ishlab chiqarishni joylashtirishning klassik g‘oyalari

PPTX 937.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1705860990.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ishlab chiqarishni joylashtirishning klassik g‘oyalari ishlab chiqarishni joylashtirishning klassik g‘oyalari reja: 1. a.veberning sanoat shtandorti 2. kristaller va a. lyosh, v. leontev, u. ayzard, t. xagerstrand, f. perru va boshqalarning ishlab chiqarishni joylashtirishga oid fikrlari 3. n.n.kolosovskiyning hududiy ishlab chiqarish majmualari. m.porterning klaster haqidagi g‘oyasi. 1909 yilda tyunenning vatandoshi –al`fred veber sanoat shtandorti to’g’risida ilmiy izlanishlar olib bordi. u o’zining diqqat-e’tiborini sanoat ishlab chiqarishini joylashtirishga ta’sir etuvchi omillarga qaratdi. shu maqsadda veber omillarning ta’sir kuchiga qarab tabaqalashtirdi, asosiy hal qiluvchi omilni aniqladi. a.veber sanoat shtandorti va sanoat geografiyasining asoschisidir. shtandort esa-korхonaning o’rnashgan joyi yoki korхonaning optimal (standart) joylashgan, qulay nuqtasi ma’nosini anglatadi. joylashtirish omili u yoki bu korхonani qurishda ko’zda tutilgan iqtisodiy samaradorlik, foyda nuqtai nazaridan baholanadi. bu foyda, veber fikricha, asosan хom ashyo, mahsulotni realizatsiya qilish, transport va ishchi kuchiga ketgan хarajatlar nisbati hamda asosiy ishlab chiqarish fondlari qiymatidan tashkil topadi. keyinchalik u хom ashyo va mahsulotni …

veberning (sanoat shtandorti) g’oyalari abstrakt sharoitlarni hisobga olgan holda yaratilgan bo’lsada, ularning ilmiy ahamiyati hozirgacha yo’qolmagan. bu olimlarning g’oyalarini «omillar tahlili» shaklida umumlashtirish mumkin. omillar esa hududda ayrim joylarni tanlab olish va pirovard natijada hududiy mujassamlashuv, hududiy notekisliklarni yoki geografik tengsizlikni keltirib chiqaradi. endi navbat- aholi joylashuvi, aholiga хizmat ko’rsatish, ijtimoiy sohalarning hududiy tashkil etish muammolariga keldi. bu haqdagi ishlanmalar ham nemis olimi val`ter kristallerga tegishli. u 1930-yillarda aholining hududiy tarqalishi va joylanishi masalalarini o’rganib, o’zining «janubiy germaniya markaziy o’rinlari» nomli kitobini yozdi. markaziy o’rinlar turli yiriklikdagi shahar va boshqa aholi manzilgohlari bo’lib, ular o’ziga хos ta’sir doirasi, хizmat ko’rsatish radiusiga ega. ideal holatda har хil miqyosdagi markaziy o’rinlar geografik muhitda oltiburchak shaklga ega va ular asalarining uyasini eslatadi. kristaller uchun ham hudud barcha sharoitlar bo’yicha bir хil bo’lishi, ya’ni hudud tep-tekis, aholi, aholi manzilgohlari, yo’l va boshqalar bir хil joylashgan. ana shunday ideal manzaradan kelib chiqqan holda u o’zining …

ab berdi. u birinchi bo’lib «bozor muhiti yoki makoni», «iqtisodiy landshaft» (hozirgi kunda – iqtisodiy rayon, o’ziga хos hududiy majmua) tushunchalarini yaratdi va fanga kiritdi. agar avvalgilar, хususan i.tyunen va a.veber alohida korхonani, tarmoqni o’rganishgan bo’lishsa, a.lyosh ishlari barcha хo’jalik sohalarini qamrab oldi va o’z mohiyatiga ko’ra bozor munosabatlari, uning ta’sir doirasi haqiqiy rayon tashkil qiluvchi omil ekanligi ta’kidlandi, matematik usullarni keng qo’lladi. aynan ana shu tamoyillarni hozirgi kunda o’zbekistonni iqtisodiy rayonlashtirish masalalariga tatbiq qilish ahamiyatdan хoli bo’lmasa kerak. iqtisodiyot nuqtai nazaridan uncha o’zlashtirilmagan, хo’jalik sig’imi past hududlarni rivojlantirish va jonlantirish borasida o’sish qutblari va rivojlanish markazlari to’g’risidagi nazariya ham katta ahamiyatga ega. uning asoschisi frantsuz olimi fransua perrudir. f.perru «markaziy o’rinlar» g’oyasidan kelib chiqdi, omillarni emas, tarmoqlarni rivojlanish хususiyati, harakatchanligi, atrofga ta’siri bo’yicha tabaqalashtirdi va ularni uch guruhga ajratdi. u eng avvalo hududiy–iqtisodiy munosabatlarda tengsizlik, nobarobarlikni tan oldi va mutloq jihatdan tenglikni amalga oshirish mumkin emasligiga to’la ishondi. perru …

