organizmlarning turli jismoniy yuklamalarga adaptatsiyasi va zahira qobiliyatlari

PPTX 27 sahifa 534,4 KB Bepul yuklash

27 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 534,4 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 27

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 27

mavzu: o’zbekiston respublikasi fiskal siyosatining o’ziga xos xususiyatlari organizmlarning turli jismoniy yuklamalarga adaptatsiyasi va zahira qobiliyatlari reja: kirish adaptatsiya haqida tushuncha adaptatsiyaning fiziologik va biokimyoviy asoslari jismoniy yuklamalar va ularning adaptatsiyasi organizmning zahira qobiliyatlari xulosa mavzunning dolzarbligi o’quvchi va talabalar ongida adaptatsiya va uning ahamiyatini yaxshiroq shakllantirish, yuklamalar va zahira qobiliyatlarining insonlar organizmida qanday darajada ahamiyatga ega ekanligini tushuntirish mavzuning dolzarb tomoni hisoblanadi. bunda jismoniy tarbiya va spor bilan muntazam shug’ullanish esa yuqoridagi kuch va sifatlarning samarasini oshirishda xizmat qiladi. ayniqsa bugungi kunni hisobga olib aytadigan bo’lsak sog’lom turmush tarzini yo’lga qo’yishga doir tushunchalar dastlab oiladan berilmog’i lozim. ma’sul pedagog xodimlar esa oilada olgan ko’nikmalar asosida yoshlarning yuklamalarga adaptatsiyasini va zahira qobiliyatlarining oshishini ta’minlash sirlarini yosh avlodga o’rgatib kelmoqdalar. bizning vazifamiz esa mana shu bilimlar asosida ilmiy yangiliklar olib borish va aynan moslashishning ortib borish sirlarini o’sib kelayotgan yosh kadrlarga tushuntirib borishdir. ishning maqsad va vazifalari: organizmlarning turli jismoniy yuklamalarga …

2 / 27

, hayotning maksimal muddatini va ishlab chiqarishni ta’minlaydi. lekin hamma kishilar ham muhitning aynan sharoitlariga va bir xilda to’liq adaptatsiya qila olmaydi, bunda kishining jinsi, yoshi, nerv sitsemasining turi, salomatlik darajasi, jismoniy chiniqqanligi muhim ahamiyatga ega. adaptatsiya ikkiga bo’linadi: tezlik bilan yuzaga keladigan (takomillashmagan) va uzoq muddatda (takomillashgan) yuzaga keladigan adaptatsiya. ko’pchilik adaptatsiyalarning rivojlanishida ikki bosqich kuzatiladi: boshlangich - “shoshilinch” adaptatsiya va keyingi “uzoq muddatli“ adaptatsiya. markaziy osiyo hududida yuqori haroratga moslashishning ahamiyati katta. yuqori harorat organizmga muntazam ravishda ta’sir qila boshlaganda shoshilinch ravishda ishga solinadigan reaktsiyalar sodir bo’ladi. adaptatsiya- yashash sharoitlariga moslashish tirik materiyaning eng asosiy xossalaridan biridir. bola tug’ilishidan boshlab, bexosdan butunlay boshqacha sharoitga tushib qoladi va barcha a’zolar va tizimlar faoliyatini unga moslashtirishga majbur bo’ladi. molekulyar, hujayra, a’zolar va tizimlar darajasida yuzaga chiqadigan o’zgarishlar adaptatsiyaning asosini tashkil qiladi. organizm iqlim-geografik, ishlab chiqarish va ijtimoiy sharoitlarga moslashadi. tirik organizmlar moslashuv xulq-atvorining uch tipini ajratish mumkin: noqulay ta’sirlagichdan ko’chish …

3 / 27

radi, organizmning o’z-o’zini himoya qilish imkoniyatlarini oshiradi. ko’rsatilgan umumiyliklardan tashqari har bir muayyan omilga maxsus moslashishning o’ziga hos xususiyatlari bor. 2-reja odam tanasi odatda morfologik, biokimiyoviy va fiziologik rezervlarga ega bo’ladi. biokimyoviy rezerv deganda ko’pincha organizmda mavjud fazilatlar faolligi, moddalar va energiya almashinuvining kuchi tushuniladi. morfologik rezerv deganda a’zolarni tashkil qilgan to’qimalarning tuzilishi. fiziologik rezerv esa organizm a’zo va tizimlarining zamiridagi mavjud funktsional imkoniyatlaridir. bu rezervlar qanchalik katta bo’lsa,organizm yangi muhit sharoitiga shunchalik yaxshi moslashadi, ya’ni adaptatsiyalanadi. fiziologik adaptatsiya adaptatsiyaning bir necha turlari mavjud. o’zgargan yashash sharoitlarida organizm va uning qismlari faollik holatining turg’unlashuvi fizilogik adaptatsiya deyiladi. buning oqibatida organizmning uzoq muddatli faol hayoti, jumladan mexnat faoliyati va sog’lom avlod qoldirish qobiliyatiga imkoniyat tug’iladi. adaptatsiyaning shakllanishi va mexanizmlari individual xususiyatlarga ega. turli odamlar muhitning bir xil sharoitiga turli tezlik va har xil hajmda adaptatsiyalanadilar. adaptatsiyaning tezligi va hajmi har bir odamning sog’ligi, ruhiy turg’unligi, jismoniy chiniqqanligi, tipologik xususiyatlari, jinsi va …

