dunyo okeani tubi relyefi gipsometrik profilining tahlili

DOCX 152,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1697369166.docx dunyo okeani tubi relyefi gipsometrik profilining tahlili dunyo okeani tubi relyefi gipsometrik profilining tahlili reja: 1. dunyo okeanlari tuzilishi 2. dunyo okeanining hayvonot dunyosi 3. dunyo okeanlar huquqi dunyo okeani tubi yirik litosfera plitalaridan tashkil topgan. lekin ular materiklar bilan birga yaxlit litosfera plitalarini tashkil etganligi uchun materiklar nomi bilan ataladi. faqat tinch okean tubi mustaqil litosfera plitasi tariqasida ajratiladi. okean tublarida daryo, dengiz to’lqinlari va oqimlari, shamol, aysberglar keltirgan yotqiziqlar, hatto organizmlar va kosmik changlar cho’kindi jinslar qatlamini hosil qiladi. terrigen, ya’ni vujudga kelishiga ko’ra quruqlik bilan bog’-liq cho’kindilar qirg’oq yaqinida bo’ladi. terrigen yotqiziqlar dunyo okeanining 25% ini qoplaydi. okean tagi esa nobud bo’lgan dengiz organizmlari qoldiqlaridan hosil bo’lgan cho’kindilar, ya’ni okean loyqasi bilan qoplangan. okeanning qirg’oqdan uzoq eng chuqur qismlarida qizil tusli okean gili to’plangan. u dunyo okeani tagining 36% ini qoplab yotadi. okean gili jigarrangdagi gilsimon balchiqdan iborat. u okeanning 5000 m dan chuqur qismlarida bo’ladi. …

okeani havzalari va berk havzalardir. daryo qaysi havzaga o’z suvini quysa, o’sha havzaga tegishli bo’ladi. okean, dunyo okeani (yun. okeanos — yerni aylanib oqadigan azim daryo) — yerning materik va orollarni o’rab turuvchi suv qobig’i. gidrosferaning katta qismi (94%) ni, yer yuzasining taxminan 70,8% ini egallaydi. fizik va kimyoviy xususiyatlari hamda suvining kimyoviy tarkibi jihatidan okean bir butun, lekin miqdor jihatidan gidrologik va geokimyoviy ko’rsatkichlari xilma-xildir. gidrologik rejimining tabiiy-geografik xususiyatlariga ko’ra, dunyo okeani alohida okeanlar, dengizlar, qo’ltiqlar, buxta va bo’g’ozlarga ajralib turadi. 1650-yilda golland geografi b. varenius dunyo okeanini 5 alohida qismga: tinch, atlantika, hind, shimoliy muz, janubiy muz okeanlariga bo’ldi. 1845-yilda london geografiya jamiyati ham buni tasdikladi. keyinroq baʼzi olimlar dunyo okeanini faqat 3 ga ajratadilar: tinch, atlantika va hind okeanlari. xx asrning 30-yillaridan boshlab arktika havzasi sinchiklab tekshirilgandan keyin, 4 alohida okean ajratildi: tinch, atlantika, hind va shimoliy muz okean yer sharida okean suvi va qurukliklarning taqsimlanishi turlicha. …

hun ham okeanning ko’pgina muhim xususiyatlari atmosfera va yer po’stiga bog’liq. okean issiqlik va namning juda katta akkumulyatoridir. okean tufayli yerda temperatura juda keskin farq qilmaydi, uzoq-uzoq o’lkalarga namlik yetib boradi, natijada hayot uchun qulay sharoit vujudga keladi. okean oqsil moddalarga ega bo’lgan boy oziq-ovqat mahsulotlari manbaidir. okean energetik, kimyoviy va mineral boyliklar manbai ham bo’lib, ularning bir qismidan (suv ko’tarilish energiyasi, baʼzi kimyoviy elementlar, neft, gaz va boshqalardan) inson hozirdanoq foydalanmoqda. okean va uning dengizlaridan xalqaro aloqalar o’rnatishda juda kadim zamonlardan foydalanilgan. bu esa yangi yerlarning ochilishi va madaniyat markazlaridan uzok, hududlarni o’zlashtirish uchun sharoit yaratdi; transport vositalaridagi texnika taraqqiyoti bu jarayonni yanada tezlashtirdi. dunyodagi yuk aylanishning 4/5 qismi okean yo’llari orkali amalga oshiriladi (qarang dengiz transporti). okeanning insoniyat hayotidagi roli tez o’smoqda. dunyo mamlakatlari iktisodiyotining turli sohalarida okeandan foydalanish muammolari (kema qatnovi, baliq ovlash, okean resurslaridan ratsional foydalanish, shelfni o’zlashtirish, kontinentlararo kabellar yotqizish, suvni chuchuklashtirish, shuningdek, dengizlarni muhofaza …

stida qolgan chekka qismlari; 2) okean qaʼri; 3) materiklarning suv ostida qolgan chekka kismlari bilan okean qaʼri o’rtasidagi oraliq zona; 4) okean o’rtasidagi tog’ tizmalari. okean tubining materiklarga yondosh kismlarining yer pusti materiklarnikiga o’xshash bo’lib, materiklarning suv ostidagi chekkasi hisoblanadi va unda relyef xususiyatlariga qarab shelf, materik yon bag’ri va materik etagi farq qilinadi. materik etagi bilan chegaradosh okean qaʼri uch qatlamli: yupqa po’stdan iborat yumshoq cho’kindili yuqori satlam (yoki "birinchi" seysmik qatlam), "ikkinchi" (bazalt usti qatlami) va pastki qatlam — bazalt qatlami. tinch okean chekkalarining katta qismida, hind okeanining shimoli-sharqida, shuningdek, karib va skosha (skotiya) dengizlarida materikning suv ostidagi chekkasi bilan okean qaʼri o’rtasida oraliq zona joylashgan. bu yerlarda chekka dengiz soyliklari (chuqurligi 4000– 5000 m gacha), yoysimon tizilgan orollar (bunday orollarning tepasi suv ustida tog’ tizmalarini hosil qilgan), chuqur novlar relyefning asosiy shakllaridir; okeanning eng chuqur joylari ana shu novlarda (mariana novi — 11022 m). bunday orollar zonasida …

rrigen cho’kindilar materiklarning suv ostidagi chekkalarida, okean qaʼrining chetlarida va chuqur suv novlarida uchraydi. ohakli cho’kindilar okeanning issiq va mo’ʼtadil zonalarida (50° shimoliy kenglikdan 50° janubiy kenglikkacha) ko’proq tarqalgan; okean qaʼrida ular foramini-fera va kokkolit-foraminifera yotqi-ziqlaridan, sayoz joylarda — chig’anoq va marjon yotqiziqlaridan iborat bo’ladi. 4500–5000 m dan chuqurda saso3 erigan holatda bo’lgani uchun ohak cho’kindilar yo’q. kremniyli cho’kindilar (radiolyariya va diatom cho’kindilar) yuqori mahsulli fitoplankton zonalariga muvofiq ravishda 3 mintaqa — ikkita qutb yoni va bitta ekvatorial mintaqalar hosil qiladi. chuqursuv qizil gili 4500–5000 m va undan ham chuqur botiklarda bo’ladi. okeanning faol subaerol vulkanizm zonalariga yondashgan qismlarida vulkan cho’kindilari shakllanadi. okean tubida karbonatli cho’kin-dilar (150 mln. km²), chuqursuv qizil gillari (po mln. km² dan ko’proq) va kremniyli gillar (60 mln. km²ga yakin) eng ko’p maydonni egallagan. okean tubida endogen moddalar suv usti vulkanlari mavjud joylardagina to’planmay, okean o’rtasidagi tog’ tizmalari va yirik siniqdar yaqinida ham uchraydi. tarkibida metallar, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dunyo okeani tubi relyefi gipsometrik profilining tahlili"

1697369166.docx dunyo okeani tubi relyefi gipsometrik profilining tahlili dunyo okeani tubi relyefi gipsometrik profilining tahlili reja: 1. dunyo okeanlari tuzilishi 2. dunyo okeanining hayvonot dunyosi 3. dunyo okeanlar huquqi dunyo okeani tubi yirik litosfera plitalaridan tashkil topgan. lekin ular materiklar bilan birga yaxlit litosfera plitalarini tashkil etganligi uchun materiklar nomi bilan ataladi. faqat tinch okean tubi mustaqil litosfera plitasi tariqasida ajratiladi. okean tublarida daryo, dengiz to’lqinlari va oqimlari, shamol, aysberglar keltirgan yotqiziqlar, hatto organizmlar va kosmik changlar cho’kindi jinslar qatlamini hosil qiladi. terrigen, ya’ni vujudga kelishiga ko’ra quruqlik bilan bog’-liq cho’kindilar qirg’oq yaqinida bo’ladi. terrigen yotqiziqlar dunyo okeanining ...

Формат DOCX, 152,9 КБ. Чтобы скачать "dunyo okeani tubi relyefi gipsometrik profilining tahlili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dunyo okeani tubi relyefi gipso… DOCX Бесплатная загрузка Telegram