8-mavzu: ma’lumotlar bazasini mantiqiy loyihalash

PPTX 32 pages 115.8 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 115.8 KB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

8-mavzu: ma`lumotlar bazasini mantiqiy loyihalash 8-mavzu: ma`lumotlar bazasini mantiqiy loyihalash “axborot texnologiyalari” kafedrasi katta o’qituvchisi x.x.ikromov reja: relyatsion ma’lumotlar bazasini loyihalash asoslari ma`lumotlarni turlarga guruhlash 8.1. relyatsion ma’lumotlar bazasini loyihalash asoslari loyihalashda predmet soha ma`lumotlari guruhlanadi va ular guruh shaklida mbda saqlanadi. relyatsion mbda guruh sifatida jadval nazarda tutiladi. demak, loyihalashda mb jadvallari tanlangan relyatsion mbbt talablariga muvofiq me`yorlashtirilgan holda yaratilishi lozim. loyihalashda ikkita yondashuvdan foydalanish mumkin 1-yondashuv dastlab baza yaratishdan maqsad ularni yechish bo`lgan asosiy masalalar hamda masalalarning ma`lumotlarga ehtiyoji aniqlanadi 2-yondashuv predmet sohasi o`rganiladi, uning ma`lumotlari tahlildan o`tkaziladi va predmet sohasining bir turdagi ob`ektlari belgilanadi mbni yaratish uchta asosiy bosqichdan iborat: 1. kontseptual 2. mantiqiy 3. jismoniy mbni kontseptual loyihalash mbni kontseptual loyihalash – ma`lumotlarni biror bir jismonan aspektda tadbiq qilishni ko`zlamagan holda, tashkilotda foydalanilayotganligiga muvofiq modelini yaratish. kontseptual loyihalashda predmet sohasi ma`lumotlarining axborot-mantiqiy modeli qurilishi (loyihalanishi) lozim. bu modelni ishlab chiqish predmet sohasini tekshirish natijasida olingan tavsifga …

2 / 32

h modelini yaratish. ishlab chiqilgan kontseptual model bog`lanishlarini tanlangan aniq mbbtga tadbiq qilishning imkoni bo`lmasligi mumkin. shuning uchun, kontseptul model tanlangan aniq mbbt uchun qaytadan ishlab chiqiladi va u mantiqiy model deyiladi. mantiqiy loyihalashning maqsadi predmet sohaning o`rganilayotgan qismi kontseptul modeliga asoslangan holda aniq bir mbbt uchun mantiqiy bog`lanishlarga ega bo`lgan mantiqiy modelni qurishdan iboratdir. bu bosqichda aniq bir mbbt uchun mb jadvallari, jadvallarining tuzilishi va jadvallar orasida bog`lanishlar yaratiladi. jadvallarni yaratishda me`yorlashtirish talablarining bajarilishiga rioya qilinadi. mantiqiy masala bir kishi sochini oldirib bo’lib qancha bo’ladi dedi. usta esa g’aladanda necha so’m bo’lsa shuncha tashlab 2000 so’m oling dedi .keyingi odamga ham shu qaytarildi va 3- odam ham g’aladanda qancha bo’lsa shuncha pul tashlab 2000 so’m olib chiqib ketdi va galadanda pul tugadi. dastlab g’aladonda necha so’m bor bo’lgan? javobi 1750 bor bo’lgan. 1- kishi shuncha tashlasa 3500 bo’ladi, 2000 qaytarib olsa 1500 qoladi. 2- kishi 1500 tashlasa 3000 bo’ladi …

3 / 32

antiqiy murojaat jadval nomi, birlamchi kalit va ustun nomi orqali amalga oshirilishi lozim. mbdan ma`lumotlarni izlashda birlamchi kalitni vazifasini ko`rsatadi. jadval nomi talab qilingan jadvalni, ustun nomi talab qilingan ustunni, birlamchi kalit esa izlanayotgan ma`lumot elementi saqlanayotgan satrni topish uchun xizmat qiladi. 3. haqiqiy bo`lmagan qiymatni qo`llab-quvvatlash qoidasi haqiqiy bo`lmagan qiymatni qo`llab-quvvatlash qoidasi (bo`sh qiymatni mavjud bo`lishi qoidasi). haqiqiy relyatsion mbda bo`sh qiymatni qo`llab— quvvatlash amalga oshirilishi lozim. bu qiymat nol uzunlikdagi qiymatlar satri, bo`sh probel simvol satri va nol soni yoki ixtiyoriy boshqa sondan farq qilishi kerak va biror ma`lumotlar tiliga bog`liq bo`lmasligi lozim. relyatsion mbda bo`sh qiymatni mavjud bo`lishi zarurligini anglatadi. 4. relyatsion modelga asoslangan dinamik katalog qoidasi relyatsion modelga asoslangan dinamik katalog qoidasi. mantiqiy darajadagi mb tavsifi shunday ko`rinishda ifodalanishi lozimki, mos huquqga ega bo`lgan foydalanuvchilar relyatsion til orqali asosiy ma`lumotlar bilan ishlaganlarida ularni qo`llash imkoniyatiga ega bo`lsin. relyatsion mb o`zini o`zi tavsiflashi lozimligini anglatadi. 5. relyatsion …

4 / 32

`zgartirish imkoniyati. bu qoida ko`rinishlarga bag`ishlangan bo`lib, ular orqali turli foydalanuvchilarga mb tuzilmasini turlicha ko`rinishda ko`rsatadi 7. qo`shish, o`zgartirish va o`chirish qoidasi qo`shish, o`zgartirish va o`chirish qoidasi. munosabatlar bilan ishlashda bir operand orqali nafaqat ma`lumotlarni o`qish imkoniyati, balki ularni qo`shish, o`zgartirish va ko`chirish imkoniyatlari ham bo`lishi lozim. mb tabiatiga ko`ra to`plamga mo`ljallanganligini anglatadi. bu qoida qo`shish, o`chirish va o`zgartirish amallarini satrlar to`plami ustida bajarilishini talab qiladi. faqat bitta satr ustida amal bajaradigan operatorlardan foydalanishni ta`qiqlaydi. 8. jismoniy ma`lumotlarga bog`liqmaslik qoidasi jismoniy ma`lumotlarga bog`liqmaslik qoidasi. ma`lumotni saqlash yoki ularga murojaat qilish uslubida ixtiyoriy o`zgartirish bo`lishidan qat`iy nazar ma`lumotlar bilan ishlovchi amaliy dasturlar va utilitalar faqat mantiqiy darajadagi ma`lumotlar bilan ishlashi lozim. 9. mantiqiy ma`lumotlarga bog`liqmaslik qoidasi mantiqiy ma`lumotlarga bog`liqmaslik qoidasi. tayanch jadvaldagi ma`lumotlarga ixtiyoriy o`zgartirish kiritilganda ham ular bilan ishlovchi amaliy dasturlar va utilitalar o`zgartirilmasligi lozim. 10. yaxlitlik shartining bog`liqmasligi qoidasi yaxlitlik shartining bog`liqmasligi qoidasi. yaxlitlik shartini aniq relyatsion mb uchun …

5 / 32

= choynakning narxi) mb ni jismoniy loyihalash mb ni jismoniy loyihalash. predmet soha ma`lumotlarini mbbt yordamida kompyuter jismoniy xotirasiga kiritish, saqlash hamda kerakli ma`lumotlarni olish va ma`lumotlarga ishlov berishda ma`lum bir usullarni qo`llashni tashkil qilishdir. mantiqiy model yaratilgandan so`ng u aniq bir mbbt yordamida kompyuter jismoniy xotirasiga kiritiladi. endi kompyuter jismoniy xotirasida mantiqiy modelning tasviri hosil bo`ladi. u orqali predmet soha ma`lumotlarini kiritish, saqlash va kerakli ma`lumotlarni olish hamda ma`lumotlarga ishlov berish mumkin. ma`lumotlarni olish hamda ularga ishlov berishda ma`lum bir usullar qo`llaniladi. bu jismoniy yoki ichki model hisoblanadi. 8.2. ma`lumotlarni turlarga guruhlash har bir maydon tipga ega. tiplar sonli, harfiy, grafik, sana, mantiqiy va hokazo bo`lishi mumkin. maydon tipiga muvofiq unda ma`lumotlar ifodalanadi. ma`lumotlarning turlari nomi bayt int 4 varchar 0-65535 text 2 date 1000-9999 y mantiqiy masala ikki bog’lamda 30 ta daftar bor. agar birinchi bog’lamdan ikkinchisiga 2 ta daftar olib qo’shilsa birinchi bog’lamda ikkinchi bog’lamdagidan ikki marta …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "8-mavzu: ma’lumotlar bazasini mantiqiy loyihalash"

8-mavzu: ma`lumotlar bazasini mantiqiy loyihalash 8-mavzu: ma`lumotlar bazasini mantiqiy loyihalash “axborot texnologiyalari” kafedrasi katta o’qituvchisi x.x.ikromov reja: relyatsion ma’lumotlar bazasini loyihalash asoslari ma`lumotlarni turlarga guruhlash 8.1. relyatsion ma’lumotlar bazasini loyihalash asoslari loyihalashda predmet soha ma`lumotlari guruhlanadi va ular guruh shaklida mbda saqlanadi. relyatsion mbda guruh sifatida jadval nazarda tutiladi. demak, loyihalashda mb jadvallari tanlangan relyatsion mbbt talablariga muvofiq me`yorlashtirilgan holda yaratilishi lozim. loyihalashda ikkita yondashuvdan foydalanish mumkin 1-yondashuv dastlab baza yaratishdan maqsad ularni yechish bo`lgan asosiy masalalar hamda masalalarning ma`lumotlarga ehtiyoji aniqlanadi 2-yondashuv predmet sohas...

This file contains 32 pages in PPTX format (115.8 KB). To download "8-mavzu: ma’lumotlar bazasini mantiqiy loyihalash", click the Telegram button on the left.

Tags: 8-mavzu: ma’lumotlar bazasini m… PPTX 32 pages Free download Telegram