eukariot hujayraning umumiy tuzilishi (3-amaliy mashg‘ulot)

PPTX 48 sahifa 6,9 MB Bepul yuklash

48 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 6,9 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 48

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 48

слайд 1 osiyo xalqaro unversiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi 3-amaliy mashg‘uloti. mavzu:eukariot hujayraning umumiy tuzilishi. eukariot hujayraning tuzilishi va funksiyasi. hujayra sitoplazma va yadrodan iborat bo‘lib,har bir hujayra plazmatik membrana-plazmolemma bilan o‘ralgan.sitoplazmada gialoplazma-sitoplazma shirasi organoidlar va kiritmalar bo‘ladi.ko‘pchilik eukariot hujayra larning diametri 10-100mkm bo‘ladi. hujayraning shakli va kattaligigi ko‘p jihatidan bajaradigan funksiyasiga bog‘liq.(masalan:tuxum hujayra o‘zida oziq modda to‘plashi hisobiga o‘lchami yirik bo‘ladi)hujayraning o‘lchami organizm kattaligiga bog‘liq emas, yaxlit organizm va organning kattaligiga undagi hujayralar soniga bog‘liq. hujayra tarkibiy qismlari membrana stoplazma yadro hujayraning tashqi qoplovchi qismi uch xil funksiya bajaradi 1)himoya-to‘siq; 2)transport (moddalar)ni o‘tkazish; 3)retseptorlik funksiyasi. hujayraning tashqi qoplovchi qismi uchta subsistemadan iborat: 1-plazmatik membrana; 2-membrana usti majmui(kompleksi); 3-submembranali tayanch qisqaruvchi qism; plazmatik (sitoplazmatik) memmbrana barcha hujayralar uchun universal, doimiy va asosiy bo‘lgan subsistema bo‘lib,membrana qalinligi 7-12nm.plazmatik membrana hujayrani atrof muhitdan ajratib turadi va o‘zidan suvni,ionlarni hamda kerakli moddalarni o‘tqazadi.hujayradan chiqishi lozim bo‘lgan –keraksiz moddalar shu membrana orqali chiqariladi.eukariot …

2 / 48

noidlar,anorganik ionlar vab.q.kiradi. plazmolemma elektron mikroskop orqali ko‘rilganda uchta ichki va tashqi elektron zich,o‘rta qalinroq och qatlamdan iborat ekanligi ko‘rinadi.bunda to‘q ko‘ringan qatlam oqsildan,och qatlam –biomolekulali fosfolipidlardan iborat.membrana tuzilishini tushintiruvchi ancha modellar tavsiya etilgan, shundan”suyuq-mozaik”modelga ko‘ra membrana harakatchan mozaikadan iborat bo‘lib,yog‘ qatlamiga oqsillar turlicha botib kirib turadi(12-rasm). membrananing asosini biqatlam fosfolipidlar tashkil qiladi, u gidrofob va gidrofil tomonlardan iborat.biologik membranalarda lipid molekulalarining gidrofil tomonlari tashqariga, gidrofob tomonlari esa bir-biriga qarab joylashadi. lipidlar strukturali va boshqaruvchi lipidlardan iborat. lipidlarning asosiy funksiyasi membrananing mexanik turg‘unligini ushlab turish va ularga gidrofil xususiyat berishdir. membrana oqsillarihujayra yuzasida joylashgan, yoki gidrofob qismga har-xil chuqurlikda botibkiradi.bunda ayrim oqsillar membrananing tashqi tomonida, ikkinchilari ichki tomonida yana boshqalari esa membranaga to‘liq botib kirgan bo‘ladi. membrana oqsillari uch xil bo‘ladi integral yarim integral periferik plazmatik membrananing tuzilishi. periferik oqsillar to‘liq qatlam hosil qilmaydi.asosiy vazifani globulyar(yumaloq) tuzilishga ega bo‘lgan integral va yarim integral oqsillar o‘ynaydi,ular lipidlar bilan gidrofil-gidrofob o‘zaro ta’sir …

3 / 48

an organoid va kiritmalar sitoplazmaning doiraviy harakatlari(sikloz) tufayli o‘zaro bog‘liq bo‘lgan yaxlit sistemani hosil qiladi. gialoplazma-sitoplazmatik matriks –murakkab, rangsiz kolloid tizim bo‘lib ,suyuq holatdan,quyuq holatga o‘tish xususiyatiga ega.u hujayraning ichki muhiti bo‘lib,tiniq bir jinsli (gamogen) yoki mayda donador ko‘rinishga ega bo‘lgan,hujayra shirasi. gialoplazma tarkibiga 10% eruvchan oqsillar (glikoliz fermentlari , atf-aza) kiradi.demak gialoplazmaning oqsil tarkibi hilma-xil ular qand,azotli asoslar,aminokislatalarva lipidlar almashinuvini ta’minlovchi fermentlardir.gialoplazmaning bir qator oqsillari mikronaychalar tuzilmasini yig‘ish uchun zarur subzarrachalar bo‘lib xizmat qiladi. gialoplazma tarkibiga rnk, polisaxaridlar va lipidlar ham kiradi. gialoplazma orqali molekulalarni tashish amalga oshiriladi. gialoplazma tarkibini hujayraning bufer va osmotik xususiyatlari belgilaydi. sitoplazmatik matriksda organoidlar va kiritmalar joylashgan. 1.umumiy organoidlar. 2.xususiy organoidlar. endoplazmatik to‘r, goldji majmui mikrofilamentlar lizosoma sentrosoma plastida miofibrillalar tonofibrillalar nitrofibrillalar kiprikchalar xivchinlar mikrovorsinkalar organoidlar ikki xil bo‘ladi: endoplazmatik to‘r eukariot hujayrasining bir membranali o‘zora bog‘liq tuzilmalari-yassilashgan bo‘shliq, naycha, kanalga, pufakchalar tizimidan iboratorganoididir, membrana qalinligi 5-7nm. bu organoid 1945 yil k. porter tomonidan …

4 / 48

noidlarini o‘zaro bog‘lab, hujayrani yaxlit sistemaga aylantiradi; hujayra ehtiyoji uchun sarflanadigan yoki kiritma shaklida saqlanadigan moddalarni turli organoidlarga yetqazib beradi. ikki xil: silliq (agranulyar) va donador (granulyar) endoplazmatik to‘r tafovut qiladi(17-rasm).silliq ept ribosomalarga ega emas, donador eptning hosilasi bo‘ladi deb taxmin qilinadi,chunki ularning membranasi bevosita bir-biriga o‘tib turadi.funksiyasiga:ichakda triglitseridlar sintezi,lipidlar hosil qilish va jamg‘arish,ayrim uglevodlar (glikogen) tashkil qilish,ayrim zaharli moddalarni hujayrada jamg‘arish va chiqarib yuborish, steroid garmonlar sintezi (buyrak usti bezi hujayralarida), moddalar transporti,membranalarning boshlang‘ich shakllanishi kiradi. sarkoplazmatik to‘r, kalsiy ionlarini jamg‘arish va chiqarib yuborish bilan, muskul tolalarining qisqarish jarayonlarida ishtirok etadi.agranulyar endoplazmatik to‘r (aget) nooqsil mahsulotlarni ajratuvchi (buyrak usti bezi, jinsiy bezlar va b.q.)hujayralarida yaxshi rivojlangan. demak silliq ept uglevodlar va lipidlar sintezlanadigan hujayralarda yahshi rivojlangan, shu bilan birga silliq eptda hujayra va yaxlit organizmning muhim boshqaruvchilari bo‘lgan kalsiy ionlarini jamg‘ariladi. donodor endoplazmatik to‘r oqsil biosintezi faol ro‘y beradigan a’zolar hujayralari (oshqazon osti bezi, jigar va b.q.)da, o‘ta rivojlangan …

5 / 48

ishi va hujayradagi o‘rni o‘zgarib turadi. shunday qilib, ept murakkab metobolik jarayonlar ro‘y beradigan tuzilma hisoblanadi. golji majmui eukariot hujayraning, yadro yaqinida joylashgan, maxsus bo‘yoqlar yordamida bo‘yalganda, yorituvchi mikroskopda to‘rsimon shaklga ega holda ko‘rinadigan, ichki membranalar tizimiga kiruvchi bir membranali organoiddir. u 1898 yilda k.goldji tomonidan kashf qilingan. elektron mikroskopda golji majmui barcha eukariot hujayralarda bo‘lishi ko‘rsatilgan, ammo har hil hujayralarda uning tuzilishi o‘zgarib turadi, u ayniqsa hujayrasizlarda o‘ta rivojlangan, shuning uchun ushbu tuzilmani hujayradagi sekresiya jarayoniga aloqador. bu organoidga elektron mikroskop orqali qaralsa, uning paraleya membranali. yirik xaltaga(sisternalar) hamda pufak (vakuola) va pufakcha(vezikula)lardan iborat ekanligi ko‘rinadi(18-rasm).sisterna, vakuola va vezikulalar organoidni kompleks(majmui)organoid xolida tasavvur etishni taqoza qiladi.shunday qilib golji majmui: 1.diametri 0,2-0,5 mkm bo‘lgan,yassilashgan bo‘shliqlar-berk disksimon shaklga ega sisternalar uning 3-12tasi birlashib diktiosomalarnihosil qiladi. 2.yirik vakuolalar (kengaygan sisternalar). 3.diametri-20nm bo‘lgan sisternalar chetidan ajralib chiqadigan mayda vakuolalardan iborat ekan. golji majmuining struktura-funksional birligi diktiosomalar hisoblanadi.hujayrada diktiosomalar soni ko‘proq 20tagacha, ba’zi hollarda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 48 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"eukariot hujayraning umumiy tuzilishi (3-amaliy mashg‘ulot)" haqida

слайд 1 osiyo xalqaro unversiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi 3-amaliy mashg‘uloti. mavzu:eukariot hujayraning umumiy tuzilishi. eukariot hujayraning tuzilishi va funksiyasi. hujayra sitoplazma va yadrodan iborat bo‘lib,har bir hujayra plazmatik membrana-plazmolemma bilan o‘ralgan.sitoplazmada gialoplazma-sitoplazma shirasi organoidlar va kiritmalar bo‘ladi.ko‘pchilik eukariot hujayra larning diametri 10-100mkm bo‘ladi. hujayraning shakli va kattaligigi ko‘p jihatidan bajaradigan funksiyasiga bog‘liq.(masalan:tuxum hujayra o‘zida oziq modda to‘plashi hisobiga o‘lchami yirik bo‘ladi)hujayraning o‘lchami organizm kattaligiga bog‘liq emas, yaxlit organizm va organning kattaligiga undagi hujayralar soniga bog‘liq. hujayra tarkibiy qismlari membrana stoplazma yadro hujayraning ta...

Bu fayl PPTX formatida 48 sahifadan iborat (6,9 MB). "eukariot hujayraning umumiy tuzilishi (3-amaliy mashg‘ulot)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: eukariot hujayraning umumiy tuz… PPTX 48 sahifa Bepul yuklash Telegram