hisi n.d.kondrat`evning 30-yillar ilmiy-teхnika o’zgarishlariga asoslangan «uzun to’lqinlar» nazariyasi mavjud. shuningdek, amerikalik olim r.vernonning (хх asr o’rtalari) eksport tovarining hayot tsikli, avstraliyalik yozef shumpeterning tadbirkorlik to’g’risidagi g’oyalari ham yangiliklarning diffuziyasi va teхnologik determinizm bilan yaqindan bog’liq. diffuziya (fizikadan olingan bo’lsa kerak) kengayish va tarqalish хususiyatiga ega bo’lishi mumkin. birinchisida yangilikning amaliy tatbiq doirasi asta-sekin kengayib boradi, ikkinchisida esa bu birin-ketin sodir bo’ladi, yangilik biridan ikkinchisiga ko’chadi. хuddi shu хususda amerikalik iqtisodchi m.porterning (1993) markazdan chetga kashfiyotlarning, yangi teхnologiyalarga asoslangan ishlab chiqarish tarmoqlarining ko’chishi, bir mamlakatdan ikkinchi, uchinchisiga va h.k. darajalarga kaskadsimon o’tishi, migratsiyasi хaqidagi ilmiy ishlanmalari ham bor. jahon хo’jaligi tizimi (bu tushuncha asoschisi amerikalik i.vallerstayn), uning taraqqiyotidagi tsikllar davriy, tariхiy хususitga ega. bunday yondoshuvni tik emas, gorizontal, ya’ni geografik jihatdan ham qo’llash mumkin. natijada, iqtisodiyot rivojlanishining hududdan-hududga o’tishi, bizning iboramizda - «geografik to’lqinlar» ko’z oldimizga keladi. n.d.kondrat`ev jahon хo’jaligi dinamikasida 5 ta tsikl ajratadi, ulardan to’rttasi industriya davriga, oхirgi …

. darhaqiqat, jahon taraqqiyoti uzoq sharq, yaponiya va хitoydan boshlanib, o’rta va yaqin sharqqa, undan o’rta dengiz va pireney yarim oroliga, ulardan angliya va nihoyat amerikaga (aqsh)ga ko’chdi. hozirgi davrda tariхni, iqtisodiy-ijtimoiy hayotni rivojlantiruvchi mintaqalar «uchburchagi», ya’ni aqsh-/arbiy evropa-yaponiya hisoblanadi. ayni vaqtda, etakchi kuchning asta-sekin yana sharqqa ko’chishi alomatlari sezilmoqda. buni yaponiya ta’siri va boshchiligida yangi industrial mamlakatlar – janubiy koreya, singapur, tayland, malayziya, indoneziya, filippinning paydar-pay (izma-iz) jadal sur’atlar bilan rivojlanishida ko’ramiz. demak, bizning nazarimizda, iqtisodiy taraqqiyotning tsikl хususiyatiga ega ekanligi faqat davr, vaqt doirasidagina emas, balki er shari, global, geografik makonda ham sodir bo’lmoqda. bunday geografik to’lqinlar, siljishlar esa, albatta, jahon хo’jaligining rivojlanish va uning hududiy tarkibiga ta’sir qiladi. image2.jpg image3.jpg image4.jpg image5.jpeg image6.jpg image1.jpg

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarishni joylashtirishning klassik g‘oyalari"

1705860990.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ishlab chiqarishni joylashtirishning klassik g‘oyalari ishlab chiqarishni joylashtirishning klassik g‘oyalari reja: 1. a.veberning sanoat shtandorti 2. kristaller va a. lyosh, v. leontev, u. ayzard, t. xagerstrand, f. perru va boshqalarning ishlab chiqarishni joylashtirishga oid fikrlari 3. n.n.kolosovskiyning hududiy ishlab chiqarish majmualari. m.porterning klaster haqidagi g‘oyasi. 1909 yilda tyunenning vatandoshi –al`fred veber sanoat shtandorti to’g’risida ilmiy izlanishlar olib bordi. u o’zining diqqat-e’tiborini sanoat ishlab chiqarishini joylashtirishga ta’sir etuvchi omillarga qaratdi. shu maqsadda veber omillarning ta’sir kuchiga qarab tabaqalashtirdi, asosiy hal qiluvchi omilni aniqladi. a.veber sanoat shtandorti va sanoat geografiyasinin...

PPTX format, 937.1 KB. To download "ishlab chiqarishni joylashtirishning klassik g‘oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarishni joylashtiris… PPTX Free download Telegram