o'zbekiston iqtisodiyotini hududiy tashkil etish 8-sinf

PPT 2.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1677487627.ppt www.arxiv.uz 8-sinf geografiya darsligi asosida 38-mavzu: o‘zbеkistоnning rеgiоnаl tаvsifi o‘zbekiston iqtisodiyotini hududiy tashkil etish mamlakatimiz hududining har bir qismi geografik o‘rnining betakrorligidan, birinchi navbatda, tabiiy sharoiti va boyliklari, aholining mehnat faoliyati hamda turmush tarzining o‘ziga xosligi shakllangan. iqtisodiyot, asosan, joyning mahalliy tabiiy boyliklariga bog‘liq ravishda rivojlangan. transportning takomilla shuviga qarab, iqtisodiyot ba’zi joylarda chetdan keltirilgan xomashyo asosida shakllangan. malakali kadrlar, asosan, yirik shaharlardagi ta’lim muassasalarda tayyorlanadi. shunga muvofiq malakatalab ishlab chiqarishlar shaharlarda rivojlansa, boshqa joylar qishloq xo‘jaligi yoki sanoat xomashyosi yetkazib beradi. mamlakatning ayrim qismlari o‘rtasida mehnatning ana shunday taqsimlanishi geografik yoki hududiy mehnat taqsimoti deyiladi. hududiy mehnat taqsimoti quyidagi holatlardagina sodir bo‘ladi: ishlab chiqarilayotgan mahsulot mahalliy ehtiyojdan ancha ko‘p bo‘lishi; uni ishlab chiqarish mamlakatning boshqa qismlari dagidan arzonga tushishi; ishlab chiqarishning xomashyo zaxirasi ko‘p yillarga yetarli bo‘lishi; mahsulot ayirboshlanganda transport xarajati arzon bo‘lishi. ma’lum vaqt o‘tib, hududlarning ixtisoslashuvida o‘zgarishlar ro‘y berishi mumkin. masalan, qashqadaryo hududida neft va gaz …

ovda amalga oshadi. bunday rayonlarning bir necha ixtisoslashgan tarmoqlari bo‘lishi ham mumkin. mamlakat miqyosida ixtisoslashgan tarmoqni qanday aniqlash mumkin? buning uchun izlanayotgan ixtisos lashuv koeffitsientini k deb olamizda, quyidagi formulani tuzamiz: bunda: m – rayon mah sulotining mazkur tarmoq bo‘yicha mamlakatdagi salmog‘i, a – mamlakat aholisi sonida rayon aholisining sal mog‘i. agar k ko‘rsatkich birdan katta bo‘lsa, bilingki, rayon bu tarmoqqa ixtisoslashgan ekan. ixtisoslashish ko‘rsatkichi (k)ning katta-kichikli giga qarab, iqtisodiy rayonning ixtisoslashish darajasini bilsa bo‘ladi. bundan tashqari, ixtisoslashish imkoniyati transportga va mahsulotni tashish xarajatlariga ham bog‘liq. rayondagi ishlab chiqarish korxonalarining muay yan qismigina ixtisoslashgan tarmoqlarga kiradi. qolganlari esa ixtisoslashgan tarmoqqa xizmat qiluvchi, yordamchi tarmoqlarni tashkil etadi (masalan, paxta yetishtirishga ixtisoslashgan xo‘jaliklarda yordamchi tarmoq sifatida beda, jo‘xori, kartoshka ham yetishtiriladi, chorvaning muayyan turi boqiladi yoki mashinasozlik ixtisosli tarmoq bo‘lsa, metall quyish korxonalari, mahalliy energetika kabilar yordamchi korxona hisoblanadi). rayon aholisini oziq-ovqat mahsulotlari, kiyim-bosh, madaniy-maishiy buyumlar bilan ta’minlovchi korxonalar xizmat ko‘rsatish tarmog‘ini …

