din madaniyat fenomeni

PPTX 27 pages 338.0 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 338.0 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

dinshunoslik faniga kirish. din madaniyat fenomeni. diniy madaniy an'nalarning ahamiyati. diniy fanatizm va dindorlik. reja: din, dinshunoslik, din falsafasi tushunchalari mohiyati. dinning strukturasi. dinshunoslikning kategoriyalari. milliy dinlar. buddaviylik dinining paydo bo‘lishi tarixi, asosiy ta’limotlari xristianlikning paydo bo‘lishi va asosiy yo‘nalishlari. mustaqillik yillarida mamlakatimizda dinga yangicha qarash va munosabat bildirish imkoniyati tug’ildi. natijada biz uchun yangi bo’lgan dinshunoslik fani vujudga keldi. dinshunoslik ateizmdan farqli o’laroq, dinni tanqid qilish, uni jamiyatdan yo’q qilish maqsadida emas, balki unga milliy ma'naviyat ning muhim bo’lagi sifatida yondashib, uni xolisona o’rganishni o’z oldiga maqsad qilib qo’yadi. 2 xalqimizning milliy, diniy va umuman, insoniy qadriyatlarini islom dinidan ayri holda tasavvur qilish mumkin emas. ushbu fanni o’qitishdan maqsad milliy va diniy qadriyatlarning tarixan mushtarakligi, ularning umum insoniy qadriyatlar bilan uyg’unligi, bu qadriyatlarning hozirgi kundagi ahamiyatini yanada aniqroq yoritib berib, talabalarda dinga nisbatan to’g’ri yondashuvni shakllantirish va jamiyat uchun yuksak ma'naviyatli kadrlarni tarbiyalashdan iborat. dinshunocjlik fanining asosiy vazifalaridan biri …

2 / 27

dinga turlicha ta'rif va tavsiflar berilgan. dinning ta'rifi, tavsifi, ta'limoti va ijtimoiy hayotdagi o’rnini o’rganishda turli yondashuvlar mavjud: ilohiyot (teologiya) fani jihatidan; tanqidiy-ateistik ilmiy nuqtai nazardan. kishilik jamiyati uchun har qaysi yondashuv natijasida tuplangan ilmiy, amaliy, tarixiy, falsafiy ma'lumorlar juda katta ahamiyat kasb etad din insoniyat ma`naviy hayotining tarkibiy qismidir. din suzi arab tilidan olingan bulib, uning lug’oviy ma'nosi « ishonch, e'tiqod» dir. istilohiy ma'nosi lotin tilidagi «religion» suzi bilan mos keladi. din - insonni qurshab olgan atrof-muhitdan mashqarida bo’lgan, uni va koinotdagi barcha narsalarni yaratgan, ayni zamonda insonlarga to’g’ri, haqiqiy, odil hayot yo’lini ko’rsatadigan va o’rgatadigan, ilohiy borliqqa ishonch va ishonishni ufoda etadigan maslak, qarash, ta`limotdir. din muaiyan ta'limotlar, his-tuyg’ular, toat-ibodatlar va diniy tashkilotlarning faoliyatlari orqali namoyon bo’ladi. din umumiy nuqtai-nazardan ishonmoq tuyg’usi - insonnining eng teran va ruhiy-ma'naviy ehtiyojlaridandir. dinning ijtimoiy vazifalari dinning jamiyatda bajaradigan ijtimoiy, ma’naviy, ruhiy vazifalari quyidagilardan iboratdir: birinchidan, har qanday din o’z e’tiqod qiluvchilari …

3 / 27

rining birligini, jamiyat bilan shaxsning o’zaro aloqadorlikda bo’lishini ta’minlashga intiladi. beshinchidan, dinning integratorlik vazifasi bilan legitimlovchilik-qonunlashtiruvchilik vazifasi chambarchas bog’liq. dinning bu funksiyasining nazariy asosini yirik amerikalik sosiolog t. parsons ishlab chiqdi. uning fikricha, «har qanday ijtimoiy tizim muayyan cheklovlarsiz mavjud bo’la olmaydi. buning uchun u qonun darajasiga ko’tarilgan axloq normalarini ishlab chiqishi kerak. din bunday normalarni qonunlashtiribgina qolmay, ularga bo’lgan munosabatni ham belgilaydi». oltinchidan, din vazifalarining falsafiy, nazariy jihatlari ham mavjud. bu vazifa insonga yashashdan maqsad, hayot mazmunini, dorulfano va dorulbaqo dunyo masalalariga o’z munosabatini bildirib turishidan iboratdir. dinning vujudga kelishi, avloddan-avlodga o‘tib borishi va ri- vojlanishi uchun shart-sharoitlarni shakllantiruvchi omillar uning ildizlari deb ataladi. 1) dinning ijtimoiy ildizi kundalik hayotda kishilarning turmushini belgilovchi moddiy va ma’naviy munosabatlar tizimidan iborat. dinning ijtimoiy ildizida moddiy sharoitlar ustuvor. siyosiy ustqurma institutlari dinga ikkilamchi ta’sir etadi. dinning ijtimoiy ildizini tashkil etuvchi jabhalardan biri ijtimoiy hayotni stixiyali qonuniyatlar asosida rivojlanishidir. undagi boshqarib bo‘lmaydigan jarayonlar …

4 / 27

bundan tashqari, diniy g‘oyalarning paydo bo‘lishi borliqni hissiy idrok etishdan boshlanadi va u ratsional bilish bosqichida ahamiyatini saqlab qoladi. dinning gnoseologik ildiziga aloqador va barcha tarixiy davrlarda takrorlanib turadigan xususiyatlar quyidagilardan iborat: a) bilishning subyektiv jihatlarini absolutlashtirish (lotinchada – voqelik bilan bog‘lanmagan narsa, nisbatsizlik, so‘zsiz degan ma’nolarni anglatadi), ya’ni bo‘rttirib ko‘rsatish; b) abstrakt (lotincha abstratio – diqqatni chetga tortish degan ma’noni anglatadi), ya’ni tafakkur; v) tafakkurning umumlashtirish qobiliyati. 3) dinning ruhiy ildizi. dinning vujudga kelishida kishining bilish faoliyatiga bog‘liq jarayonlar bilan birga uning hissiyoti, kayfiyati va kechinmalari ham ishtirok etadi. diniy tasavvurlar dastlab kishilarning his- tuyg‘ulari orqali vujudga keladi. dinning ruhiy ildizi individual va ijtimoiy ruhiyatlarga bo‘linadi. individual ruhiyatga shaxsiy iztirob, g‘am-tashvish, o‘limdan qo‘rqish, yolg‘izlik, muhabbat, mehr-shafqat, minnatdorlik singari ijobiy va salbiy kechinmalarni misol keltirish mumkin. ijtimoiy ruhiyatga guruhlar va jamiyatlarga xos voqeliklar – ijtimoiy fikr, ommaviy qo‘rqish hissi, taqlid, an’ana va urf-odat kabilarni misol keltirish mumkin. dinning ruhiy ildizlari …

5 / 27

ar islоmshunоslik sоhasida qimmatli asarlar yaratganlar. xulоsa qilib aytganda, mеtafizik umumbirlik falsafasi vakillari qarashlarida ayrim farklar bo’lishi bilan birga, ularning falsafasida umumiy tоmоnlar ham uchraydi. barchasida оlamning yaratilishi, insоniyatning yashashi haqida fikrlar bildirilib, gnоsеоlоgik, antrоpоlоgik, psixоlоgik va bоshqa jihatlarga e’tibоr qaratilgan. исломдаги йўналишлар тушунчаси 1 исломдаги йўналиш деганда муайян эътиқодий масала асосида бирлашган мусулмонлар мажмуаси тушунилади. 2 суннийлик йўналиши “аҳли сунна вал-жамоа” деб номланади. “аҳли сунна” дегани муҳаммад пайғамбар суннатларига эргашувчилар, “вал- жамоа” сўзи эса мусулмонларнинг кўпчилиги ортидан юрувчилар деган маънони англатади. 3 шиалар. «шиа» сўзи луғатда «тарафкаш» деган маънони англатади. истилоҳий маънода шиа – али ибн абу толиб ва унинг авлодларини барчадан устун қўйиш ва фақатгина мусулмон оламига халифа бўлиш ҳуқуқига эга деб ҳисоблайдилар. 4 “хорижий” сўзи араб тилидаги “хаража” сўзидан олинган бўлиб, “ажралиб чиқмоқлик” маъносини англатади. хорижийлар али ва муовия ибн абу суфёнга қўшилмай, уларга қарши бош кўтарган йўналиш бўлган. “сунний” атамаси “тўғри йўл” маъносини англатади. суннийлик тарафдорлари …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "din madaniyat fenomeni"

dinshunoslik faniga kirish. din madaniyat fenomeni. diniy madaniy an'nalarning ahamiyati. diniy fanatizm va dindorlik. reja: din, dinshunoslik, din falsafasi tushunchalari mohiyati. dinning strukturasi. dinshunoslikning kategoriyalari. milliy dinlar. buddaviylik dinining paydo bo‘lishi tarixi, asosiy ta’limotlari xristianlikning paydo bo‘lishi va asosiy yo‘nalishlari. mustaqillik yillarida mamlakatimizda dinga yangicha qarash va munosabat bildirish imkoniyati tug’ildi. natijada biz uchun yangi bo’lgan dinshunoslik fani vujudga keldi. dinshunoslik ateizmdan farqli o’laroq, dinni tanqid qilish, uni jamiyatdan yo’q qilish maqsadida emas, balki unga milliy ma'naviyat ning muhim bo’lagi sifatida yondashib, uni xolisona o’rganishni o’z oldiga maqsad qilib qo’yadi. 2 xalqimizning milliy, diniy va...

This file contains 27 pages in PPTX format (338.0 KB). To download "din madaniyat fenomeni", click the Telegram button on the left.

Tags: din madaniyat fenomeni PPTX 27 pages Free download Telegram