madaniy makon (madaniyat geografiyasi)

DOCX 33,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1670932503.docx madaniy makon (madaniyat geografiyasi) reja: 1. madaniyat va madaniyat geografiyasi haqida tushuncha. 2. madaniyat geografiyasining asosiy tarmoqlari. 3. til geografiyasi. 4. din geografiyasi. 5. xulq-atvor geografiyasi. madaniyat faqatgina san’atkorona faoliyatga xos tushuncha emas, garchi musiqiy va badiiy faoliyatni ta’riflash uchun ―madaniyat‖ termini qo’llanilsa-da, ushbu tushuncha biror biri jtimoiy guruh, sinf yoki xalqning ma’lum davrda qo’lga kiritgan yutuqlarini ifoda etadi. xususan, nutq (til) madaniyati, din madaniyati (masalan, islom madaniyati), xulq-atvor madaniyati, shular qatorida musiqa madaniyati va hokazo. qolaversa, madaniyat kishilarning naslini (kelib chiqishi)ni ham anglatmaydi. nasl aynan bir avlodning ma’lum bir belgilari orqali farqlanadigan a’zolarini tasniflashga oid biologik tushunchadir. jumladan, agar bir xil madaniyatga ega bo’lgan yangi tug’ilgan chaqaloqlar turlicha guruhlarda yashasa, turlicha o’ziga xos madaniyat bilan o’sadi. madaniyat so’zi madina shahri nomi bilan bog’liq holda kelib chiqqan. madinaning to’liq arabcha nomi madina rasulliloh, ya’ni payg’ambar shahri hisoblanib, obodonchiligi, ko’rkamligi bilan arabistondagi aholi yashaydigan boshqa manzilgohlardan ajralib turar edi. shuningdek, …

ajasi tushinilgan. keyinroq madaniyat deganda shaxsning qadr-qimmati, takomilligi tushunilgan. nemis faylasufi f.shiller kishilardagi insoniylik fazilatlarini, uning ichki dunyosi, ma’naviylik darajasini madaniyat deb tushuntirgan. amerikalik madaniyatshunos olim eduard teylor (1832-1917) madaniyat atamasini ilm-fanga kiritdi. teylor o’zining ―первобытнаякультура‖ asarida: ―madaniyat keng ma’noda kishining jamiyat a’zosi sifatida o’zlashtirgan bilimi, e’tiqodi, san’ati, axloq-odobi, qonun-qoidalari va boshqa bir qator qobiliyatlari hamda odatlari yig’indisidan tashkil topadi‖, deb ta’kidlaydi. faylasuf va madaniyatshunos v.m.rozin iborasi bilan aytganda ―qancha yirik madaniyatshunos bo’lsa, shuncha nazariyalar, tushunchalar mavjud‖. teylor zamonida madaniyatning 7 ta ta’rifi bo’lgan bo’lsa, 1950-yillarda uning soni 150 taga, hozirgi kunda esa madaniyatga berilgan ta’riflar soni 400 taga yetadi. bu ta’riflar umumlashtirilsa, madaniyat so’zining ma’no-mazmunini quyidagicha tushunish mumkin: 1. madaniyat – uzoq tarixiy taraqqiyot jarayonida insoniyat tomonidan yaratilgan moddiy va ma’naviy boyliklar, asori-atiqalar yig’indisi. 2. madaniyat – u yoki bu jamiyatga xos falsafiy qarashlar, ilm, fan, maorif, san’at, axloq, din, huquq, siyosat maishiy xizmat ko’rsatish darajasini aks ettiruvchi omillar, …

bajaradi. ular orasida quyidagilarni alohida ta’kidlab ko’rsatish mumkin. madaniyat, avvalo, ijtimoiy vazifalarni, ya’ni shaxsni, odamni inson qilib shakllantirish va tarbiyalash vazifasini bajaradi. madaniyat har bir shaxsning insoniyat yaratgan bilimlarni, ma’naviy qadriyatlarni, tartib-qoidalarni o’zlashtirib olish, tarbiyalash, jamiyatning to’la huquqli a’zosi sifatida faoliyat yuritish qobiliyatini shakllantirish vazifasini bajaradi. insonning tabiat hukmronligidan ajralib chiqishi madaniyatga xos ayrim elementtlarning shakllanishi bilan birga sodir bo’ladi. aynan madaniyat orqali har bir shaxs jamiyatda to’plangan tajribalarni, an’analar va urf-odatlarni, turmush tarzini o’zlashtiradi, ular keyingi avlodlarga yetkaziladi. madaniyat axborotlarni o’zlashtirish, bilish, tushunish vazifasini bajaradi. madaniyat inson uchun dunyoni bilish, dunyo to’g’risida turli ma’lumotlar, axborotlar olish, ularni avloddan avlodga o’tib borishini ta’minlaydi. madaniyat tartibga soluvchi vazifani ham bajaradi, ya’ni kishilar o’rtasidagi o’zaro munosabatlarni belgilangan tartib-qoidalar, axloqiy-huquqiy normalar asosida tartibga solishga xizmat qiladi. madaniyat kishilar o’rtasida o’zaro fikr almashuv bilan bog’liq bo’lgan, aloqa uchun xizmat qiladigan vazifani bajaradi. bu borada til asosiy vosita rolini o’ynaydi. gap shundaki, madaniyatning bir qator …

