replikatsiyaning molekulyar asoslari

PPTX 15 pages 23.1 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.1 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: kirish mavzu: replikatsiyaning molekulyar asoslari reja: 1. prokariotlarda dnk replikatsiyasi mexanizmi. 2. eukariotlar dnk sining replikatsiyasi. nazariy jihatdan dnk replikatsiyasining bir nechta variantlari (xillari) bo`lishi mumkin: 1) konservativ usulda dnk ning ―bola qo`sh spirali ―ona dnk zanjiridan ajralmaydi; 2) yarim konservativ usulda ―ona‖ dnk zanjiri ajralib, ularning har biridan ―bola dnk ning komplementar zanjiri hosil bo`ladi; 3) dispersiv usulda ―ona‖ dnk bir necha joyidan uziladi va undan dnk ning yangi zanjirlari hosil bo`ladi. 1957 yilda meselson va stal tirik organizmlarda dnk replikatsiyasi yarim konservativ mexanizm bo`yicha borishini aniqlashdi. dnk replikatsiyasining sxemasi dnk replikatsiyasi uchun quyidagilar talab qilinadi: 1) dnk yangi zanjiri uchun struktura materiali sifatida dezoksiribonukleozidtrifosfatlar (datf, dgtf, dstf, dttf) bo`lishi kerak; 2) dnk qo`sh zanjirini yechilishi; 3) tomizg`i mavjudligi; 4) yangi dnk polinukleotid zanjirini sintezi va tomizg`i hosil bo`lishida ishtirok etuvchi fermentlar. prokariotlarda dnk replikatsiyasi mexanizmi. jarayonning har bir bosqichi maxsus fermentlar ishtirokida bajariladi. 1. ajtratuvchi oqsillar dnk …

2 / 15

ining sintezi 5¹ oxiridan 3¹ oxiriga qarab boradi. nukleotidlarni rnk da joylashish tartibini dnk – matritsa belgilab beradi, nukleotidlarning 5¹→ 3¹ fosfodiefir bog`lari yordamida bog`lanishi rnk-polimeraza ishtirokida amalga oshadi. 3. dnk-polimerazalar. prokariotlarda i, ii va iii turdagi dnk-polimeraza shakllari ma’lum. ularning hammasi 2 turdagi: polimeraza va nukleaza faolligiga ega. polimerazali faollik dezoksiribonukleotidlar orasidagi 5¹→ 3¹ fosfodiefir bog`larini hosil bo`lishida, nukleazali faollik esa fosfodiefir bog`larining gidrolizida qatnashadi. dnk polimeraza i replikatsiyadagi rnk-tomizg`ini parchalab uning o`rnida dnk ning komplementar qismini sintezlaydi. dnk-polimeraza ii juda past polimerazali faollikka ega, uning replikatsiyadagi vazifasi aniqlanmagan. dnkpolimeraza iii replikatsiyaning asosiy fermenti bo`lib, dnk qo`sh zanjirining ajralgan zanjirida yangi dnk ning komplementar qismini 5¹→ 3¹ yo`nalishda sintezlaydi. 4. ribonukleaza h. replikatsiya davomida rnk-tomizg`ini gidrolizida dnk-polimeraza i bilan birga ishtirok etadi. 5. dnk-ligazalar (biriktiruvchi fermentlar). yangi sintezlangan dnk qismlarini bir-biri bilan bog`lash vazifasini bajaradigan bir nechta fermentlar aniqlangan. dnk-ligazalar nad+ dan adenilil manbai sifatida foydalanib, 3¹→ 5¹ fosfodiefir …

3 / 15

as. hosil bo`lgan rnk zanjiri (praymer) nihoyasidagi ribonukleotidning 3¹ oxiri dnk sintezida uchun tomizg`i vazifasini bajaradi. dnk matritsasida rnk qisqa zanjirini sintezi tugaganidan keyin ferment dnk dan ajraladi. shu guruhga dnk-polimeraza iii yordamida bittadan dezoksiribonukleotidlar ulansa dnk sintezi 5¹→ 3¹ yo`nalishda davom etadi (zanjir elongatsiyasi) va rnk-dnk gibridli zanjiri hosil bo`ladi. dnkpolimeraza iii dnk ning qisqa fragmentlari (okazaki fragmentlari)ni – replikativ ayrining boshqa ona zanjiridan sintezlaydi. dnk-polimeraza iii sintez davomida nukleotidlarni noto`g`ri juftlashgandagi xatolarini tuzatishi mumkin. agar xatolik ro`y bersa, xatonukleotid o`sha zahotiyoq fermentning nukleazali faolligi hisobiga parchalanadi, yangi nukleotidlar to`g`ri juftlashganda uning mavjud bo`lgan dnk fragmentiga biriktiradi. rnk-tomizg`i dnk-polimeraza iii ta’sirida maxsus ribonukleaza h yoki dnk polimeraza i yordamida to`liq ajralib chiqadi. rnk-tomizg`i egallagan joyda dnk-polimeraza i yordamida dnk zanjiri o`sa boshlaydi. sintezlangan dnk fragmentlari (okazaki fragmentlari)ni birikishi 3¹→ 5¹ yo`nalishida dnkligaza yordamida amalga oshadi. keyingi tekshirishlar dnk sintezining initsiatsiyasi yana ham murakkab ekanligini ko`rsatdi. praymaza ta’siri oldidan kamida …

4 / 15

ir-biridan ma’lum masofada tutib turish vazifasini bir nechta maxsus oqsillar bajaradi. xelikaza (helix – burama, spiral so`zidan olingan) nomli fermentlar dnk ning replikativ ayri yaqinidagi qisqa bo`laklarni yechib beradilar; buning uchun 2 molekula atf gidrolizidan hosil bo`ladigan energiya kerak. ajralgan zanjirlar qaytadan qo`shilib ketmasligi uchun dnk-bog`lovchi oqsillar, replikatsiya jarayonida zanjirlarning juda tez yechilishida uzilib ketmasligi uchun giraza (guration – aylanish so`zidan olingan), eukariotlarda topoizomeraza va yana bir qator fermentlar va oqsillar, matritsa va initsiatorlar qatnashadi. dnk-giraza fermenti yordamida qisqa ajralish va birikishlar sodir bo`ladi. u xelikazaga replikatsiya uchun dnk ni qayta aylantirishga yordam beradi. zanjirlarning yoyilishida har bir qo`sh asosning ajratilishi uchun ikki molekula atf – gidroliz energiyasi sarf bo`ladi. umuman, dnk ning yoyilishi dnk replikatsiyasining eng qiziqarli va eng murakkab muammolaridan biridir. 1969 yilda yapon olimi reydji okazaki har ikkala zanjir bir vaqtda replikatsiya qilinganda bir zanjir uzluksiz, ikkinchi yangi zanjir esa kalta fragmentlar shaklida sintezlanishini kashf etdi. uzluksiz …

5 / 15

lekulyar strukturalari va xossalari bilan prokariotlarning fermentlaridan farq qiladi. masalan, sut emizuvchilar hujayrasining yadro va mitoxondriyasidagi dnk-polimerazalar nukleazali faollikka ega emas. dnk reparatsiyasi. dnk bitta zanjirining buzilgan qismini to`g`rilanishi yoki reparatsiyasini chegaralangan replikatsiya sifatida qarash mumkin. masalan, teri epitelial hujayrasi dnk zanjirini ultrabinafsha nurlar ta’sirida zararlaganda kuzatiladigan reparatsiya jarayoni ancha mukammal o`rganilgan. e’tiboringiz uchun raxmat ! image2.emf image3.emf image4.png image5.png image6.png media1.mp4 image7.png media2.mp4 image8.png media3.mp4 image9.png

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "replikatsiyaning molekulyar asoslari"

mavzu: kirish mavzu: replikatsiyaning molekulyar asoslari reja: 1. prokariotlarda dnk replikatsiyasi mexanizmi. 2. eukariotlar dnk sining replikatsiyasi. nazariy jihatdan dnk replikatsiyasining bir nechta variantlari (xillari) bo`lishi mumkin: 1) konservativ usulda dnk ning ―bola qo`sh spirali ―ona dnk zanjiridan ajralmaydi; 2) yarim konservativ usulda ―ona‖ dnk zanjiri ajralib, ularning har biridan ―bola dnk ning komplementar zanjiri hosil bo`ladi; 3) dispersiv usulda ―ona‖ dnk bir necha joyidan uziladi va undan dnk ning yangi zanjirlari hosil bo`ladi. 1957 yilda meselson va stal tirik organizmlarda dnk replikatsiyasi yarim konservativ mexanizm bo`yicha borishini aniqlashdi. dnk replikatsiyasining sxemasi dnk replikatsiyasi uchun quyidagilar talab qilinadi: 1) dnk yangi zanjiri uchun stru...

This file contains 15 pages in PPTX format (23.1 MB). To download "replikatsiyaning molekulyar asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: replikatsiyaning molekulyar aso… PPTX 15 pages Free download Telegram