2-mavzu: ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

PPTX 21 pages 161.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 161.5 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

2-mavzu: ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari 2-mavzu: ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari “axborot texnologiyalari” kafedrasi katta o’qituvchisi ikromov xusan reja 2.1. ma’lumotlar bazasi 2.2. asosiy tushuncha va ta`riflar 2.3. ma`lumotlar bazasiga qo`yiladigan asosiy talablar 2.1. ma’lumotlar bazasi ma`lumotlar bazasi(mb) deb - ob’ektlar holatini, ularning qaralayotgan soha predmetidagi munosabatini akslantiruvchi ma’lumotlar to’plamiga aytiladi. ma’lumotlar bazasi – bu o’zaro bog’langan va tartiblangan ma’lumotlar majmuasi bo’lib, u ko’rilayotgan ob’ektlarning xususiyatini, holatini va ob’ektlar o’rtasidagi munosabatni ma’lum sohada tavsiflaydi. ma’lumotlar bazasi (database) – bu kompyuterning tashqi xotirasida saqlanadigan, har qanday jismoniy, ijtimoiy, statistik, tashkiliy va boshqa ob’ektlar, jarayonlar, holatlarning o’zaro bog’liq va tartiblashtirilgan majmuidir. ma’lumotlar bazasi ma’lumotlar bazasi ob’ekt yoki ob’ektlar to’plami holatini ularning xossalari va o’zaro munosabatlarini aks ettiruvchi nomlangan ma’lumotlar to’plamini ifodalaydi. ma’lumotlar bazasini ob’ektning axborot modeli deb qarash mumkin. ma’lumotlar bazasi ma’lumotlar to’plamini cheksiz ko’p marta ishlata olish uchun kerak. mbni boshqarishda keng miqyosda ishlatilishi quyidagi faktorlar bilan aniqlangan: operativligi ma’lumotlarga tez va …

2 / 21

ishning avtomatlashtirilgan tizimidir. uning tarkibiga texnik vositalar, mb yoki ularning majmualari, mbbt hamda amaliy dasturlar paketi kiradi. ma’lumotlarni o’zida saqlab va mbbt ostida boshqariladigan fayl oldin «ma’lumotlar banki» deb atalib, keyinchalik esa “ma’lumotlar bazasi” deb yuritila boshlandi. ma’lumotlar banki ma’lumotlar banki istalgan ma’lumotlar to’plamiga tegishli bo’lishi mumkin, jumladan mustaqil fayllar, mb va axborot izlovchi tizimlar. ma’lumotlar bazasidan va bankidan foydalanish o’zaro bog’langan ma’lumotlar to’plamlariga kirishni ulardan foydalanishni avtomatlashtirish, ma’lumotlarni yangilash, keraksizlarini yo’qotishni avtomatlashtirishni ta’minlaydi, jumladan effektiv paketli holatni va teleprotsessorli ma’lumotlarni ishlashni ta’minlaydi ma`lumotlar bazasini boshqarish tizimi (mbbt) ma’lumotlar bazasini yaratish, ishlatish va ko’pchilik foydalanuvchilar tomonidan birgalikda foydalanishni ta’minlovchi tillar va dasturiy ta’minotlari to’plamiga aytiladi asosiy tushuncha va ta`riflar mb, bu maxsus formatga ega bo`lgan muayyan tuzilmali fayl bo`lib, u yozuv deb ataladigan bir xil turdagi qismlardan iborat bo`ladi. yozuv-o`zaro bog`langan ma`lumotlarning bir qismidir. har bir yozuv maydon deb ataladigan bo`laklardan tashkil topadi. maydon ma`lumotlarning eng kichik qismi hisoblanadi. u …

3 / 21

gan tarkibiy qismlarining o`zaro mutanosibligi tushuniladi. mb ning mustaqilligi. mb o`z ichki tuzilmasiga ega bo`lgan mustaqil obyekt bo`lib, u amaliy dasturlarga bog`liq emas. ma`lumotlarni ma`lumot tashuvchilarga yozish va ularga murojaat qilish uslublari amaliy dasturiy mahsulotlarga bog`liq emas. mbga har qanday amaliy dasturiy mahsulot orqali murojaat qilish mumkin va bu vaqtda mb mustaqil ravishda amaliy dasturlarga bog`liq bo`lmagan holda o`z uslublarini qo`llaydi. ma`lumotlar bazasiga qo`yiladigan asosiy talablar unumdorlik; ortiqchalik; butunlik; xavfsizlik; maxfiylik; eng kam sarf va himoya. unumdorlik foydalanuvchini mb bilan bog`lovchi, maxsus ishlab chiqilgan ilovalar foydalanuvchi bilan muloqotni qanoatlantiradigan vaqtni ta`minlab berishi zarur. bundan tashqari mb tizimiga kelib tushgan ma`lumotlarni qayta ishlashni ta`minlashi zarur ortiqchalik mbda har bir ma`lumot faqat bir joyda saqlanishi va u takrorlanmasligi lozim. agar ma`lumot faqat bir joyda saqlansa, ular qiymati o`zgartirilganda mb yaxlitligi ta`minlanadi. chunki, u boshqa joyda takrorlanmasligi sababli boshqa aynan shunday qiymatni o`zgartirishga ehtiyoj yo`q. mb ning unumdorligi ortiqcha ma`lumotlarning bo`lmasligiga bog`liq bo`ladi …

4 / 21

ish uchun uni texnik yoki dasturiy o`zgarishlardan, tabiiy va sun`iy vaziyatlardan va yomon niyatda foydalanishlardan saqlamoq lozim. ma`lumotlarning xavfsizligi deganda, ma`lumotlarni tasodifiy yoki ularga bila turib kirishga haqqi yo`q shaxslardan himoya qilinishi tushuniladi. maxfiyligi esa ayrim shaxslarning yoki takshilotlarning qachon va qanday miqdorda boshqa shaxslarga yoki tashkilotlarga ma`lumotlarni berish huquqi bilan aniqlanadi eng kam sarf (minimal harajatlar) mbni tuzish va undan foydalanishdagi xarajatlarni kamaytirish maqsadida, tashkil qilishni shunday usullari tanlanadiki, ular vaqt va xarajatlarni imkon darajada kamaytirsin qidiruv imkoniyatlari mbdan foydalanuvchi mbga, turli xil shakldagi ma`lumotlarni olish uchun murojaat qilishi mumkin. tizim oldindan rejalashtirilmagan turli talablarni qayta ishlashni ta`minlashi yoki shunday javoblarni tuza olishi kerak kelajak bilan bog`lanish kelajak bilan bog`lanishni tasavvur etish muhimdir. kelajakda ma`lumotlar va ularni saqlash muhiti ko`p yo`nalishlar bo`yicha o`zgaradi. har qanday tijorat tashkiloti vaqt o`tishi bilan o`zgarishlarga duchor bo`ladi. ayniqsa, bu o`zgarishlar ma`lumotlarni qayta ishlaydigan foydalanuvchilar uchun qimmatlidir. oddiy o`zgarishlarni amalga oshirish uchun talab qilinadigan …

5 / 21

i lozim nazorat savollari mbbtga ta’rif bering. mb haqida tushuncha bering. ma`lumotlar banki iborasiga ta`rif bering. ma`lumotlar bazasiga qo`yiladigan asosiy talablar nimalardan iborat? yozuv haqida tushuncha bering. maydon va unga qo`yiladigan talablarni ayting /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "2-mavzu: ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari"

2-mavzu: ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari 2-mavzu: ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari “axborot texnologiyalari” kafedrasi katta o’qituvchisi ikromov xusan reja 2.1. ma’lumotlar bazasi 2.2. asosiy tushuncha va ta`riflar 2.3. ma`lumotlar bazasiga qo`yiladigan asosiy talablar 2.1. ma’lumotlar bazasi ma`lumotlar bazasi(mb) deb - ob’ektlar holatini, ularning qaralayotgan soha predmetidagi munosabatini akslantiruvchi ma’lumotlar to’plamiga aytiladi. ma’lumotlar bazasi – bu o’zaro bog’langan va tartiblangan ma’lumotlar majmuasi bo’lib, u ko’rilayotgan ob’ektlarning xususiyatini, holatini va ob’ektlar o’rtasidagi munosabatni ma’lum sohada tavsiflaydi. ma’lumotlar bazasi (database) – bu kompyuterning tashqi xotirasida saqlanadigan, har qanday jismoniy, ijtimoiy, statistik, tashk...

This file contains 21 pages in PPTX format (161.5 KB). To download "2-mavzu: ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: 2-mavzu: ma’lumotlar bazasining… PPTX 21 pages Free download Telegram