hordiq chiqarish, tiklanish, kayfiyatini ko’tarish yo’lidagi tadbirlar, o’yinlar tashkil etuvchi vazifalarni ham bajaradi. madaniyat doimo taraqqiy etuvchi ko’p qirrali jarayon, uning tarkibiga kiruvchi elementlari o’zgarib turadi. shu jihatdan tadqiqotchilar madaniyatni o’ziga xos belgilari, sifatiga qarab bir necha turlarga bo’ladilar. madaniyatga sivilizatsion nuqtai nazardan yondashuvchi mutaxassislar insoniyat bir necha sivilizatsiyalarni bosib o’tganligini ta’kidlaydi. madaniyatni tili, dini, an’analari, qadriyatlari, iqtisodiyoti yaqinligini inobatga olib, milliy, mintaqaviy, davriy jihatdan bir necha turlarga bo’lish keng tarqalgan. milliy madaniyatda diniy, axloqiy, badiiy, moddiy, geografik yaqinlik, umumiylik nazarda tutiladi. madaniyatni irqiy omilni nazarda tutgan holda bo’lish holatlari ham uchraydi. fransuz faylasufi j.gobino jamiyat, madaniyat, din, til to’laligicha irqiy jihatlar bilan bog’liq, madaniyat mavjud tabiiy sharoit bilan bog’liq deb tushuntiradi va yevropa madaniyatini negroid madaniyatdan eng yuqori, ustun darajada deb hisoblaydi. xx asrning ikkinchi yarmida ayrim mutaxassislar jamiyat va madaniyat sohasida yuz bergan o’zgarishlarni tushuntirish uchun ―kontkultura‖, ―subkultura‖ tushunchalarini qo’llay boshladilar. kontkultura deganda, hukmron madaniyatga qarshi nazariyalar, qadriyatlar, …

ayrim musiqaga berilgan yoki alohida jargon bilan gaplashishni xush ko’radigan subkulturalar haqida ham fikr mavjud. shahar madaniyati, qishloq madaniyati, kasb madaniyati – ular o’rtasidagi farqlar haqida ham gapiriladi. bularning hammasi madaniyatning murakkab tarkibiy tizimdan iborat ekanligini ko’rsatadi. ―madaniyatshunoslik‖ fanida shaxs kamoloti muhim masaladir. shaxsning barkamol inson bo’lib yetishishida tarixiy, ijtimoiy-madaniy muhitning ta’siri katta. inson ma’lum ijtimoiy-madaniy muhitda dunyoga keladi, go’daklik chog’idayoq shaxs ijtimoiy-madaniy muhitni tayyor holda topadi. mavjud ijtimoiy-madaniy muhit ta’sirida shaxs ijtimoiy shaxsga aylanadi. shaxsning ijtimoiylashuvi madaniy-ijtimoiy muhit yaratgan va rioya qilinadigan qadriyatlarni, urf-odatlarni, axloq-odobni, moddiy va ma’naviy boyliklarni, g’oyaviy andozalarni o’zlashtirish, qabul qilish orqali sodir bo’ladi, shaxs inson sifatida shakllanadi. shu bilan birga, shaxsda o’tkinchi ehtiyojlarni – yurist, iqtisodchi, injener, shifokor, pedagog, san’atkor bo’lish, boy bo’lish, amaldor bo’lish, shon-shuhrat qozonish, turli unvonlar olish va boshqa ehtiyojlarni qondirish kabi istaklar ham paydo bo’ladi. buning uchun ta’lim muassasalarida qunt bilan o’qib, dunyo va jamiyat, ularning taraqqiyot qonunlari to’g’risidagi umumiy bilimlarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "madaniy makon (madaniyat geografiyasi)"

1670932503.docx madaniy makon (madaniyat geografiyasi) reja: 1. madaniyat va madaniyat geografiyasi haqida tushuncha. 2. madaniyat geografiyasining asosiy tarmoqlari. 3. til geografiyasi. 4. din geografiyasi. 5. xulq-atvor geografiyasi. madaniyat faqatgina san’atkorona faoliyatga xos tushuncha emas, garchi musiqiy va badiiy faoliyatni ta’riflash uchun ―madaniyat‖ termini qo’llanilsa-da, ushbu tushuncha biror biri jtimoiy guruh, sinf yoki xalqning ma’lum davrda qo’lga kiritgan yutuqlarini ifoda etadi. xususan, nutq (til) madaniyati, din madaniyati (masalan, islom madaniyati), xulq-atvor madaniyati, shular qatorida musiqa madaniyati va hokazo. qolaversa, madaniyat kishilarning naslini (kelib chiqishi)ni ham anglatmaydi. nasl aynan bir avlodning ma’lum bir belgilari orqali farqlanadigan a’zol...

Формат DOCX, 33,9 КБ. Чтобы скачать "madaniy makon (madaniyat geografiyasi)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: madaniy makon (madaniyat geogra… DOCX Бесплатная загрузка Telegram