buddaviylik dini

PPTX 33 pages 5.8 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

презентация powerpoint 3-mavzu. buddaviylik dini reja: 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi 2. buddaviylikning tarqalishi va buddaviylik ta’limoti 3. o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qaratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) va hozirgi zamon buddaviylik manbalari 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi buddaviylikning kelib chiqishi. diniy–falsafiy ta’limot sifatida vujudga kelgan buddaviylik bugungi kunda e’tiqod qiluvchilar soniga ko‘ra, xristianlik, islom dinidan keyingi o‘rinda turadigan jahon dinlaridan biri hisoblanadi. buddaviylik miloddan avvalgi vi–v asrlarda shimoliy hindistonda vujudga keldi. bu davrga kelib ko‘p xudolikka asoslangan vedachilik, braxmanlik, jaynizm yangi ijtimoiy sharoitga javob bera olmay qolgan edi. buddaning bo‘ysunish va itoatkorlik, azob–uqubatlardan qutulishning asosiy yo‘li, aql farmoniga bo‘ysunish orqali inson oliy saodatga erishishi mumkinligi haqidagi g‘oyalari o‘sha davr ijtimoiy–siyosiy va ma’naviy hayotini yorqin aks ettirar edi. buddaviylikni din yoki falsafa, mafkura yoki madaniyat qonunlari to‘plami yoki hayot tarzi deb baholash mumkin. buddaviylik asoschisi haqida habar beruvchi folklor va badiiy adabiyotlar uni siddxardxa gautama, shakyamuni, budda, tadxagata, djinna, bxagavan …

2 / 33

unal hayot qoidalarini o'z ichiga olgan vinaya-pitaka; sutra-pitaka, buddaning va yuqori martabali shogirdlarning va'zlari; va buddist tushunchalari talqini va tahlillarini o'z ichiga olgan abhidharma-pitaka . tripitaka – siddxarta gautama vafoti (nirvana erishgan)dan so‘ng qisqa vaqt o‘tib (mil.av. v-iii asrlar) yaratilgan buddizm muqaddas matnlari to‘plami. u ko‘p asrlar davomida og‘zaki shaklda bo‘lib keldi. miloddan avvalgi 29 yil shri lankada bo‘lib o‘tgan “iv buddistlar sobori”da avloddan-avlodga og‘zaki ko‘rinishda o‘tib kelayotgan tripitakaning yozma holatga keltirishga qaror qilindi. buddizm dini tarafdorlari orasida ulkan miqdordagi matnlarni o‘z ichiga olgan tripitakaning bir necha variantlari mavjud. ularning ichidan eng mashhuri va keng qo‘llaniladigani xinayana yo‘nalishiga mansub “pali qonunlari” (tripitakaning nomlaridan biri) hisoblanadi. bu yozuvlar saqlangan ibodatxona dunyo buddaviyliklarining muqaddas joyiga aylantirilgan. buddaviylik ruhoniylari xalqaro miqyosda uning mavqeini kuchaytirishga harakat qilmoqdalar. shu maqsadda buddaviylikning` turli tashkilotlarini birlashtirmoqdalar, buddaviyliklarning xalqaro konferenstiyalari, s`ezdlarini muntazam o`tkazmoqdalar. buddaviylikning bir necha xalqaro tashkilotlari mavjud. ulardan eng yirigi jahon buddaviyliklari qardoshligidir. u 1950 yili …

3 / 33

da ilohiylashtirilib, xudo darajasiga ko‘tariladi va unga sig‘iniladi. buddaviylikning asoschisi miloddan avvalgi 1-ming yillikda yashagan budda hisoblangan. u tarixiy shaxs bo‘lib, 80 yil yashagan. uning xususida turli rivoyatlar mavjud. uning nomi hind tilida nurlangan, oliy haqiqatga erishgan degan ma'noni anglatadi. rivoyatlarga qaraganda, keng ma'noda ko‘p marta ilohiy tug‘ilishlar tufayli mutloq barkamollikka erishgan; boshqalarga ham diniy najot yo‘lini ko‘rsata oladigan odam bo‘lgan. buddaning “to‘rt haqiqati”. budda ta’limotining asosida “hayot – bu azob–uqubat” va “najot yo‘li mavjud” degan g‘oyalar yotadi. inson o‘ziga xos mavjudot bo‘lib, tug‘iladi, o‘zini–o‘zi halok qiladi yoki qutqaradi. bu g‘oyalar buddaning ilk da’vatida ta’riflangan “to‘rt oliy haqiqat” haqidagi qarashlarda o‘z ifodasini topgan. “azob–uqubat haqidagi haqiqat”. buddaviylikka ko‘ra, har bir tirik jon azob–uqubatni boshidan kechiradi. shuning uchun ham, har qanday dunyoviy hayot qiynoq, azob–uqubatdir. tug‘ilish – qiynoq, kasallik – azob, o‘lim – kulfat, qiyinchilikka duch kelish – mashaqqat, baxtsizlik, umidsizlik – azob, sevmagan kishi bilan yashash – azob, suyukli odamingdan …

4 / 33

lab voqealarga afsonaviy tus berilgan. xususan, rivoyatlardan birida keltirilishicha, budda 84 marta ruhoniy, 58 marta shoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g‘oz, 6 marta fil, shuningdek, baliq, qurbaqa, kalamush, quyon qiyofalarida 550 marta qayta tug‘ilgan. so‘nggi marta xudolar uni insoniyatni to‘g‘ri yo‘lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar. hind podsholari magadxi bimbisare va ajatashatruning buddaviylikni qabul qilishi, keyinchalik imperator ashoka va kanishkaning qo‘llab–quvvatlashi natijasida buddaviylik davlat dini darajasiga ko‘tarildi. buddaviy rohiblar jamoasi – “sangha” shakllandi. ma’lumki, braxmanlik va hinduiylikda kishilar “kasta”larga bo‘linib, odamlar “past” va “oliy” tabaqaga ajratilgan. bundan farqli ravishda budda “inson kim bo‘lishidan qat’i nazar, tug‘ilishda teng huquqlidir, biri ikkinchisidan ortiq emas”, degan g‘oyani ilgari surdi. buddaviylar uchun yangi yilning boshlanishi o‘z axloqiy xatti–harakatlariga baho berish, poklanish va savobli ishlarni bajarish haqida qayg‘urish vaqti bo‘lib hisoblanadi. aprel oyida 2–z kun davomida nishonlanadigan “yangi yil bayrami”da budda, avliyolar, ajdodlar yodga olinib, …

5 / 33

alish ro‘y berdi. “xinayana” (sanskritcha – kichik g‘ildirak) yo‘nalishi an’anaviy qarashlarga rioya qilishi bilan birga budda ta’limotiga qat’iy mantiqiy izchillik berishga intildi. “mahayana” (sanskritcha – katta g‘ildirak) yo‘nalishi budda ta’limotining barcha tomonlarini isloh qildi. buddaga ilohiylik tusini berib, diniy marosim va ibodatlarni joriy etdi. ushbu yo‘nalishlarning mahalliy qadriyatlar va boshqa dinlar bilan sintezlashuvi esa “lamaizm”, “vajrayana”, “dzen (chan) buddizm”, “tyantay”, “dxiana” kabi yo‘nalishlarning vujudga kelishiga zamin yaratdi. buddaviylikning ilk yo‘nalishlaridan biri, najot topishning tor yo‘li bo‘lgan “xinayana” miloddan avvalgi i asrda shakllangan bo‘lib, uning asosiy qoidalari “tipitaka”da bayon qilingan. “xinayana”ni budda kichkina qayiq misolida tushuntirgan: kishi yolg‘iz o‘zi unga o‘tirib, tinch–omon daryodan suzib o‘tishi mumkin. bunday kishi “arxata” deb atalgan. u butun kuch–qudrati va imkoniyatini oliy maqsad sari qaratib, haqiqatni anglaydi. “arxata” faqat o‘zi haqida qayg‘uradi va har bir kishi “nirvana”ga erishish uchun o‘zi harakat qilishi kerakligi, boshqalarning yordami bilan hech narsaga erishib bo‘lmasligini uqtiradi. rahm–shafqat, achinish, hamdardlik qanchalik yuksak …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik dini"

презентация powerpoint 3-mavzu. buddaviylik dini reja: 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi 2. buddaviylikning tarqalishi va buddaviylik ta’limoti 3. o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qaratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) va hozirgi zamon buddaviylik manbalari 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi buddaviylikning kelib chiqishi. diniy–falsafiy ta’limot sifatida vujudga kelgan buddaviylik bugungi kunda e’tiqod qiluvchilar soniga ko‘ra, xristianlik, islom dinidan keyingi o‘rinda turadigan jahon dinlaridan biri hisoblanadi. buddaviylik miloddan avvalgi vi–v asrlarda shimoliy hindistonda vujudga keldi. bu davrga kelib ko‘p xudolikka asoslangan vedachilik, braxmanlik, jaynizm yangi ijtimoiy sharoitga javob bera olmay qolgan edi. buddaning bo‘ysunish va itoatkorl...

This file contains 33 pages in PPTX format (5.8 MB). To download "buddaviylik dini", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik dini PPTX 33 pages Free download Telegram