qadim yunonistonda notiqlik san’ati

PPTX 16 стр. 101,0 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 101,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

3-mavzu: qadim yunonistonda notiqlik san’ati (4 soat) reja: 1. yunonistonda notiqlik san’ati taraqqiyoti va uning sabablari. 2. notiqlik san’ati va aristotel ijodi. 3. mark tulliy sitseron - mashhur notiq va nazariyotchi olim. 4. demosfen - beqiyos notiq, otashin vatanparvar. 2-mavzu: qadim yunonistonda notiqlik san’ati (4 soat) reja: 1. yunonistonda notiqlik san’ati taraqqiyoti va uning sabablari. 2. notiqlik san’ati va aristotel ijodi. 3. mark tulliy sitseron - mashhur notiq va nazariyotchi olim. 4. demosfen - beqiyos notiq, otashin vatanparvar. antik davrlarda yunonlar chuqur fikrlash va chiroyli gapirish ilmini hikmat va donishmandlik deb ataganlar. notiqlik san’atining buyuk namoyandasi sitseronning ma’lumotlariga qaraganda, suqroti hakim zamonlarigacha falsafa va notiqlik yagona ilm sifatida mavjud bo‘lgan. suqrot o‘z mulohazalari bilan dono fikr va ziynatlangan nutqning yagona ilmini ikkiga ajratib qo‘ygandan keyin fikrga ayrim, nutqqa ayrim o‘qitish odati paydo bo'lgan. shundan keyin kishilarni har tomonlama mukammal, go‘zal nutq so‘zlashga o‘rgatuvchi maxsus ritorika ilmi vujudga kelgan. ma’lumotlarga qaraganda …

2 / 16

n. notiqlik san’atiga ehtiyoj afinada, ayniqsa, juda kuchli edi. chunki yunonistonda demokratiya tuzumi qaror topgach, respublikaning har bir ozod kishisi xalq majlislarida, senat kengashlarida, sud ishlarida erkin nutq so‘zlash imkoniyatiga ega bo‘ladi. afina davlatidagi sud tartiblari ham notiqlik san’atining keng rivoj topishiga kuchli ta’sir ko‘rsatadi. mazkur tartiblarga ko‘ra, sudga ishi tushgan har bir kishi shaxsan sud majlisiga kelib, da’volarini bayon etishi yoki o‘zini hi-moya qilishi lozim edi. lekin hamma ham voqea tafsilotlarini mantiqan asoslab, chiroyli gapirish iqtidoriga ega bo‘lavermaydi. natijada, hozirgi advokatlarga o‘xshagan va qadimgi yunon tilida “logograflar” deb ataluvchi maxsus kasb kishilari paydo bo‘ldi. bilimdon, so‘zga chechan notiqlarning ko‘pchiligi “logograflik” bilan ham shug‘ullanib sudlashuvchilarga maxsus nutq matnlarini yozib berganlar. logograflar haqida fikr yuritilganda ko‘pincha manbalarda lisiy nomi qayta-qayta tilga olinadi. asli sitsiliyalik bo‘lgan mashhur so‘z ustasi lisiy afinada yashagan (459 - 380). 0‘z faoliyatini logograflik kasbiga bag‘ishlagan bu zot, asosan, sud nutqlarini ijod etgan. u har bir nutqni yozishga …

3 / 16

bdabali, serhasham iboralarni uchratmaymiz. lisiy nutq uslubining aniq va ravshanligi, tilining sodda va ravonligi, har bir odamni o‘z tilida gapirtira olish mahorati uni yunon tarixida o‘tgan logograflarning eng mashhurlari qatoriga qo‘ydi. shu tariqa notiqlik san’ati rivojlanib, uning siyosiy notiqlik, sud notiqligi, epidektik notiqlik kabi turlari paydo bo‘ladi. epidektik notiqlar ulug‘ zotlarni va mashhur voqealarni madh etib, tantanali yig‘inlarda nutq so‘zlaganlar. notiqlik san’atining rivojlanishi, adabiy tilning, badiiy adabiyotning ravnaqida katta ro‘l o‘ynadi, shuningdek, “ritorika” ilmining vujudga kelishiga sabab bo‘ldi. yunoniston va rimdagi notiqlik san’ati taraqqiyotida muhim o‘rin egallagan mashhur so‘z ustalarining har biri o‘z nutq uslubi bilan alohida ajralib turganlar. bu haqda mark tulliy sitseron shunday deb yozadi: “isokratda nazokat, lisiyda oddiylik, gipereidda zukkolik, esxilda tiniqlik, demosfenda kuch bor. ular go‘zal, zebo emasmilar? ular ozgina bo‘lsada, bir-biriga o‘xshaydilarmi? afrikanda salmoqdorlik, leliyda muloyimlik, galbada keskinlik, karbonda alohida bir ravonlik va ohang bor edi. ularning qaysi biri o‘z davrlarida birinchi bo’lmagan? va aytish …

4 / 16

l san’at asarlari inson qalbini salbiy hissiyotlardan forig‘lantiradi, natijada inson, bir tomondan, taqdir ko‘rguliklariga xotirjam qaray boshlasa, ikkinchi tomondan, baxtsizlik girdobiga tushganlarga o‘zida hamdardlik hissini tuyadi; ya’ni, san’at insonni olijanob qilish, yaxshilash, go‘zallashtirish xususiyatiga ega. qadimgi dunyo ilm-fani, falsafiy qarashlarining buyuk donishmandi aristotel miloddan avvalgi 384-yilda makedoniyaning stagira shahrida tug‘ilgan. uning otasi nikomax makedoniya hukmdori amint ii ning shaxsiy tabibi bo‘lgan. aristotel 17 yoshidan 37 yoshigacha faylasuf platon akademiyasida tahsil oladi. 342-yilda podshoh filippning taklifi bilan makedoniyaga qaytib, aleksandrga murabbiylik qila boshlaydi. aleksandr makedonskiy hukmronlik taxtiga o‘tirgach, o‘z ustozi va do‘stiga atab haykal barpo ettiradi. bu haykalning poyida shunday yozuvlar bor edi: “aleksandr ushbu yodgorlikni nikomaxning o‘g‘li, buyuk donishm and va avliyo aristotel xotirasiga o‘rnatdi”. aristotel aleksandr taxtga chiqqach, yana afinaga qaytib bu yerda “litsey” nomi bilan shuhrat qozongan falsafa maktabini ochadi va katta kutubxona tashkil etadi. shu davrda yunonistonda chiroyli so‘zlashga qiziqish kuchayib ketgan, natijada qator notiqlik maktablari ochilgan …

5 / 16

or qaratilgan. olimning fikricha, notiq tilidagi turli “qorishmalar”, ya’ni so‘zlarning noto‘g‘ri va noo‘rin talaffiiz qilinishi, jumlalarning mantiqan har xil tuzilishi so‘zlovchining katta xatosidir. aristotel har bir jumlaning asosiy fikrni ifoda etishga qaratilishi lozimligini, tinglovchi tushunadigan darajada sodda va ravon bo‘lishini talab etadi. u notiqning hissiyot bilan so‘zlashi mulohaza yuritayotgan fikrini tinglovchi qalbiga tez yetishida muhim omil bo‘lishini alohida ta’kidlaydi. shuningdek, aristotel notiqning auditori y’ani o‘ziga jalb etishi uchun turli hazil-mutoyiba so‘zlar bilan lirik chekinish qilib tinglovchilarni hayajonlantira bilishi zarurligini, agar turli ko‘rgazmali qurollardan foydalansa, har xil sifatlash, chog‘ishtirish va metaforalarni qo‘llasa, nutqining ta’sirchanligi yanada oshishini uqtirib o‘tadi. aristotel notiqlik san’atini egallash uchun quyida keltirilgan beshta vazifani mukammal bajarishni tavsiya etadi: 1. nutq matnini kashf qilish. ya’ni og‘zaki ijro qilinadigan nutq matnini har tomondan chuqur o‘rganib chiqish. 2. nutq matnini mantiqan va mazmunan to‘g‘ri rejalashtirish. 3. matnni to‘liq eslab qolish. 4. matnni so‘z yordamida to‘g‘ri aks ettirish. 5. nutq matnidagi so‘zlarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadim yunonistonda notiqlik san’ati"

3-mavzu: qadim yunonistonda notiqlik san’ati (4 soat) reja: 1. yunonistonda notiqlik san’ati taraqqiyoti va uning sabablari. 2. notiqlik san’ati va aristotel ijodi. 3. mark tulliy sitseron - mashhur notiq va nazariyotchi olim. 4. demosfen - beqiyos notiq, otashin vatanparvar. 2-mavzu: qadim yunonistonda notiqlik san’ati (4 soat) reja: 1. yunonistonda notiqlik san’ati taraqqiyoti va uning sabablari. 2. notiqlik san’ati va aristotel ijodi. 3. mark tulliy sitseron - mashhur notiq va nazariyotchi olim. 4. demosfen - beqiyos notiq, otashin vatanparvar. antik davrlarda yunonlar chuqur fikrlash va chiroyli gapirish ilmini hikmat va donishmandlik deb ataganlar. notiqlik san’atining buyuk namoyandasi sitseronning ma’lumotlariga qaraganda, suqroti hakim zamonlarigacha falsafa va notiqlik yagona ilm ...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPTX (101,0 КБ). Чтобы скачать "qadim yunonistonda notiqlik san’ati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadim yunonistonda notiqlik san… PPTX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram