkulligi ham xuddi ana shundadir”.1 demak, realizm …

o`lishini tushunib olgunimga qadar ancha ovora bo`lganman. buni bilib olganimdan keyin bolalik chog`imda ko`rganim, odamlar, yoshligimda sodir bo`lgan voqyea-hodisalar boshqacha bo`lib ko`rindi. o`tmish chuqur yerto`lalardagi sharob singari xotirada tiniydi, oradan qancha vaqt o`tsa, sharob shuncha tiniq va kuchli bo`lganiday, yoshlikda ko`rgan-kechirganlar eng sof va kuchli xotiralar bo`lib, umrbod esdan chiqmaydi. o`tmishdagi ana shu taassurotlarim keyinchalik, ko`pgina hikoyalarim uchun asos, yirik asarlarimga epizodlar bo`lib xizmat qildi”. [1] xuddi shuningdek, “qutlug` qon”ning yuzaga kelishida oybekning o`z ko`zi bilan ko`rgan voqyealari, xotirasida o`chmas iz qoldirgan o`tmish va bularni aytish uchun yetarli tajriba to`plagani asos bo`lgan. hamid g`ulom “mening “mash`al”, “mangulik” asarlarimga o`zimning ko`rgan-kechirganlarim, ilk sovet maktabida o`qib yurgan kezlarim bolalik xotiramda qolgan taassurotlar asosida gavdalantirilgan” [2], - deyar ekan, yoki mirmuhsin “romanda (“degrez o`g`li” - h.u.) aks etgan voqyealar ichida bo`lmaganimda, ehtimol shunday asar yaratilmas edi...” [3] “umid”dagi voqyealar boya aytganimday, kitobdan ta`sirlanish oqibati emas, hayotni kuzatish samarasi. bu roman oz vaqtda yozilgan …

yaxlit va tugallik kasb etmaguncha bu jarayon uzluksiz davom etaveradi. “ma`dan zavodlarida magnit kranlar bor. bir chetda temir-tersaklar, g`isht va yog`ochlar aralashib, betartib uyulib turgan bo`lsa, magnit krani yuqoridan tushib keladi-yu, o`ziga kerakli ma`danni tortib olib chiqib ketadi. ma`lumki, magnit faqat temirni, po`latni o`ziga tortadi. magnitga tortilmaydigan g`ishtlar, yog`och va kesaklar joyida qolaveradi. yozuvchining o`z oldiga qo`ygan g`oyaviy-badiiy maqsadi mana shu magnit kraniday xizmat qiladi, deb yozadi p.qodirov, - ijodkor o`z ixtiyorida bor obyektiv va subyektiv imkoniyatlardan to`liq va samarali foydalana olmasa, ijodiy ixtiro qilolmaydi”1. ko`rinadiki, badiiy haqiqatning zaminida hamma vaqt hayotiy tajriba, real faktlar, real kechinmalar yotadi. lekin, uning badiiy to`qima bilan uyg`unligi qay darajada bo`lishi kerak? abdulla qahhor yozadi: “bemor” degan hikoyamda tasvirlangan voqyeaga o`xshash hodisa o`z boshimdan o`tgan. o`n uchinchi yillar bo`lsa kerak, besh yashar bola edim. qo`qonga yaqin yaypan qishlog`ida turardik. onamning oy-kuni yaqinlashib, uni dard tutardi chog`i, qorong`i kulbamiz ichida ko`rpa-tushak qilib yotar, ichkaridan uning …

yapti, bechora...” kampir jim bo`lib qoldi, keyin menga ishora qildi. “bolaga ayting, xudodan so`rasin, bolaning gunohi yo`q, uning duosi tez ijobat bo`lib, xudoyim yo`l bersa, sho`rlik omon-eson qutulsa ajab emas...” otam menga tomon engashdi: “e xudo, ayamga najot ber” degin, dedi. otam qo`rquv va jahl aralash meni qistardi: “bo`l tez, nega imillaysan”. duo qila boshladim, bu orada bir-ikki yig`lab ham oldim, keyin uxlab qolibman. erta bilan uyg`onsam ayamning ko`zi yoribdi. hikoyada birmuncha boshqacharoq hayot tasvirlangan. bir xotin og`ir dard bilan uzoq vaqt yotib qoladi-yu, eri uni doktorga boqizishga qurbi yetmaydi va arzon-garovroq haq oladigan mulla, tabib, kinnachiga borishga, keyin esa, eng so`nggi chora sifatida, qo`shni kampirning “begunoh go`dakning saharda qilgan duosi ijobat bo`ladi” degan maslahati bilan ish tutishga majbur bo`ladi... u har kuni saharda turib, to`rt yoshli qizchasini o`yg`otadi va uyqu g`ashligi bilan yig`lab turgan qiziga duo o`rgatib, uni takrorlashga majbur qiladi. bemor ayol bir kuni og`irlashib, sahar vaqtida o`ladi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a.qahhor"

1662582361.doc hayot yozuvchi g’oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a.qahhor adabiyot muallimi va hayot o`tgan kunlar dagi yusufbek hoji va alijon domla reja: 1. kirish 2. hayot yozuvchi 3. g`oyaviy-badiiy maqsad 4. hayotiy haqiqat 5. hayotiy haqiqatning tahlili “bemor” va a.qahhor “adabiyot muallimi” va hayot “o`tgan kunlar”dagi yusufbek hoji va alijon domla adabiyot va san`at sirlarini yetarli tushunmagan kitobxon real hayot bilan poetik reallikni, tabiat bilan san`atni, boshdan kechirilgan bilan tasvirlangan kechinmaning farqiga bormasligi, hayotni adabiyot bilan baravarlashtirishi mumkin. shuning uchun ham real hayot bilan poetik ijodning munosabatlari muam...

Формат DOC, 113,5 КБ. Чтобы скачать "hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a.qahhor", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy … DOC Бесплатная загрузка Telegram

hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a.qahhor

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "hayot yozuvchi g`oyaviy-badiiy maqsad hayotiy haqiqat hayotiy haqiqatning tahlili bemor va a.qahhor"

Похожие файлы