o‘zbekiston tuproqlari, o‘simlik va hayvonot dunyosi 7-sinf

PPT 6.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1675689901.ppt free ppt backgrounds 7-sinf geografiya darsligi asosida 43-mavzu: o‘zbekiston tuproqlari, o‘simlik va hayvonot dunyosi * o‘zbekistonning tuproq qoplami, o‘simlik va hayvonot dunyosi juda xilma-xil bo‘lib, ular tabiatning boshqa elementlariga, xususan, relyefi va iqlimiga bog‘liq holda joylashgan. k. z. zokirov tavsiya etgan to‘rtta: cho‘l, adir, tog‘ va yaylov mintaqalarining har biri o‘ziga xos iqlim, tuproq qoplami, o‘simlik va hayvonot dunyosiga ega. * cho‘l mintaqasi o‘zbekiston hududining 70 foizini ishg‘ol qiladi. cho‘l tuproqlari xilma-xil bo‘lib, unda sur-qo‘ng‘ir, qumli cho‘l, o‘tloq-botqoq, taqir va bo‘z tuproqlar uchraydi. ustyurt platosi, qizilqumdagi past tog‘lar va nurota tog‘ etaklaridagi toshloq cho‘llarda sur-qo‘ng‘ir tuproqlar tarqalgan. bunday tuproqlarda chirindi juda kam (0,3 —1 foiz) bo‘ladi. qizilqum, markaziy farg‘ona va mirzacho‘ldagi qumli tekisliklarda qumli cho‘l tuproqlari tarqalgan bo‘lib, chirindi miqdori 0,3 — 0,6 foizni tashkil etadi. * gilli jinslardan tarkib topgan cho‘llarda taqirlar ham uchraydi, ular tarkibidagi chirindi miqdori 0,5—1 foizga yetadi. yerosti suvlari yer betiga yaqin bo‘lgan mirzacho‘l, …

a o‘suvchi saksovul, selin, juzg‘un, qora qandim, cherkez, quyonsuyak va iloq. * o‘zbekistonning sho‘rxok joylarida yulg‘un, sho‘ra, sho‘r ajriq, shuvoq, sarisazan, baliqko‘z o‘ssa, toshloqli yerlarida siyrak holda burgan, qora bayalich, isiriq o‘sadi. o‘zbekiston cho‘l mintaqasining daryo vodiylarida (amudaryo, sirdaryo, zarafshon, chirchiq va b.) to‘qayzorlar joylashib, qizilmiya, yantoq, qamish, qo‘g‘a, kendir, turang‘il, tol, jiyda, yulg‘un, chakanda (oblepixa) kabi o‘simliklar o‘sadi. * cho‘l hayvonlari. cho‘l hayvonlari mahalliy sharoitga moslashgan bo‘lib, aksariyatining rangi qum rangidadir. cho‘llardagi ba’zi hayvonlar (yumronqoziq, qo‘shoyoq, ko‘rsichqon) jazirama issiq va quruq yozga moslashgan. * yozda kunduzi qumlar +75 + 80°c qizib ketganligi tufayli, ba’zi hasharotlar, kaltakesak, ilon va boshqalar salqin joylarda yoki inlarida bekinib, kech kirishi bilan faollashadi. cho‘l mintaqasida sutemizuvchilardan cho‘l mushugi, jayron, oqquyruq, qoraquloq, qoplon, xongul, tulki va bo‘rilar yashaydi. shuningdek, kemiruvchilardan yumronqoziqlar, qumsichqon, qo‘shoyoq, ko‘rsichqon va tipratikan uchraydi. * cho‘llarda sudralib yuruvchilardan echkemar, qum bo‘g‘ma iloni, kapcha ilon (turkiston kobrasi), chiðor ilon, o‘qilon, charxilon, kaltakesaklar, cho‘l …

n 1000—1600 m balandliklarda to‘q tusli bo‘z tuproqlar tarqalgan bo‘lib, tarkibidagi chirindi miqdori 3—4 foizga boradi, ko‘pincha bahorikor ekinlar ekiladi. adir mintaqasida cho‘lga nisbatan o‘simliklar ko‘proq bo‘lib, bahorda qizil, sariq rangdagi lolalar va chuchmomalar bilan qoplanadi. shuningdek, qo‘ng‘irbosh, rang, sasir, yantoq, kavrak va gulxayrilar o‘sadi. adirlarda zirk, na’matak, do‘lana kabi buta va chinor, terak, qayrag‘och kabi daraxtlar o‘sadi. * tog‘ mintaqasi. okean sathidan 1000 — 1200 m dan 2700 — 2800 m gacha bo‘lgan balandlikdagi joylarni o‘z ichiga oladi. tog‘larda tog‘-qo‘ng‘ir va tog‘-jigarrang tuproqlari tarkib topgan bo‘lib, tarkibida chirindi miqdori 4—6 foizgacha yetadi. tog‘ mintaqasining daryo vodiylari va qayirlarida o‘tloq, botqoq-o‘tloq tuproqlari uchraydi. tog‘larda betaga, rovoch, tog‘ yalpizi kabi o‘tlar, na’matak, zirk, dukcho‘p va irg‘ay kabi butalar o‘sadi. tog‘da bodom, pista, do‘lana, o‘rik, olma, olcha, nok, xandon pista kabi mevali daraxtlar ham uchraydi. tog‘ mintaqasining 1400 m dan 2500 m gacha bo‘lgan balandliklarida archa, yong‘oq, turkiston qayini, teraklardan tashkil topgan …

aridan iborat. ayrim, quyoshga teskari yonbag‘irlarda yil bo‘yi qor saqlanishi mumkin. subalp o‘tloqlarda, asosan, baland bo‘yli o‘tlar, shuningdek, boshoqlilardan yovvoyi arpa, yovvoyi suli, betagalar o‘sadi * alp o‘tloqlarida to‘ng‘izsirt, qoqio‘t, tiðchoq, binafshalar o‘sadi. yaylov mintaqasida yirik sutemizuvchilardan alqor, bug‘u (elik), qo‘ng‘ir ayiq, tog‘ takasi, muflon, qoplon, qor barsi, kiyiklar, kemiruvchilardan — sug‘ur yashaydi. yaylovdagi oq tirnoqli ayiq «o‘zbekiston qizil kitobi»ga kiritilgan. o‘zbekistonning yuqorida qayd qilingan balandlik mintaqalaridagi suv havzalarida baliqlarning bir necha turlari yashaydi. ularning eng muhimlari laqqabaliq, zog‘orabaliq, shohbaliq (oybaliq), marinka, cho‘rtanbaliq kabi baliqlardir. amudaryo va sirdaryoda yashovchi qilquyruq balig‘i noyob tur bo‘lib, «o‘zbekiston qizil kitobi»ga kiritilgan. * savol va topshiriqlar nima sababdan adir mintaqasidagi tuproqlar nisbatan chirindiga boy? cho‘l va tog‘ mintaqalarining o‘simlik va hayvonot dunyosiga qiyosiy tavsif bering. tog‘ va yaylov mintaqasida qanday hayvonlar uchraydi?

o‘zbekiston tuproqlari, o‘simlik va hayvonot dunyosi 7-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston tuproqlari, o‘simlik va hayvonot dunyosi 7-sinf"

1675689901.ppt free ppt backgrounds 7-sinf geografiya darsligi asosida 43-mavzu: o‘zbekiston tuproqlari, o‘simlik va hayvonot dunyosi * o‘zbekistonning tuproq qoplami, o‘simlik va hayvonot dunyosi juda xilma-xil bo‘lib, ular tabiatning boshqa elementlariga, xususan, relyefi va iqlimiga bog‘liq holda joylashgan. k. z. zokirov tavsiya etgan to‘rtta: cho‘l, adir, tog‘ va yaylov mintaqalarining har biri o‘ziga xos iqlim, tuproq qoplami, o‘simlik va hayvonot dunyosiga ega. * cho‘l mintaqasi o‘zbekiston hududining 70 foizini ishg‘ol qiladi. cho‘l tuproqlari xilma-xil bo‘lib, unda sur-qo‘ng‘ir, qumli cho‘l, o‘tloq-botqoq, taqir va bo‘z tuproqlar uchraydi. ustyurt platosi, qizilqumdagi past tog‘lar va nurota tog‘ etaklaridagi toshloq cho‘llarda sur-qo‘ng‘ir tuproqlar tarqalgan. bunday tuproqlarda ...

PPT format, 6.4 MB. To download "o‘zbekiston tuproqlari, o‘simlik va hayvonot dunyosi 7-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston tuproqlari, o‘simli… PPT Free download Telegram