sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda bolalar adabiyoti va xalq og‘zaki namunalaridan foydalanish

PPTX 23 стр. 393,1 КБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 393,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

kids puppet theater workshop sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda bolalar adabiyoti va xalq og’izaki namunalaridan foydalanish reja: o’zbek bolalar adabiyoti namoyondalari ijodini o’rganish. chet el bolalar adabiyoti namoyondalari ijodini o’rganish. 1 2 3 xalq og’zaki ijodiy namunalari bolalar adabiyotining shakllanishi deyarli barcha xalqlarda asosan maʼrifatparvarlik va maktab-maorif tizimi islohotlari bilan chambarchas bogʻliq. oʻzbek bolalar adabiyotining barqarorlashuvi ham 19-asr 2 yarmi — 20-asr boshlaridagi maʼrifatparvarlik harakatiga borib taqaladi. saidrasul aziziy, munavvarqori, abdulla avloniy, hamza hakimzoda niyoziy va boshqa oʻnlab maʼrifatparvarlarning "yangi usul" ("usuli jadidiya")dagi oʻzbek maktablari talabalari uchun yaratgan ellikka yaqin alifbo va oʻqish kitoblari oʻzbek bolalar adabiyotining tom maʼnodagi yorqin namunalari hisoblanadi. bolalar adabiyotiga bolalar uchun maxsus yaratilgan asarlar sifatida qarash, uning oʻziga xos tamoyillarini belgilash 20-asr boshlariga xosdir. oʻzbek bolalar adabiyoti jahon bolalar adabiyotining ilgor anʼanalari taʼsirida rivojlandi. jahon bolalar adabiyotining nodir namunalari oʻzbek tiliga tarjima qilindi, "gulliverning sayohatlari" (j. svift), "robinzon kruzo" (d. defo), "tom togʻaning kulbasi" (bicher stou), "soʻna" …

2 / 23

otining oʻziga xos xususiyatlarini yanada mukammal egalladilar, bolalar uchun yozuvchi adiblar guruhi shakllandi. 20-asrning 20-30- yillarida hamid olimjon, gʻafur gʻulom, gʻayratiy, shokir sulaymon, ilyos muslim, gulom zafariy, ayniy, elbek, zafar diyor, sulton joʻra, kudrat hikmat, quddus muhammadiy, shukur sadulla, hakim nazir, poʻlat moʻmin va boshqa ijodkorlarning asarlari oʻzbek bolalar adabiyotining rivojlanishida, maxsus adabiyot sifatida shakllanishida muhim ahamiyatga ega boʻldi. oʻzbek bolalar adabiyoti da ayniqsa, adabiy ertak janri rivojlandi. hamid olimjonning oygul va baxtiyor, "semurgʻ yoki parizod va bunyod", mirtemirning "ajdar", shukur saʼdullaning "uch ayiq", "ayyor chumchuq", zafar diyorning "yangi ertak", "toshxon bilan moshxon", "tulkining hiylasi", sulton joʻraning "zangor gilam" va "qaldirgʻoch" singari adabiy ertaklari xalq ogʻzaki ijodi anʼanalari asosida yaratilgan, shakl va mazmun jihatdan puxta badiiy asarlar sirasiga kiradi. 30-yillarda oʻzbek bolalar sheʼriyati yuksalib, uning mavzu doirasi kengaydi. 40-60- yillarda oʻzbek bolalar adabiyoti yanada rivojlandi, bolalar yozuvchilarining safi nosir fozilov, xudoyberdi toʻxtaboyev, tolib yoʻldosh, farhod musajonov, latif mahmudov va boshqa …

3 / 23

qo’shiqlari: a) dehqonchilik bilan bog’liq qo’shiqlar: qo’sh qo’shiqlar, o’rim qo’shiqlari, yanchiq qo’shiqlari (“xo’p mayda”lar ), yorg’ichoq qo’shiqlar b) chorvachilik bilan bog’liq qo’shiqlar: sog’im qo’shiqlari: xo’sh-xo’sh govmishim, turey-turey, churiyalar. c) hunarmandchilik bilan bog’liq qo’shiqlar: charx qo’shiqlari,bo’zchi qo’shiqlari,o’rmak qo’shiqlari (o’zbek ayollarining gilam to’qish bilan bog’liq mehnat qo’shiqlari), kashta qo’shiqlari. 3.mavsumiy–marosim,qo’shiqlari: yil fasllari tasvirlangan qo’shiqlar mavsum qo’shiqlari deyiladi.qadimgi qo’shiqlarning namunalari mahmud koshg’ariyning “devonu lug’otit - turk” asari orqali yetib kelgan.bizgacha yetib kelgan mavsumiy–marosim,qo’shiqlari quyidagilar: a) sust xotin (yomg’ir chaqirish qo’shig’i). sust xotin qadimgi zardushtiylik dinida muqaddas sanalgan tishtiriyaning xalq o’rtasida nomi o’zgarib ketgan obrazidan iborat. bunda bahor oylarida yom g’ir yetarli yog’masa, qishloq ayollari yig’ilib, poliz qo’riqchisiga o’xshash qo’g’irchoqqa keksa ayol ko’ylagini kiydirib, qishloqdagi barcha xonadonlarga kirishib, susut xotin qo’shig’ini aytib yurganlar.xonadon egalari ularni shodlik bilan qarshi olib, qo’g’irchoq ustidan suv sepishib, marosim ishtirokchilariga xayr-sadaqa qilishgna.marosim tugagach yig’ilgan xayr-sadaqa hisobiga sust xotinga atab katta is chiqarishgan. b) choy momo (shamol to’xtatish). bunday qo’shiqlarda …

4 / 23

va keli sopi sudratib qo’yilgan.marosim tugagach, yig’ilgan xayr-sadaqa hisobiga shamol tangrisi sharafiga is chiqarilgan.choy momo marosimlari hozir qozog’istonning turkiston,sayram atroflarida yashovchi o’zbeklar orasida saqlanib qolgan. maqol – xalqning dono, purhikmat ifodalari,yirik madaniyat arboblari,olimlar,davlat arboblarining ibratomuz gaplari, xalqning hayotiy tajribalari asosida yuzaga kelgan dono fikrlarni ixcham shaklda ifodalovchi asarlardir.maqollar she’riy va nasriy tuzilishga ega. ularda mehnatsevarlik,vatanparvarlik,mardlik,saxiylik,adolat,insof,do’stlik,olijanoblik,chininsoniy g’oyalar,sof muhabbat, ilm olisga da’vat kabilar o’z eksini topgan. misollar: azob ko’rmay – rohat yo’q, ishlamay yegan – og’rimay o’lar, tirishgan tog’dan oshar, vataning tinch – sen tinch va boshqalar. matal – ko’chma ma’noda ishlatiluvchi xalq majoziy iboralarining bir turi. matal o’z ma’nosidan boshqa ma’noga ko’chirilgan so’z birikmalaridan iborat bo’ladi, unda o’xshatish, kinoya, qochirma so’z va boshqa til vositalari qo’llaniladi.bunda majoziy iboraning o’z asl ma’nosi bilan ko’chirilgan ma’nosi o’rtasida mantiqiy bog’lanish bo’ladi. misollar: temirni qizig’ida bos, chumchuq so’ysa ham, qassob so’ysin. topishmoq – narsa yoki hodisalarning ataylab yashiringan belgisi, shakli, xatti-harakati, holati va vazifasini boshqa …

5 / 23

a va hodisalar yotadi, uzoq davrlar o’tishi bilan o’zining aniq ildizlarini yo’qotadi, voqelikni yuksak badiiylikda aks ettirmaydi.afsona ijrochisi xalq ommasidir. aristotel afsonalarni haqiqatdan xabar beruvchi yolg’on hikoyalar deb atagan. afsonalar o’z mavzusiga ko’ra tarixiy, toponomik, diniy, maishiy kabi turlarga bo’linadi. misollar: xazorasp, guldursun, ayoz qal’a, shohsanam ko’shki, obshir ota, to’maris, shiroq va boshqalar. qadimgi turk adabiyotida afsona sav deb atalgan. rivoyat – xalqning tarixiy o’tmishi haqidagi badiiy yodnomalar.biz rivoyatlar va afsonalar tufayli ajdodlarimiz ko’rsatgan buyuk qahramonliklar haqidagi tarixni bilib olamiz.rivoyatlar afsonalarga qaraganda tarixga yanada yaqin turadi.ular ham xalq ijodidir.ertakli ertakchi, dostonlarni baxshilar ijro etganlari holda afsona va rivoyat istalgan kishi tomonidan aytilishi mumkin. asotir – ibtidoiy insonlarning koinot, tabiat hodisalarining mohiyati, paydo bo’lish sabablarini o’zlaricha izohlash maqsadida yaratgan og’zaki hikoyalari.asotirlarda barcha mavjudot jonli obrazlar vositasida harakat qiladi. biror narsa yoki hodisaningf paydo bo’lishi (etimologiya) va yo’qolib ketishi (esxatologiya) haqida ham juda ko’plab asotirlar mavjud. asotirlar ertaklarga yaqin turadi.ularning har ikkisida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda bolalar adabiyoti va xalq og‘zaki namunalaridan foydalanish"

kids puppet theater workshop sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda bolalar adabiyoti va xalq og’izaki namunalaridan foydalanish reja: o’zbek bolalar adabiyoti namoyondalari ijodini o’rganish. chet el bolalar adabiyoti namoyondalari ijodini o’rganish. 1 2 3 xalq og’zaki ijodiy namunalari bolalar adabiyotining shakllanishi deyarli barcha xalqlarda asosan maʼrifatparvarlik va maktab-maorif tizimi islohotlari bilan chambarchas bogʻliq. oʻzbek bolalar adabiyotining barqarorlashuvi ham 19-asr 2 yarmi — 20-asr boshlaridagi maʼrifatparvarlik harakatiga borib taqaladi. saidrasul aziziy, munavvarqori, abdulla avloniy, hamza hakimzoda niyoziy va boshqa oʻnlab maʼrifatparvarlarning "yangi usul" ("usuli jadidiya")dagi oʻzbek maktablari talabalari uchun yaratgan ellikka yaqin alifbo va oʻqish kitoblari oʻzbe...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPTX (393,1 КБ). Чтобы скачать "sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda bolalar adabiyoti va xalq og‘zaki namunalaridan foydalanish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sinfdan tashqari mashg‘ulotlard… PPTX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram