термодинамиканинг i-қонуни. идеал ва реал газ қонунлари

PPTX 9 pages 114.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 114.8 KB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

powerpoint presentation 3-маъруза термодинамиканинг i-қонуни. идеал ва реал газ қонунлари. бажарилган иш, ички энергия. этальпия, энтропия. термодинамик сиcтема. 3. идеал газнинг холат тенгламаси. 2. термодинамиканинг i-қонуни. р е ж а 4. бажарилган иш. 5. ички энергия. 6. этальпия, энтропия. 1.термодинамик система ўзаро ва бошқа жисмлар билан энергия ва модда алмаша оладиган жисмлар мажмуи–термодинамик система дейилади. бирорта термодинамик система берилган бўлсин. масалан, термодинамик система сифатида цилиндрдаги поршень каллаги устида жойлашган идеал газни ёки ҳаво ва ёқилғи аралашмасини олиш мумкин. бундай термодинамик система параметрларни ўзаро таъсирлашуви натижасида оз миқдорда бўлса ҳам ўзгартира оладиган жисм ташқи муҳит дейилади. термодинамик системадаги жараён назорат сиртида юз беради.иёд (ички ёнув двигатели) цилиндри девори билан поршень каллагининг устки юзасидан ташкил топган сирт бунга мисол бўла олади.термодинамик система назорат ҳажмида жойлашади ва шу ҳажмда термодинамик жараён (иш аралашмасининг ёниши) содир бўлади. термодинамик системада содир бўладиган ва унинг холат параметрларидан ҳеч бўлмаганда биттаси ўзгариши билан боғлиқ бўлган ҳар қандай …

2 / 9

нса, унда босим р, хажм v ва температура т ҳам ўзгарувчан бўлади. демак системанинг температураси dтга ортса, уни ташкил этган зарраларининг кинетик энергияси ҳам ортади, ҳажми dv га катталашганда зарралар орасидаги тутиниш кучлари камайсада, потенциал энергияси ортада. системада бундай ҳолатнинг пайдо бўлиши унинг ички энергияси du ни орттиради. ҳар қандай система ташқи муҳит таъсирида бўлади, у билан таъсирлашади. система мувозанат ҳолатига қайтиши учун ташқи муҳитга бирор босим р билан таъсир кўрсатиб, ташқи кучларга қарши иш бажаради. системага узатилган иссиқлик миқдори шу система ички энергиясининг ўзгаришига ва ташқи кучларга қарши бажарилган фойдали ишга сарфланади. термодинамиканинг i-қонунининг математик ифодасини қуйидагича ёзиш мумкин: термодинамиканинг i-қонунига асосан системага узатилган иссиқлик миқдори шу система ички энергиясининг ўзгаришига ва ташқи кучларга қарши бажарилган фойдали ишга сарфланади. системада ўтаётган термодинамик жараён турига қараб, қонуннинг математик ифодасидаги учала ҳадларнинг қийматлари мусбат ва манфий ишорали ҳамда нолга тенг бўлиши мумкин. 3.идеал газнинг холат тенгламаси. иссиқлик техникасида жисмлар устида иш …

3 / 9

и.ушбу тенглама қуйидаги кўринишга эга: pv = rt бу ерда, р – газ босими v – газ ҳажми r – универсал газ доимийси т – газ абсольют харорати 4. бажарилган иш термодинамик ситема сифатида цилиндрда жойлашган газ бўлиб, унга элементар dq иссиқлик миқдори узатилади. узатилган dq иссиқлик таъсиридан бу газ молекулалари харакати жадаллашиб р-босим ҳосил қилади ва бу босим кучи билан s-юзали поршень каллагига таъсир кўрсатиб, ўз ҳажмини ўзгартириши даврида поршенни бирор d1 масофага силжитади ҳамда ташқи кучларга қарши элементар иш бажариди: dq = psdl = pdv газнинг v1 ҳажмидан то v2 гача кенгайишида бажарган тўла ишини қуйидагича ифодалаш мумкин; а = = юқоридаги ифодадан кўриниб турибдики, ёпиқ термодинамик систе-мада газнинг кенгайиши ҳисобига бажарилган иш босим билан ҳажм ўзгаришининг кўпайтмасига тенг. 5. ички энергия. моддани ташкил этган зарраларнинг (атом, ион, молекула ва ш.к.) илгарланма, айланма, тебранма ҳаракатидаги кинетик ва потенциал (микрозарраларнинг ўзаро таъсирлашуви: атом, электрон қобиғи ва унинг ядроси ичидаги) …

4 / 9

одинамик системанинг ҳолат функцияси ҳисобланади, шунинг учун i функция кўринишида ҳолат параметрлари орқали ифодалаш мумкин: i = f1(p,v); i = f2(v,t); i = f3(p,t) ҳисоблашларда солиштирма энтальпия ифодаси дан фойдаланилади ва у си ўлчов бирлигида (жоуль/кг) ўлчанади. энтальпия термодинамик системанинг ҳолат функцияси бўлганлиги учун унинг тўла дифференциали di бўлади. демак, энтальпиянинг ўзгариши система қатнашаётган жараён турига боғлиқ бўлмасдан, шу системанинг бошланғич ва охирги ҳолатларига боғлиқ бўлади, яъни энтропия энтропия (юнонча entropia –aйланиш, ўзгариш) термодинамик системанинг ҳолат, функцияси бўлиб, у s ҳарфи билан белгиланади: энтропия термодинамик система билан ташқи муҳитнинг ўзаро иссиқлик алмашинуви жараёнининг кечиш йўналишини ифодалайди.термодинамик системанинг ташқи муҳит билан таъсирлашувининг хусусиятига қараб квазистатик (қайтувчан, мувозанатли) жараёнларда энтропия қиймати мусбат ва манфий ишорали ҳамда нолга тенг бўлиши мумкин, яъни ds>0 –модда иситиляпти; ds<0 –модда совитиляпти; ds = 0 – модда мувозанат ҳолатда. энтропия тушунчасини фанга 1865 йил клаузис киритган. си ўлчов бирлигида унинг ўлчови жоуль/к. масса бирлигида олинган модда учун …

5 / 9

термодинамиканинг i-қонуни. идеал ва реал газ қонунлари - Page 5

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "термодинамиканинг i-қонуни. идеал ва реал газ қонунлари"

powerpoint presentation 3-маъруза термодинамиканинг i-қонуни. идеал ва реал газ қонунлари. бажарилган иш, ички энергия. этальпия, энтропия. термодинамик сиcтема. 3. идеал газнинг холат тенгламаси. 2. термодинамиканинг i-қонуни. р е ж а 4. бажарилган иш. 5. ички энергия. 6. этальпия, энтропия. 1.термодинамик система ўзаро ва бошқа жисмлар билан энергия ва модда алмаша оладиган жисмлар мажмуи–термодинамик система дейилади. бирорта термодинамик система берилган бўлсин. масалан, термодинамик система сифатида цилиндрдаги поршень каллаги устида жойлашган идеал газни ёки ҳаво ва ёқилғи аралашмасини олиш мумкин. бундай термодинамик система параметрларни ўзаро таъсирлашуви натижасида оз миқдорда бўлса ҳам ўзгартира оладиган жисм ташқи муҳит дейилади. термодинамик системадаги жараён назорат сиртида ...

This file contains 9 pages in PPTX format (114.8 KB). To download "термодинамиканинг i-қонуни. идеал ва реал газ қонунлари", click the Telegram button on the left.

Tags: термодинамиканинг i-қонуни. иде… PPTX 9 pages Free download Telegram