tafakkur

PPTX 40 pages 975.1 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 975.1 KB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

diqqat mavzu: tafakkur reja: 1.tafakkur haqida tushuncha 2.tafakkur operatsiyalari 3.tafakkur shakllari, sifatlari, turlari 4. tafakkurni o’rganishga nazariy va empirik 5. aqliy operatsiyalarning asosiy turlari tafakkur deb narsa va hodisalar o’rtasidagi eng muhim bog`lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. p.i.ivanovning darsligida «tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki, bu faoliyat voqelikni eng aniq, to’liq, chuqur va umumlashtirib aks ettirishga (bilishga), insonni tag`in ham oqilona amaliy faoliyat bilan shug`ullanishiga imkon beradi» deb ta`riflanadi. m.v.gamezo tomonidan «tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi» ekanligi bayon qiladi a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga quyidagicha ta`rif keltiriladi «tafakkur – ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog`liq muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir, boshqacha qilib aytganda, tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish, uni bavosita va umumlashtirib aks ettirish jarayonidir» o.k.tixomirovning darsligidagi «tafakkur – bu o’z mahsuloti bilan voqelikni umumlashtirib, bavosita aks ettirishni xarakterlaydigan umumlashtirish darajasi va foydalanadigan vositalarga hamda o’sha umumlashmalar …

2 / 40

y faoliyat ekanligi ta'rifdan ko’rinib turibdi. analiz - shunday bir tafakkur operasiyasidirki uning yordami bilan biz narsa va hodisalarni fikran yoki amaliy jihatdan xususiyatlarini tahlil qilamiz. analiz jarayonida butunning uning qismlariga va elementlariga bo’lgan munosabati aniqlanadi. tahlil ob'ektlari amalda ajratib bo’lmaydigan elementlarga yoki belgilarga bo’lishda ifodalanishi mumkin. taqqoslash - shunday bir tafakkur operasiyasidirki, bu operatsiya vositasi bilan ob'ektiv dunyodagi narsa va hodisalarning bir-biriga o’xshashligi va bir-biridan farqi aniqlanadi. xix-xx asrlarda yashagan olim k.d.ushinskiy taqqoslash jarayoni borasida quyidagilarni ta’kidlagan “agar siz tabiatning bir narsasini ravshan tushunib olishni istasangiz, uning o‘ziga juda o‘xshash bo‘lgan narsalardan tafovutini topingiz va uning o‘zida juda uzoq bo‘lgan narsalar bilan o‘xshashligini topingiz. ana shunda siz shu narsaning eng muhim belgilarini payqab olasiz, demak shu narsani tushunib olasiz” taqqoslash operatsiyasi ikki xil yo‘l bilan amalga oshishi mumkin: a) amaliy aniq narsalarni bevosita solishtirish; b) nazariy tasavvur qilinayotgan obrazlarni va narsalarni ongda fikran taqqoslash. abstraksiya – shunday fikr tafakkur …

3 / 40

an qat’iy nazar bir tomonlama ta’kidlashdan iborat fikr yuritish operatsiyasidir. psixologlar tadqiqotlarining ko‘rsatishiga qaraganda konkretlashtirish odamda ikki xil vazifani bajaradi: birinchidan, umumiy abstrakt belgining yakka ob’ektga tadbiq etish amalga oshiriladi;. ikkinchidan, konkretlashtirish umumiy va yakka belgilar kamroq bo‘lgan umumiylikni ochishda ifodalanadi klassifikatsiyalash – bir turkum ichidagi narsalarning bir-biriga o‘xshashligiga va boshqa turkumdagi narsalardan farq qilishiga qarab narsalarni turkumlarga ajratish tizimidir. sistemalashtirish – tizimga solish shundan iboratki, bunda ayrim narsalar, faktlar, hodisa va fikrlar muayyan tartibda makondagi, vaqtdagi tutgan o‘rniga yoki mantiqiy tartibda joylashtiriladi ta’limida o‘zlashtirilgan bilimlarni tizimga solish muhim ahamiyatga ega bo‘lib, u quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi: birinchi bosqichda bilimlar dastlab predmetlarning boblari, qismlarini yaxlit holda o‘quvchi ongida tizimlashadi. ikkinchi bosqichida bir-biriga o‘xshash predmetlarga oid bilimlar fikran tartibga solinadi. uchinchi bosqichda bir necha predmetlar yuzasidan to‘plangan bilimlar ma’lum tartibga tushadi, ularning o‘xshash va farqli tomonlari ajratiladi. to‘rtinchi bosqichida darsdan va maktabdan tashqari mashg‘ulotlarda egallangan bilimlarni tizimlashtirish nazarda tutiladi tafakkur shakllari …

4 / 40

turlarga bo‘linishi mumkin hukmlar ob’ektiv voqelikni aks ettirilishiga qarab: chin yoki xato hukm hukmlar sifatiga ko‘ra: tasdiqlovchi yoki inkor qiluvchi hukm hukmlarning miqdoriga qarab: yakka, juz’iy, xususiy va umumiy hukmga hukmlarning munosabatiga ko‘ra: shartli, ayruvchi, va qat’iy hukmlarga, hukm taxminiy ko‘rinishga ega bo‘lishi ham mumkin tasdiqlovchi hukm -narsa bilan belgining aloqasi bog‘liqligi borligi aks ettirilgan hukmga aytiladi. yakka hukm -yakka, yolg‘iz narsa va hodisa to‘g‘risidagi hukmga aytiladi. toshkent – o‘zbekiston respublikasi poytaxtidir. juz’iy hukm -belgining biror turkumigagina taalluqliligini tasdiqlovchi yoki inkor qiluvchi hukm. umumiy hukm-bir turkumdagi narsa va hodisalarning hammasi to‘g‘risida tasdiqlab, yoki inkor qilib aytilgan hukm shartli hukm-hukmda narsa va hodisa belgisining borligini muayyan sharoitlarda tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan hukm ayruvchi hukm hukmda narsalar va hodisalar bir necha belgiga nisbatan berilib, shu belgilardan farqi bitta unga tegishli bo‘lgan qat’iy hukm-narsa bilan belgi o‘rtasidagi aloqaning bor yoki yo‘qligi qat’iy shaklda aks ettirilgan hukm хулоса чиқариш шундай тафаккур шаклидирки, бу …

5 / 40

иҳатидан қуйидагиларга ажратилади: конкрет тушунча- алоҳида олинган бир бутун нарсага алоқадор тушунча абстракт тушунча- моддий борлиқдаги нарсалардан фикран ажратиб олинган баъзи хусусият, сифат, ҳолатларга, шунингдек нарсалар ўртасидаги ички муносабатларга, қонуниятларга қаратилган тушунчалардир. тушунчалар кўлами жиҳатидан 3 турга: якка тушунчалар- якка нарса ва ҳодисалар ҳақидаги тушунчадир. умумий тушунчалар- бир жинсда бўлган кўп нарса ва ҳодисалар гавдалантирилади. тўпланма тушунчалар- бир жинсда бўлган нарса ва ҳодисалар тўплами ҳақида яхлит фикр юритиладиган тушунчадир профессор э.ғозиевнинг “умумий психология” дарслигида тафаккур турлари қуйидагича таснифланади: шаклига кўра: кўргазмали-ҳаракат, кўргазмали-образли. топшириқ характерига кўра: назарий, амалий, ихтиёрсиз, ихтиёрий. фикр ёйиқлигига кўра: конкрет, абстракт, реалистик, аутистик интуитив, дискурсив. фикрнинг оригиналлик даражасига кўра: репродуктив, продуктив, ижодий, визуал, фазовий. в.каримованинг “психология” ўқув қўлланмасида тафаккур турлари қуйидагича таснифланади:. шаклига кўра: кўргазмали-ҳаракат, кўргазмали-образли, мантиқий кўриладиган масаланинг характерига кўра: назарий, амалий ижодийлик элементига кўра: конвергент, дивергент янгилиги ва ноёблигига кўра: репродуктив, продуктив (ижодий) кўргазмали-ҳаракат тафаккур тури-амалий тафаккурнинг бевосита идрок қилаётган нарса ва ҳодисалар ҳақида ҳаракатлар …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur"

diqqat mavzu: tafakkur reja: 1.tafakkur haqida tushuncha 2.tafakkur operatsiyalari 3.tafakkur shakllari, sifatlari, turlari 4. tafakkurni o’rganishga nazariy va empirik 5. aqliy operatsiyalarning asosiy turlari tafakkur deb narsa va hodisalar o’rtasidagi eng muhim bog`lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. p.i.ivanovning darsligida «tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki, bu faoliyat voqelikni eng aniq, to’liq, chuqur va umumlashtirib aks ettirishga (bilishga), insonni tag`in ham oqilona amaliy faoliyat bilan shug`ullanishiga imkon beradi» deb ta`riflanadi. m.v.gamezo tomonidan «tafakkur voqelikning umumlashgan holda va so’z hamda o’tmish tajriba vositalarida aks ettirilishi» ekanligi bayon qiladi a.v.petrovskiy tahriri ostidagi darslikda tafakkurga qu...

This file contains 40 pages in PPTX format (975.1 KB). To download "tafakkur", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur PPTX 40 pages Free download Telegram