4 / 27

rqalgan, lekin uning fermentativ sistemasi 210 s da aktiv bo’ladi. yashash muhitining o’zgarishlariga organizmning tezlik bilan moslashishida 1936 yili kanada fiziologi g.sel’e tamonidan ochilgan va umumiy adaptatsiya sindromi nomini olgan nospetsifik moslashish mexanizimi katta axamiyatga ega. shu yili g.se’le stressga, ya’ni ancha katta kuchdagi yoqimsiz omillarga javoban yuzaga chiqargan edi. stressni hosil qiladigan omillarga sovuq, issiq, jaroxat, infektsiya, shiddatli muskul ishi va boshqalar kiradi. shuningdek, salbiy va ijobiy ruxiy kuchlanishlarini hosil qiladigan omillar kirishi mumkin. shuningdek, salbiy va ijobiy ruxiy kuchlanishlarini hosil qiladigan omillar kirishi mumkin. keltirilgan, turli omillar xammasi bir xildagi nospetsifik himoya reaktsiyasini yuzaga keltiradi, ya’ni moslashishning nospetsifik himoya reaktsiyasini ishga tushiradi. bu mexanizm gomeostatik boshqarilish, organizmning himoya kuchlarining safarbar etishi va ayni vaziyatda hayot faoliyatini ta’minlash bilan bevosita bog’liq bo’lmagan funktsiyalarning to’xtalishini ta’minlaydi. masalan: kuchli charchashda ovqat hazm qilish funktsiyasi susayadi. yuqori haroratda ham shunday bo’ladi. morfologik adaptatsiya morfologik adaptatsiya deganda esa organizmlarning tashqi tuzilishi xususan, tana …

5 / 27

hisoblanadi yuklamalar ikki xil ko’rinishda bo’ladi: jismoniy yuklama – asosan jismoniy harakat bn ko’proq shug’ullanuvchi organizmlarda kuzatilsa aqliy yuklamalar aqliy mehnat bn muntazam shug’ullanuvchi insonlarda ko’proq kuzatiladi. umuman bu ikki yuklama biri ikkinchisini takrorlab turadi va ularni alohidalashni iloji bo’lmaydi. jismoniy yuklamalar haqida aytarkanmiz avvalo yuklamaning o’ziga ta’rif bersak; yuklama bu organizmga turli xil tashqi va ichki ta’sirlovchilardir. yuklamalar ikki xil ko’rinishda bo’ladi: jismoniy yuklama va aqliy yuklama. jismoniy yuklama asosan jismoniy harakatlar bilan ko’proq shug’ullanuvchi insonlarda kuzatilsa, aqliy yuklamalar esa asosan bosh miya faoliyati tufayli aqliy mehnat bilan ko’proq shug’ullanuvchi insonlarda kuzatish mumkin. zero bu ikki yuklamalar o’zaro bog’liq bo’lib biri ikkinchisini takrorlaydi va ularni guruhga ajratishimiz nisbiy tushunchadir. chunki organizmga jismoniy yuklama berilayotgan paytda o’z o’zidan aqliy yuklama ham yuzaga keladi. masalan fudbol o’yinida hujumchi uchun fudbol to’pi jismoniy yuklama beruvchi stimulyator vazifasini o’taydi, shu bilan bir qatorda to’pni qaysi tarafga yo’naltirsa gol urish mumkin degan aqliy yuklama …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 27 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"organizmlarning turli jismoniy yuklamalarga adaptatsiyasi va zahira qobiliyatlari" haqida

mavzu: o’zbekiston respublikasi fiskal siyosatining o’ziga xos xususiyatlari organizmlarning turli jismoniy yuklamalarga adaptatsiyasi va zahira qobiliyatlari reja: kirish adaptatsiya haqida tushuncha adaptatsiyaning fiziologik va biokimyoviy asoslari jismoniy yuklamalar va ularning adaptatsiyasi organizmning zahira qobiliyatlari xulosa mavzunning dolzarbligi o’quvchi va talabalar ongida adaptatsiya va uning ahamiyatini yaxshiroq shakllantirish, yuklamalar va zahira qobiliyatlarining insonlar organizmida qanday darajada ahamiyatga ega ekanligini tushuntirish mavzuning dolzarb tomoni hisoblanadi. bunda jismoniy tarbiya va spor bilan muntazam shug’ullanish esa yuqoridagi kuch va sifatlarning samarasini oshirishda xizmat qiladi. ayniqsa bugungi kunni hisobga olib aytadigan bo’lsak sog’lom tur...

Bu fayl PPTX formatida 27 sahifadan iborat (534,4 KB). "organizmlarning turli jismoniy yuklamalarga adaptatsiyasi va zahira qobiliyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: organizmlarning turli jismoniy … PPTX 27 sahifa Bepul yuklash Telegram