6-мавзу. ўсимликларда сув алмашинуви, сувни ҳаракатга келтирувчи кучлар

PPT 36 pages 2.2 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPT

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

презентация powerpoint 6-мавзу. ўсимликларда сув алмашинуви, сувни ҳаракатга келтирувчи кучлар. сув тирик организмларнинг яшаши учун асосий муҳитлардан бири ҳисобланади. сабаби ўсимлик организми минерал моддаларни сувдан эритма ҳолида ўзлаштиради. сувсиз шароитда организмлар нобуд бўлади ёки анабиоз холатга ўтади. ўсимликларнинг танасида сувни миқдори 70 % дан то 90 % гача бўлиши мумкин. барча қуруқликда яшовчи ўсимликларнинг танасида тўхтовсиз сув алмашинуви жараёни содир бўлиб туради. бундай жараён ўсимликларнинг сув режими дейилади ва уч босқичдан яъни уч механизмидан иборат бўлади. -сувниниг илдиз томонидан шимилиш. -ўсимликнинг найлар орқали танаси бўйлаб сувнинг ҳаракати ва унинг тақсимланиши. - сувнинг барглар орқали буғланиши-транспирация. булар ҳаммаси ҳужайрадаги осмотик босими орқали амалга ошади.бу босқичларнинг ҳар бири бир қанча физиологик ва биокимёвий жараёнларни ўз ичига олади. ўсимликлар сувга бўлган талабининг жуда оз қисминигина ернинг устки аъзолари (асосан барглар) орқали таъминланади. бу асосан ёғингарчилик ва ҳаво намлиги юқори бўлган даврлардагина юз бериши мумкин. ўсимлик сувни асосан илдизи орқали тупроқдан олади. малумки тупроқдан …

2 / 36

теорияларини яратилиши фаннинг ривожланишига асос солган. xviii асрдан бошлаб хар бир фан алоҳида ўрганилиши натижасида ўсимликлар физиологияси фани хусусан сув алмашиниуви фани алоҳида фан сифатида ривожланган. ўсимлик танасида икки механизм мавжуд бўлиб, - бири юқорига кўтарувчи куч (транспирация) - иккинчиси пастга тушувчи куч (илдиз босми) транспирацион оқим ва ассимилянтлар эритмасини оқими. 1 –илдиз,2- новда ўқи, 3-ўтказувчи боғлам, 4-элаксимон най, 5 –флоэма,6 –ксилема, 7– най, 8 – барг, 9 – мева. илдиз системаси қабул қилган сув ва унда эриган моддалар ўсимликнинг ўтказувчи найлари орқали юқорига қараб харакат қилади. бу оқмига юқорига йўналган оқим деб аталади. фотосинтез жараёнида баргларда хосил бўлган органик моддаларнинг юқоридан пастга томон харакатини назарда тутиб юқоридан пастга йўналган оқим дейилади. илдизлар орқали сув ва унда эриган минерал тузлар ҳамда илдиз тўқималарида ҳосил бўлган баъзи бир органик бирикмаларнинг юқоридаги органларга қараб харакат қилишда бир неча хил кучлар иштирок этади. улардан бири илдиз босим кучидир. ана шундай энг муҳим кучлардан …

3 / 36

оғизчалари жойлашган. транспирация жараёнини биологик ахамияти жуда катта бўлиб, улар қуйидагилардан иборат; биринчидан: сув ва сувда эриган моддаларни юқорида жойлашган органларига етказиб беради. транспирация жараёни интенсивлиги билан хужайрага кирувчи сув ва ионлар орасида мусбат короляция борлиги аниқланган.транспирация туфайли баргнинг сўриш кучи ортади, ва натижада илдиздаги сув ва сувда эриган минерал моддалари юқорига ҳаракатлантиради. иккинчидан: транспирация ўсимликларни юқори харорат таъсиридан сақлайди. одатда транспирация туфайли ўсимлик танасининг ҳарорати атмосфера ҳароратидан бир неча даража паст бўлади. ҳароратни ўзгартирмасдан сувни суюқлик холатдан буғ холдатга ўтказиш учун керак бўлган энергияни буғлатиш иссиғлиги дейилади. сув учун бу кўрсатгич 100°с 540 кал/г ёки 9,7ккал/моль ва бу кўрсатгич бошқа суюқликларга қараганда энг юқори ҳисобланади. бу холат сув таркибида водород боғларни бўлиши ва бу боғларни узилиши учун юқори энергия талаб қилади. 25°с 1моль сувни буғлатиш учун кетган 10,5 ккал энергия. учинчидан: транспирация жараёни ортиқча тургор босим ҳосил қилишдан сақлайди. ортиқча тургор босим хужайра томирларини парчалаб юборади. фарментларнинг жадал ишлаши, …

4 / 36

а транспирация жараёнлари учун энг қулай шароит яратади. баргнинг асосий қисми мезофилдир. бир қатор жойлашагн эпидермис хужайралар билан қопланган. қопловчи тўқима одатда икки қаватдан иборат: устунсимон хужайралар баргнинг устки эпидермисининг остида ва булутсимон хужайралар баргнинг пастки қисмида жойлашган. кўпчилик ўсимликларда оғизчалар баргнинг эпидермис қисмида жойлашган. натижада булутсимон хужайралар орасида кенгроқ бўшлиқлар сув алмашиниши ва буғланиши учун қулайлик туғдиради. барг эпидермиси аксарият ҳолларда кутикула қавати ва тирик ёки ўлик тукчалар билан қопланган. барглардаги транспирация икки босқични ўз ичига олади: сувнинг барг томирларидан мезофилл ҳужайраларига ўтиши. мезофил хужайралари деворидан буғланган сув, хужайралар аро бўшлиқларга ва ундаги оғизчалар ёки кутикула қавати орқали атмосферага чиқиши. транспирация асосан барг оғизчалари орқали идора қилинади, яъни транспирация натижасида буғланган сувнинг 95-97 % оғизчалар ва қолган қисми кутикула орқали атмосферага тарқалади. шунинг учун ҳам транспирация жадаллиги баргдаги оғизчаларнинг сонига ва уларнинг очиқ ёки ёпиқлигига ҳам боғлиқ. оғизчаларнинг ўртача сони 1мм2 барг юзасида 100 дан 300 та ва ундан …

5 / 36

оғизчалар баргнинг усти ва ости тамонида жойлашган бўлади. барг оғизчаларининг очилиб-ёпилиб туриши бир қанча олмиларга боғлиқ. м. стольфельд оғизчаларнинг учта реакция асосида ёпилиб очилиш мумкинлигини тавсия этган. фотоактив реакция: бу реакция оғизчаларнинг очилиши ва ёпилиш мезофил ва оғизчани қамраб турувчи хужайраларда юз берадиган биохимиявий ўзгаришларга боғлиқ. жумладан, қоронғиликдан ёруғликка ўтганда, тўқиманинг мезофил хужайраларида фотосинтез жараёни бошланиши билан шакар крахмалга айланади. камраб турган хужайраларда с02 оз тўпланса ишқорий муҳитда амилаза ферменти фаоллиги ортиб хосил бўлган крахмал шакаргача парчаланади. с02 коцентрацияси ортиши (нордон муҳитда) натижасида қанд моддалар миқдори ўзгаради ва хужайраларнинг осмотик босим кучи ортади. осмотик потенциали ортган қамраб турувчи хужайраларнинг мезофил ва эпидермис хужайрасидаги сувни шимиб олади ва оғизга очилади. ёруғликдан қоронғуликка ўтган вақтда эса, аксинча, барг оғизчасини қамраб турувчи хужайралардаги крахмал шакар молекулалари айланади, мезофил хужайраларда ёруғликда хосил бўлган крахмал оддий шакарга парчаланади. натижада мезофил хужайралардаги осмотик босим кучи барг оғизчасини қамраб турувчи хужайралардаги осмотик босим кучидан ортиб кетади. натижада …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "6-мавзу. ўсимликларда сув алмашинуви, сувни ҳаракатга келтирувчи кучлар"

презентация powerpoint 6-мавзу. ўсимликларда сув алмашинуви, сувни ҳаракатга келтирувчи кучлар. сув тирик организмларнинг яшаши учун асосий муҳитлардан бири ҳисобланади. сабаби ўсимлик организми минерал моддаларни сувдан эритма ҳолида ўзлаштиради. сувсиз шароитда организмлар нобуд бўлади ёки анабиоз холатга ўтади. ўсимликларнинг танасида сувни миқдори 70 % дан то 90 % гача бўлиши мумкин. барча қуруқликда яшовчи ўсимликларнинг танасида тўхтовсиз сув алмашинуви жараёни содир бўлиб туради. бундай жараён ўсимликларнинг сув режими дейилади ва уч босқичдан яъни уч механизмидан иборат бўлади. -сувниниг илдиз томонидан шимилиш. -ўсимликнинг найлар орқали танаси бўйлаб сувнинг ҳаракати ва унинг тақсимланиши. - сувнинг барглар орқали буғланиши-транспирация. булар ҳаммаси ҳужайрадаги осмотик босими о...

This file contains 36 pages in PPT format (2.2 MB). To download "6-мавзу. ўсимликларда сув алмашинуви, сувни ҳаракатга келтирувчи кучлар", click the Telegram button on the left.

Tags: 6-мавзу. ўсимликларда сув алмаш… PPT 36 pages Free download Telegram

6-мавзу. ўсимликларда сув алмашинуви, сувни ҳаракатга келтирувчи кучлар

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "6-мавзу. ўсимликларда сув алмашинуви, сувни ҳаракатга келтирувчи кучлар"

Similar files