estetika

PPTX 14 pages 654.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 654.5 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

16-mavzu:estetikaning predmeti maqsadi va vazifalari estetika reja:“estetika” - nafosatni o‘rganuvchi qadimiy fan. estetika kategoriyalarining an’anaviy va zamonaviy tasnifi. tabiat estetikasi. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. estetika fanining predmeti, ob'ekti va falsafiy mohiyati estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri. uning tarixi ikki yarim-uch ming yillik vaqtni o’z ichiga oladi. biroq u o’zining hozirgi nomini xyiii asrda olgan. ungacha bu fanning asosiy muammosi bo’lmish go’zallik va san’at haqidagi mulohazalar har xil san’at turlariga bag’ishlangan risolalarda, falsafa hamda ilohiyot borasidagi asarlarda o’z aksini topgan edi. «estetika» atamasini birinchi bo’lib buyuk olmon faylasufi aleksandr baumgarten (1714—1762) ilmiy muomalaga kiritgan. bunda u boshqa bir ulug’ olmon faylasufi g. laybnist (1646-1716) ta’limotidan kelib chiqqan holda munosabat bildirgan edi. gegelning «estetika» atamasi gegelning «estetika» atamasidan ko’ngli to’lmaganligiga jiddiy sabablar bor. bulardan biri – yuqorida uning o’zi aytib o’tgan fikrlari bo’lsa, ikkinchisi – mazkur so’zning barcha his=tuyg’ularga taalluqliligi. vaholanki, bu fan faqat nafosatli his tuyg’ular va ularning …

2 / 14

g mohiyatini anglatadigan «san’at falsafasi» va «go’zallik falsafasi» iboralariga to’xtalamiz. nafosatshunoslik tarixida birinchi ibora tarafdorlari ko’pchilikni tashkil etadi. lekin, yuqorida aytib o’tganimizdek, san’at bu fanning yagona tadqiqot ob’ekti emas. hozirgi paytda texnika estetikasi va uning amaliyotdagi sohasi dizayn, atrof-muhitni go’zallashtirish, tabiatdagi nafosat borasidagi muammolar bilan ham shu fan shug’ullanadi. demak, uning qamrovini san’atning o’zi bilangina chegaralab qo’yishga haqqimiz yo’q. estetika – falsafiy fanlardan biri falsafa esa fanlarning podshosidir. darhaqiqat, u fanlar podshosi sifatida barcha tabiiy va ijtimoiy ilmlar erishgan yutuqlarni o’z qamroviga olib, ulardan umumiy xulosalar chiqarib, shular asosida insoniyatni haqiqat tomon etaklaydi. shu bois tafakkurni falsafaning predmeti deb atash maqsadga muvofiq. estetika esa falsafiy fan sifatida barcha san’atshunoslik fanlari erishgan yutuqlardan umumiy xulosalar chiqarib, shu xulosalar asosida insonni go’zallik orqali haqiqatga etishtirishga xizmat qiladi. qadimgi dunyo xalqlarining estetik qarashlari davlatning qanchalik o’z vazifasini adolatli va mukammal bajarishi, shunchalik jamiyat farovonligiga olib keladi. farovon jamiyat esa o’z a’zolarining bo’sh vaqtini …

3 / 14

arixidagi dastlabki estetik g’oyalarning paydo bo’lishidan bizni xabardor qiladi. qadimgi misr. estetik tafakkur taraqqiyotiga qadimgi misr madaniyati juda katta hissa qo’shgan. barcha qadimgi xalqlar qatori misrliklar ham go’zallikni hayotda deb bilganlar va uni foydalilik mezoni bilan o’lchaganlar. chunonchi, quyosh ma’budi atonga (milodgacha xy asr) bag’ishlangan alqovlardan birida shunday deyiladi: sening go’zalliging o’zi hayotdir, umr bag’ishlaydi har bir yurakka. o’rta asrlar budda sharqi estetikasi xitoy. o’rta asrlar budda sharqi estetikasida xitoy va yaponiya mutafakkirlarining qarashlari diqqati sazovor. xitoyda, bu davrga kelib, badiiyatning darajalarini belgilaydigan bir necha estetika tasniflar ishlab chiqildi. ulardan biri – to’rt bosqichli tasnif hozir ham o’z ahamiyatini yo’qotgani yo’q. bu to’rt bosqich komillikning to’rt darajasini belgilaydi, u mohiyatan inson takomilining to’rt davriga to’g’ri keladi: 1) texnika borasidagi mahorat; 2) bilim; 3) donishmandlik; 4) ma’naviy uyg’onish. o’rta asrlar musulmon sharqi estetikasi o’rta asrlar musulmon sharqi mutafakkirlari qadimgi dunyo mumtoz estetikasi yo’nalishlari va g’oyalarini davom ettirdilar. ular qadimgi yunon faylasuflari …

4 / 14

ilan izohlaydi. uning fikriga ko’ra, mutlaq xunuklik yo’q, balki nisbatan mukammal tuzilmaga va mutanosiblikka ega narsalardan shakliy ojizligi, shaklsizligi bilan farq qiladigan narsalar bor, xolos. rus mumtoz nafosat falsafasi bu davrga kelib rossiyada ham falsafiy tafakkur yuksak darajaga ko’tarildi, rus san’ati ham mislsiz taraqqiyotga etishdi. shu bois xix asr oxiri va xx asr boshlarida rus tafakkurini tom ma’noda mumtoz deb atash mumkin. ana shu mumtoz tafakkurning etakchi vakillaridan biri – shoir, ilohiyotchi, faylasuf vladimir sergeevich solovyovdir (1853-1900). solovyov go’zallikni o’zining ziddidan, ya’ni xunuklikdan (go’zal insoniy vujud xunuk embriondan vujudga kelganidek), bir-biriga qarama-qarshi ikki ibtido – modda va nurning o’zaro birikuvidan tug’iladi deb hisoblaydi. jadidchilikdan keyingi davrlar o’zbek estetikasi estetika falsafiylikdan ko’ra, targ’ibotchilik bilan shug’ullandi, mafkuraviy, soxta fanga aylandi. yangi nazariy fikrlar o’rtaga deyarli tashlanmadi. umumjahoniy estetik nazariyalarning hammasiga «reakstion burjua estetikasi» degan yorliq yopishtirilib, ulardan foydalanish ta’qiqlandi, faqat «tanqidiy yondashib», ularni inkor etish lozim edi. estetik tafakkur tarixi ham xuddi …

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "estetika"

16-mavzu:estetikaning predmeti maqsadi va vazifalari estetika reja:“estetika” - nafosatni o‘rganuvchi qadimiy fan. estetika kategoriyalarining an’anaviy va zamonaviy tasnifi. tabiat estetikasi. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. estetika fanining predmeti, ob'ekti va falsafiy mohiyati estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri. uning tarixi ikki yarim-uch ming yillik vaqtni o’z ichiga oladi. biroq u o’zining hozirgi nomini xyiii asrda olgan. ungacha bu fanning asosiy muammosi bo’lmish go’zallik va san’at haqidagi mulohazalar har xil san’at turlariga bag’ishlangan risolalarda, falsafa hamda ilohiyot borasidagi asarlarda o’z aksini topgan edi. «estetika» atamasini birinchi bo’lib buyuk olmon faylasufi aleksandr baumgarten (1714—1762) ilmiy muomalaga kiritgan. bunda...

This file contains 14 pages in PPTX format (654.5 KB). To download "estetika", click the Telegram button on the left.

Tags: estetika PPTX 14 pages Free download Telegram