chiqarish sohasidagi barcha tarmoqlarga qarashli har xil korxonalarning bir umumiy hududdagi o‘zaro bog‘langan uyg‘unligidir. bunga o‘zaro bog‘langan korxonalarni yagona transport, energetika va qurilish bazalari bilan uyg‘un (koope rativlash, kom binatlash asosida) joylashtirilish hisobiga, shuningdek, tabiiy boyliklardan va ish kuchlaridan, ikkilamchi xomashyo hamda chiqindilardan oqilona foydalanish hisobiga erishiladi. hichmlar tabiiy boyliklari ko‘p hududlarni tezroq va tejamliroq o‘zlashtirishga imkon beradi. har bir hichm egallagan maydoni va tarmoqlarining tarkibiga ko‘ra boshqasidan farq qiladi. tarmoqlararo majmualar takomillashganlik darajasi bo‘yicha ham bir-biridan farqlanadi. masalan, agrosanoat majmuyi hamma viloyatlarda shakllanib bo‘lgan. rangli metallurgiya majmuyi faqat toshkent viloyatida eng takomiliga yetgan. samarqand va buxoro viloyatlarida esa shakllanishning quyi bosqichida, xorazm viloyati va qoraqalpog‘iston respublikasida deyarli yo‘q. hududiy ishlab chiqarish maj mualarining o‘zaro aloqadorligidan iqtisodiy rayon shakllanadi. iqtisodiy rayon: a) geografik o‘rni o‘ziga xos; b) mamlakat miqyosida ixtisoslashgan; d) majmuali xo‘jalik shakllangan; e) tabiiy boyliklar hamda ishchi kuchi bilan ta’minlanishida boshqa rayonlardan farqlanuvchi hududlardir. iqtisodiyotning yuksalishi bilan tarmoqlararo …

ifаsigа аylаndi. kеyingi yillаrdа mаmlаkаtdа sоdir bo‘lаyotgаn tаrkibiy o‘zgаrishlаrdа hududlаrning rоli sеzilаrli dаrаjаdа оshdi. hududlаrning iqtisоdiy sаlоhiyati vа rаqоbаtbаrdоshligini оshirishgа yo‘nаltirilgаn bir qаtоr chоrа-tаdbirlаr аmаlgа оshirildi. o‘zbеkistоn hududlаrining ijtimоiy-iqtisоdiy rivоjlаnish dаrаjаsi vа iqtisоdiy o‘sish sur’аtlаridаgi tаfоvutlаr bir qаtоr оbyеktiv sаbаblаr-bоzоr islоhоtlаrining dаstlаbki dаvridаgi hududiy rivоjlаnish dаrаjаsi, hududning invеstitsiоn jоzibаdоrligi, iqtisоdiy gеоgrаfik rivоjlаnishi, infrаtuzilmаning rivоjlаngаnlik dаrаjаsi, innоvаtsiоn sаlоhiyati vа bоshqа ko‘pginа оmillаr bilаn izоhlаnаdi. rеspublikа yaiмni shаkllаntirishdа yahмning ulushi bo‘yichа тоshkеnt shаhri 15,5 % ko‘rsаtkich bilаn yеtаkchilik qilаdi (85-rasm). тоshkеnt vа sаmаrqаnd vilоyatlаri mоs rаvishdа 9,1 vа 7,1 % ko‘rsаtkich bilаn kеyingi o‘rinlаrni egаllаydi. yahмning eng kаm ulushi sirdаryo, jizzах, хоrаzm vilоyatlаridа vа qоrаqаlpоg‘istоn rеspublikаsidа qаyd etildi. kеyingi dаrslаrdа mаzkur hududlаrni ketmа-ket o‘rganamiz.

o'zbekiston iqtisodiyotini hududiy tashkil etish 8-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston iqtisodiyotini hududiy tashkil etish 8-sinf"

1677487627.ppt www.arxiv.uz 8-sinf geografiya darsligi asosida 38-mavzu: o‘zbеkistоnning rеgiоnаl tаvsifi o‘zbekiston iqtisodiyotini hududiy tashkil etish mamlakatimiz hududining har bir qismi geografik o‘rnining betakrorligidan, birinchi navbatda, tabiiy sharoiti va boyliklari, aholining mehnat faoliyati hamda turmush tarzining o‘ziga xosligi shakllangan. iqtisodiyot, asosan, joyning mahalliy tabiiy boyliklariga bog‘liq ravishda rivojlangan. transportning takomilla shuviga qarab, iqtisodiyot ba’zi joylarda chetdan keltirilgan xomashyo asosida shakllangan. malakali kadrlar, asosan, yirik shaharlardagi ta’lim muassasalarda tayyorlanadi. shunga muvofiq malakatalab ishlab chiqarishlar shaharlarda rivojlansa, boshqa joylar qishloq xo‘jaligi yoki sanoat xomashyosi yetkazib beradi. mamlakatning ...

PPT format, 2.4 MB. To download "o'zbekiston iqtisodiyotini hududiy tashkil etish 8-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston iqtisodiyotini hudu… PPT Free download Telegram