akademik yozuv: matn va uning turlari

PPTX 28 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

презентация powerpoint akademik yozuv muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti o‘zbek va rus tillari kafedrasi, p.f.n., dotsent m.x.karaxodjaeva matn va uning turlari. matn hosil qiluvchi vositalari. 2 mavzu reja: 2 matn haqida ma’lumot matnning turlari dialogik matnning ma’no munosabatiga ko‘ra turlari monologik matn. monologik matnda mazmun izchilligi matn hosil qiluvchi vositalar matnning qismlari matn va uning xususiyatlari matnlarda so‘zlar tartibi akademik yozuv 1 2 ma’lum voqelik haqida tasavvur (ma’lumot) beradigan bir yoki bir necha sintaktik birliklardan tashkil topgan nutqiy butunlik matn hisoblanadi. matn ma’lum fikrlar yig‘indisi hisoblangan nutq, nashrdan chiqqan asardir. u o‘ziga xos asar hisoblanishi va mazmunga (ilmiy, rasmiy, badiiy va hokazo) yoki hujjat xarakteriga ega bo‘ladi. matn ikki xil ko‘rinishda bo‘ladi: dialogik va monologik. dialogik matn ikki va undan ortiq suhbatdoshning turlicha mazmundagi fikr-axborot almashinuvidan iborat. 4 tilshunos olim m.irisqulov: “so‘zlovchi tomonidan yaratilgan matn talaffuz qilingach, havo to‘lqinlari orqali tinglovchining qulog‘iga yetib keladi. ana shu ondan boshlab …

2 / 28

a monologik. dialogik matn ikki va undan ortiq suhbatdoshning turlicha mazmundagi fikr-axborot almashinuvidan iborat dialog- (yunoncha so’z bo’lib, dialogos – gaplashish, suhbat) 1) ikki yoki undan ortiq kishining nutqiy muloqoti, suhbati; 2) adabiy – badiiy matn komponenti, asardagi personajlarning nutqiy muloqoti berilgan o‘rinlar. akademik yozuv 1 monologik matn 8 monolog ( yunononcha so’z bo’lib, monos – yakka, logos – so‘z) - yakka shaxsning ayni paytda javob berilishini talab qilmaydigan, o‘zgalar replikalari bilan bo‘linmagan nutqi. monolog og‘zaki shaklda (turli yig‘inlardagi nutq, ma’ruza, hisobotlar) ham, yozma shaklda (publitsistika, memuarlar va h.) ham keng qo‘llanadi. badiiy adabiyotda monologlardan turli maqsadlarda foydalaniladi. ayniqsa, drama- tik asarlarda monologlarning badiiy–estetik vazifalar doirasi ancha keng. akademik yozuv 1 9 ma’lumotnoma matnida bo‘lib o‘tgan voqea-hodisa yoki mavjud holat haqida oddiy axborot beriladi. ijodiy-tavsifiy matn so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan ijodiy ravishda bayon etilgan voqea-hodisa, narsa yoki shaxsning tasviri yoki xabar, ma’lumotning ijodiy-tavsifiy bayonidir. ilmiy, publitistik va badiiy uslublar, shuningdek, …

3 / 28

ahlilida quyidagi masalalarga alohida e’tibor berilishi lozim: 13 1. matn tahlilida tasvirlangan voqelik va shu voqelikka muallifning munosabati aniqlanadi. masalan: alisher navoiyning “farhod va shirin” dostonida olijanob fazilatlarini ulug‘lash, adolat va xalqparvarlik, do‘stlik va qahramonlik, muhabbat erkinligi va unga sadoqati asarni g‘oyaviy mazmunini tashkil qiladi. asarda xisrav, yosumon kabi yovuz kuchlar bilan farhod, shirin, mehnbonular o‘rtasidagi kurash ko‘rsatiladi. shoir farhod, mehnbonu, shirinlarning barcha harakatlariga xayrixohlik bildiradi. shohni adolatli bo‘lishiga undash g‘oyasini ilgari suradi. akademik yozuv 1 14 1. tahlilda asarning mazmuniga ham shakliga ham e’tibor berish va mazmunning yetakchi rolini ta’kidlab o‘tish zarur. 2. matn tahlilida tahlilning yuqoridagi u yoki bu turidan foydalaniladi. 3. matnni sharhlash so‘z va so‘z shakllari badiiy tasvir vositlarining asar g‘oyaviy va estetik mazmunini oshirishdagi roli izohlanadi. matnni sharxlashda lingvistik aspekt asosiy o‘rinni egallaydi. u traditsion adabiiy tahlilda ham yetakchi sanaladi, chunki u matnning estetik strukturasi va badiiy tasvir vositlarini o‘rganishga ko‘maklashadi. akademik yozuv 1 15 …

