etnogeografiya

PPTX 3.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1705906887.pptx /docprops/thumbnail.jpeg etnogeografiya mavzu: etnogeografiya 60530400 –geografiya taʼlim yo‘nalishi sotsial geografiya reja etnik birliklar va ularning tavsifi. mintaqalarnik etnik tarkibi va xususiyatlari. yer shari aholisining irqiy tarkibi. til oilalari va ularning hududiy xususiyatlari. jahon bo’yicha 4 mingdan ortiq xalq bo’lib, ularning kelib chiqishi va turlari bilan etnografiya shug’ullansa,xalqlarning hududiy tarqalishi, shakllanishiga ta’sir etgan geografik omillarni etnogeografiya o’rganadi.kishilarning qadim zamonlarda vujudga kelgan umumiyliklari etnik birliklardir. etnik birliklarning ibtidoiy jamoa tuzumidan to hozirgi davrlargacha uchraydigan tushunchalari (kategoriyalari) asosan, urug’, qabila, elat, millatlardan iboratdir. kishilarning eng qadimiy etnik birligi – urug’ (qavm) kategoriyasidir. bu kategoriya, asosan, ibtidoiy jamoa tuzumida vujudga kelib, ana shu formatsiyaning asosiy ijtimoiy-iqtisodiy yacheykasi bo’lgan va u odamlarning qon-qardoshligiga asoslangan edi. urug’chilik kishilarni xo’jalik va ijtimoiy jihatdan bir-biri bilan bog’lagan. urug’chilikning asosiy belgilari urug’ a’zolarining bir-biri bilan qon-qardoshligi urug’ a’zolari xo’jalik faoliyatining birligi (barcha urug’ a’zolarining jamoa bo’lib birgalikda mehnat qilishi) ijtimoiy hayotning, turmushning va endi vujudga kelayotgan madaniyatning birligi …

ekzogamiya (urug’larning bir-biriga qiz berib, qiz olishi) asosida bog’langan bo’lar edilar. qabilalar sekin-asta o’zining to’la tuzilishiga ega bo’lib bordilar. rivojlangan qabilalarning odatda, o’z tili yoki shevasi va alohida hududi bo’lgan, maxsus kengash tomonidan boshqarilgan. kengash qabila tarkibiga kiruvchi barcha urug’larning boshliqlaridan iborat bo’lgan. urug’ boshliqlarining eng keksasi qabila boshlig’i qilib tayinlangan. eng muhim masalalarni, masalan, urush yoki tinchilik masalalari va hokazoni hal qilish uchun umumqabila yig’ilishlari o’tkazilgan. ayrim xalqlarda hozirda ham ijtimoiy hayotning qabila doirasida tashkil etish haligacha saqlangan. masalan, amazoniya, popua-yangi gvineya, markaziy afrika va kanadaning shimolidagi chekka hududlarda o’ta sodda hayot tarzi sifatida qabilalar mavjud. elat urug’ va qabila kategoriyalaridan keyin elat kategoriyasi vujudga kelgan. elat – urug’ va qabila birliklariga nisbatan yuqoriroq bosqichdir. elat birligi, asosan, feodalizm jamiyati davrida, ba’zan esa quldorlik davridayoq tashkil topa boshlagan. urug’chilik va qabilachilik kishilarning ibtidoiy jamoaga, ya’ni sinfsiz jamitga xos umumiyligi bo’lsa, elat sinfiy jamiyatga xos umumiylikdir. masalan, bitta elat bir …

t kishilarning shunday barqaror jamligiki, bu umumiylik til, hudud, iqtisodiy hayot umumiyligi hamda ijtimoiy psixologiya ba’zi bir xususiyatlarining kompleksligi bilan bog’langan bo’lib, bu psixologiya ushbu xalq madaniyatining o’ziga xos belgilarida mustahkamlangandir va ular bu xalqning madaniyatini boshqa xalqlar madaniyatidan ajratib turadi. masalan, yapon millati o’zining vatanarvarlik, mehnatsevarlik, ma’uliyatlilik xususiyatlari, milliy mentalitetiga sodiqligi bilan alohida ajralib turadi osiyo osiyo qit’asida aholining etnik tarkibi juda murakkab. xususan, unda xan (1 mlrd 310 mln kishi), hind (280 mln), bengal (235 mln), yapon (130 mln), panjob (120 mln), bixar (115 mln) va yavalik (105 mln) kabi juda ko’p sonli millatlar mavjud. qit’aning janubi-sharqidagi aholi (malay, indonez, vyet, tay, lao) xitoy va hindiston aholisining aralashuvidan shakllangan bo’lsa, g’arbiy qismidagi aholi, asosan, arab va forslardan tashkil topgan. markaziy, shimoli-sharqiy hududlarida esa turkiy xalqlar keng tarqalgan. rossiyaning sharqidagi aholi turli elatlardan iborat bo’lsa, g’arbida madaniy jihatdan yuqori o’rinda turuvchi millatlar istiqmat qiladi. yevropa yevropa qit’asining aholisi genezisiga …

t kabi ijtimoiy hayotdan ancha orqada qolgan elatlar keng tarqalgan. shuningdek, afrika aholisining milliy tarkibi haqida gapirganda, bu yerda yashovchi kelgindi (asosan, yevropadan) xalqlarni ham e’tiborga olish zarur. asosan, inglizlar, afrikanerlar (burlar), fransuzlar, portugallar afrika aholisining 5 foizini tashkil qiladi. yevropaliklar mintaqaning eng qulay joylariga kelib kelib o’rgashgan. shu bois, fransuz va italyanlar o’rta dengizbo’yi hududlarida ko’p bo’lsa, janubiy afrikaning dengiz sohillarida ingliz va golland millatiga mansub aholi anchagina hisoblanadi. hozirda qit’ada ham maaniy hayot nisbatan jonlanib bormoqda. bunga yevropaliklar bilan mahalliy aholining assimilatsiyasi katta ta’sir ko’rsatmoqda. amerika amerika aholisining milliy tarkibi bo’yicha hozirda ko’pchilikni (95%) yevropadan kelganlarning avlodlari va ularning boshqa xalqlar bilan aralashuvidan vujudga kelgan xalqlar qamrab olgan. biroq uzoq o’tmishda bu hud udlarning tub joy aholisini indeyslar tashkil etgan. yevropaliklar kelgunga qadar maya, astek, ink, kechua va boshqa indeys qabilalari ko’plab yashagan va keyinchalik, ularning katta qismi qirib tashlangan. hozirda amerika aholisini ko’pchilik qismi ingliz va ispan …

dagina boshlangan. hozirgi paytda elatlar sifatida jipslasha boshlagan xalqlarga samoaliklar, fidjiliklar, gavayiliklar va taitiliklarni kiritish mumkin. odatda, butunlay boshqa tillarda gaplashuvchi bir necha xalq umumiy nom bilan yangi gvineya papuaslari deb ataladi. okeaniyaning boshqa kichik orollarida etnik jarayonlar ham past bosqichdaligini ko’rishimiz mumkin. lingvistik tarkib madaniyatning o‘ziga xos geografik ko‘rinishi – bu tildir. til insoniyat madaniyatidagi mavjud aloqa vositasidir. u bir guruh a’zolarini bir-birlari bilan o‘zaro cheksiz xabarlashish imkonini beradi. biroq, u bir til guruhi a’zolarini boshqa til guruhi a’zolari bilan xabarlasha olmasliklariga ham sabab bo‘ladi. bugungi kunda yer yuzida deyarli 7 mingga yaqin tilda gaplashiladi, lekin ularning 400 ga yaqinidan faol foydalaniladi, xolos . ma’lumotlarga qaraganda, insoniyat paydo bo‘lgandan to hozirgi paytgacha so‘zlashilgan 4 mingga yaqin til o‘z davrida yo‘qolib ketgan. bunga esa hukmron jamiyatda ustun bo’lgan sotsial guruhning ta’siri sabab bo’ladi. xususan, kavkaz hududlarida aholining katta qismi rus tilini umumiste’mol tili sifatida qabul qilganligi bois, mahalliy tillarning ahamiyati …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "etnogeografiya"

1705906887.pptx /docprops/thumbnail.jpeg etnogeografiya mavzu: etnogeografiya 60530400 –geografiya taʼlim yo‘nalishi sotsial geografiya reja etnik birliklar va ularning tavsifi. mintaqalarnik etnik tarkibi va xususiyatlari. yer shari aholisining irqiy tarkibi. til oilalari va ularning hududiy xususiyatlari. jahon bo’yicha 4 mingdan ortiq xalq bo’lib, ularning kelib chiqishi va turlari bilan etnografiya shug’ullansa,xalqlarning hududiy tarqalishi, shakllanishiga ta’sir etgan geografik omillarni etnogeografiya o’rganadi.kishilarning qadim zamonlarda vujudga kelgan umumiyliklari etnik birliklardir. etnik birliklarning ibtidoiy jamoa tuzumidan to hozirgi davrlargacha uchraydigan tushunchalari (kategoriyalari) asosan, urug’, qabila, elat, millatlardan iboratdir. kishilarning eng qadimiy etnik b...

PPTX format, 3.6 MB. To download "etnogeografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: etnogeografiya PPTX Free download Telegram