xulq atvor geografiyasi

PPTX 12,9 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1705907089.pptx /docprops/thumbnail.jpeg xulq atvor geografiyasi mavzu: xulq atvor geografiyasi 60530400 –geografiya taʼlim yo‘nalishi sotsial geografiya reja xulq – atvor geografiyasining o’rganish obyekti va predmeti inson ongining rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar geografik determinizm, possibilizm va envayronmentalizm inson xulq – atvori, urf – odatlari, yurish – turishi va ruhiy kechinmalarining hududiy tafovutlari xulq – atvor geografiyasining o’rganish obyekti va predmeti suqrotning – o’zingni angla, degan hikmatli so’zi ham har bir tarixiy davrda yangicha ahamiyat kasb etadi. zero, insonda butun olam va jamiyatning mohiyati mujassamlashgan. ulug’ mutasavvuf abdulxoliq g’ijduvoniy insonni «kichik olam» deb hisoblagan. yuqoridagi fikrlar kengroq mushohada qilinsa, ularning tub mohiyati insonning xulq-atvori, ruhiyati, yurish-turishi bilan ko’proq aloqador ekanligi ko’zga tashlanadi. inson – o’zida quydagi xususiyatlarni mujassamlashtirgan ongli mavjudotdir biologik ijtimoiy ruhiy biologik xususiyatlar ovqatlanish himoyalanish o’zidan zurriyot qoldirish sharoitga moslashish sotsial xususiyatlar til, muomala, bilim, ong, mahsulot ishlab chiqarish, taqsimlash, iste’mol qilish boshqarish, o’z-o’zini idora etish, badiiy ijod, axloq, nutq, tafakkur, …

nizmining tabiatini tashqi muhit belgilaydi. jamiyat esa o’z qonun-qoidalari bilan odam tabiatini o’zgartirishi mumkin”. bundan shuni e’tirof etish mumkinki, gippokrat inson organizmiga ijtimoiy muhitning ta’sirini ham yaxshi anglagan. beruniy o’zining “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” asarida birinchi bo’lib odam rangi, qiyofasi, tabiati va axloqi turlicha bo’lishini ular yashaydigan tuproq, suv, havo va yerga ham bog’liqligini ta’kidlab, geografik aloqadorlik g’oyasini ilgari suradi. beruniy fikricha, inson ichki va tashqi qiyofasi tabiat ta’sirining natijasidir. shu bilan birga, uning ichki qiyofasi cheksiz sa’y-harakatlar oqibatida tubdan o’zgartirishi mumkin. har bir kishi o’z xulq-atvorining sohibi ekanligi olim fikrlarida chuqur mushohada qilingan. abu ali ibn sino issiq o’lkalar tabiati va ularning inson jismiga ta’siri haqidagi fikrlarni o’z asarlarida ham uchratish mumkin. chunonchi, u issiq o’lkalarda odam tanasining qoramtirligi, sochlarining jingalakligi, havoda namlikning ko’p bug’lanishi natijasida keskin kamayib ketishi inson jismining tez qarishiga olib kelishini ta’kidlagan edi. olim pastlikda joylashgan hududlar aholisining doimiy issiqlik va dimlikda yashashlari, bunday o’lkalarda …

va bunda aholi migratsiyasi bilan bog’liq ilmiy ishlarda mazkur sohaga doir ma’lumotlarga zarurat tug’ildi. chunonchi, l.i.mechnikov insoniyat tarixida turli tabiiy geografik omillar ta’sirini o’rganib, buyuk daryolar sivilizatsiyasi yoki daryo madaniyati kontsepsiyasni yaratdi. e.f.zyablovskiy o’z fikrlarida ko’proq xulq-atvor geografiyasi atamasi o’rnida urf-odat geografiyasi atamasini qo’llashni lozim deb bilgan. e.g.milyukov jinoyatchilik bilan bog’liq masalalar ham, aynan, xulq-atvor geografiyasi tomonidan o’rganilishi zarurligini uqtirib o’tgan. b.b.rodoman, v.l.kaganskiy singari olimlar zehn va fe’l-atvor landshaft muhitiga, ayniqsa, madaniy landshaftlar bilan aloqadorligi borasida o’z fikr-mulohazalarini bildirdi. xix asrning oxirlarida germaniyada f.rattsel tomonidan antropogeografiyaga asos solindi. olim g’oyasining negizida geografik determinizm, ya’ni inson, xalqlarning ruhi va jismiga tabiiy muhitning hal qiluvchi ta’sir etish g’oyasi yotgan edi. mazkur g’oya asosida keyinchalik xulq-atvor geografiyasi shakllandi. f.rattsel o’z qarashlarida muhitning ijtimoiy hayotimizga ta’sirini to’rt turga ajratadi va bunda tabiiy hamda psixologik ta’sirni alohida ta’kidlab o’tdi. u.kirk o’z qarashlarida “axloqiy muhit” tushunchasini izohlab o’tadi. muayyan hududlarda yashayotgan insonlarning madaniyatlilik darajasi ularning nigohlarida …

ni o’zida jamlaydi. unda hududlar (makon, manzil) quyidagicha talqin etiladi: sotsial makon – insonni o’rab turgan tabiiy va madaniy muhit bilan munosabatlarini (anglash va xulq-atvor) namoyish qilish xususiyatidan shakllanadigan makon. insonlar istiqomat qiladigan hudud – sotsium, jamoa ehtiyoj va zaruratlari natijasida shakllanadi. shaxsiy makon – insonlar tanasi atrofidagi boshqa odamlardan ajratib turuvchi chegaraviy ko’rinmas hudud hisoblanadi. xulq-atvor geografiyasidagi insonlar yashash tarzi, yurish-turishi shakllanadigan makonlar, ya’ni hududlar bir necha turlarga ajratiladi: - asosiy makon – insonning o’z shaxsiy ehtiyojlarini amalga oshiruvchi, hayotiy faollik darajasi yuqori bo’ladigan, xavfsizlik vazifasini o’tovchi hudud; - ikkilamchi makon – sotsial hududlar (guruhlar). bunda bir xil o’xshash hodisalar ko’zga tashlanadi, hayotiy faollik darajasi ancha past, xulq-atvorida ochiq munosabatlar ko’zga tashlanadi; - jamoaviy makon – sotsial huquq va me’yorlar amal qiladigan, yurish-turishda chegaradan chiqmaydigan, istalgan kishi foydalanadigan, vaqtinchalik hudud. geografik determinizm, possibilizm va envayronmentalizm xulq-atvor geografiyasidagi muhim tushunchalardan biri – bixeviorizm tushunchasi bo’lib, u inson xulq-atvorining xilma-xil jihatlarini …

ll sempl, elsvord xentington, ijtimoiy falsafaga doir fikrlar rivojida o’ziga xos ahamiyatga ega ta’limotlardan biri geografik determinizm (lotincha, ta’sir etmoq)dir. ushbu yo’nalish vakillari jamiyatni tahlil qilishda tabiiy muhitning ustivorligiga tayanadilar. l.mechnikov o’zining «sivizilitsiya va buyuk tarixiy daryolar» nomli mashxur kitobida insoniyat tarixini uch turdagi sivilizatsiyaning almashinuvining natijasi, deb isbotlagan: daryolar sivilizatsiyasi (nil, gang, ind, yanszi, xuanxe, frot, dajlta kabi) dengiz sivilizatsiyasi (avvalambor, o’rta yer dengizi) sivilizatsiyasi; okeanlar (global) sivilizatsiyasi. geografik possibilizm shuningdek, insonning shakllanishiga ta’biat kuchlarining aloqadorligi haqidagi g’oya – geografik possibilizm (inglizcha, “possible” – imkoniyat) bo’lib, u geografik muhit inson faoliyatini cheklaydigan va o’zgartiradigan, ammo tarixiy va boshqa sharoitlarning ahamiyatini (geografik determinizmdan farqli ravishda) aniqlaydigan tushuncha. ya’ni bunda ham tabiiy sharoitning ahamiyatiga urg’u beriladi, lekin boshqa omillar ham, mos ravishda, tahlil etiladi. m., videl de la-blash inson dunyoqarashining shakllanishiga oilaviy muhit va jamiyat ham asosiy o’rin tutishini ta’kidlagan holda, f.ratseldan farqli o’laroq, ong taraqqiyotida faqat tabiiy sharoitni yoqlamagan va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xulq atvor geografiyasi"

1705907089.pptx /docprops/thumbnail.jpeg xulq atvor geografiyasi mavzu: xulq atvor geografiyasi 60530400 –geografiya taʼlim yo‘nalishi sotsial geografiya reja xulq – atvor geografiyasining o’rganish obyekti va predmeti inson ongining rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar geografik determinizm, possibilizm va envayronmentalizm inson xulq – atvori, urf – odatlari, yurish – turishi va ruhiy kechinmalarining hududiy tafovutlari xulq – atvor geografiyasining o’rganish obyekti va predmeti suqrotning – o’zingni angla, degan hikmatli so’zi ham har bir tarixiy davrda yangicha ahamiyat kasb etadi. zero, insonda butun olam va jamiyatning mohiyati mujassamlashgan. ulug’ mutasavvuf abdulxoliq g’ijduvoniy insonni «kichik olam» deb hisoblagan. yuqoridagi fikrlar kengroq mushohada qilinsa, ularning tub mo...

Формат PPTX, 12,9 МБ. Чтобы скачать "xulq atvor geografiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xulq atvor geografiyasi PPTX Бесплатная загрузка Telegram