4 / 28

l bosqichlarida o‘rganadi. akademik yozuv 1 17 talabalar matn bilan dastlab tanishganda undagi yo‘nalishni aniq belgilab olish maqsadida turli tayanchlardan foydalanadi. u notanish bo‘lgan chet tilida, hatto sun’iy tildagi matnni qabul qilayotganda so‘zlar orasidagi probellarga, tinish belgilariga, takroriy ifodalarga va so‘zlarga qarab, darrov qandaydir ma’noli qismlarni ko‘rishga harakat qiladi. bunda struktur tayanchlar muhim ahamiyatga ega. ularning mohiyati shaxsning nutqiy tajribasiga ko‘ra shakllanadi. akademik yozuv 1 18 bosh qism o‘rta qism xulosa qism matnning qismlari akademik yozuv 1 19 bosh qism o‘quvchi, eshituvchini bevosita matnning asosiy mazmunini qabul qilishga tayyorlaydi. unda hikoya mavzusi shakllanadi. o‘rta qismda mavzu rivojlanib boradi. xotima qismi mavzuni ochib berishga yakun yasaydi. akademik yozuv 1 20 fikrlar, voqealar, dalillarni bayon qilishda ketma-ketlik; matn hosil qiluvchi vositlar sabab-oqibat va shart-oqibat aloqalariga rioya qilish (so‘zlarni qo‘llash); fikr bildirish tartibini tashkil qiluvchi kirish so‘zlarni qo‘llash; yakunlovchi so‘zlarni qo‘llash; akademik yozuv 1 21 yaxlitlik matnning xususiyati sifatida berilgan birlikda yagona mavzudagi …

5 / 28

i qisqartmalar, mundarija. akademik yozuv 1 23 matnda hamma narsa o‘zaro bog‘langan, hattoki murakkab sintaktik butunlik va undagi alohida gaplar ham. jumlalararo aloqaning turli vositalari mavjud. akademik yozuv 1 matn vosita muallif 24 katta va murakkab matnlar ichida tarkibidagi komponentlarini ajratib ko‘rsatish mumkin – murakkab sintaktik butunlik (katta matnda boblar, paragraflar va b.). bu matnda mikromatnni ochib beruvchi bir guruh gaplar bo‘lib, boshlanish, fikrlar rivoji va xotimalarga ega bo‘ladi. bir murakkab sintaktik butunlik doirasida har bir keyingi gap avvalgi gapdan kelib chiqqan savolga javob beradi. keyingi gapga savol berib bo‘lmaslik murakkab sintaktik butunlik tugaganini anglatadi. akademik yozuv 1 25 predmetli aloqa (matndagi alohida qismlar insonlar ismi, predmetlarning nomi bilan birlashadi); vaqtli aloqa (matnda yagona vaqt makoni mavjudligi). vaqtdagi birgalik grammatik va leksik ifodalanadi; makonli aloqa (shahrimizda,u yerda,bu yerda va b.). akademik yozuv 1 26 yozma hikoya matnida gaplar, odatda, mavzudan, xabar predmetidan, biron-bir tanish narsadan (avvalgi hikoyadan) yoki mazmun jihatidan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "akademik yozuv: matn va uning turlari"

презентация powerpoint akademik yozuv muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti o‘zbek va rus tillari kafedrasi, p.f.n., dotsent m.x.karaxodjaeva matn va uning turlari. matn hosil qiluvchi vositalari. 2 mavzu reja: 2 matn haqida ma’lumot matnning turlari dialogik matnning ma’no munosabatiga ko‘ra turlari monologik matn. monologik matnda mazmun izchilligi matn hosil qiluvchi vositalar matnning qismlari matn va uning xususiyatlari matnlarda so‘zlar tartibi akademik yozuv 1 2 ma’lum voqelik haqida tasavvur (ma’lumot) beradigan bir yoki bir necha sintaktik birliklardan tashkil topgan nutqiy butunlik matn hisoblanadi. matn ma’lum fikrlar yig‘indisi hisoblangan nutq, nashrdan chiqqan asardir. u o‘ziga xos asar hisoblanishi va mazmunga (ilmiy, rasmiy, badiiy va h...

Этот файл содержит 28 стр. в формате PPTX (1,8 МБ). Чтобы скачать "akademik yozuv: matn va uning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: akademik yozuv: matn va uning t… PPTX 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram