1-ma’ruza. ma’lumotlar bazasi

PPTX 12 pages 266.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 266.5 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

презентация powerpoint 1-ma’ruza. ma’lumotlar bazasi reja: 1. ma’lumotlar bazasi tushunchasi. 2. ma’lumotlar bazasining maqsadi. 3. ma’lumotlar bazasidagi maydon haqida ma’lumot 4. ma’lumotlar bazasining turlari va mbbt. 5. relatsion mb va sql dasturlash tili. ma’lumotlar bazasi (mb) — bu ma’lumotlarni mantiqiy tartibda saqlovchi, boshqaruvchi va ularni qayta ishlash imkonini beruvchi tuzilma yoki tizimdir. u yirik hajmdagi ma’lumotlarni tizimli tarzda boshqarish, izlash, qo‘shish, o‘chirish va tahlil qilish imkonini beradi. misol: bankdagi mijozlar ro‘yxati, universitetdagi talaba ma’lumotlari, e-dokonning buyurtmalar bazasi va boshqalar. maʼlumotlar bazasi — markazlashtirilgan maʼlumotlar ombori. maʼlumotlarni oʻqish, saqlash, qayta ishlash va qidirish uchun moʻljallangan. o´zining tezligi bilan ajralib turadi. eng mashhur maʼlumotlar bazasiga oracle, mssql, mysql va boshqalar kiradi. t u z i l m a l a sh t i r i sh –bu ma‘lumotlarni tasvirlash usullari haqidagi kelishuvni kiritishdir. agar ma‘lumotlarni tasvirlash usuli haqida kelishuv bo‘lmasa, u holda ular tuzilmalashtirilmagan deyiladi. masalan, talabalar (sinov daftarchasining nomeri, familiyasi, ismi, …

2 / 12

artiblangan ma’lumotlar to‘plamidir. hozirgi kunda ma’lumotlar bazalari bank sohasidan tortib, sog‘liqni saqlash, ta’lim va savdoga qadar turli sohalarda muhim rol o‘ynaydi. ular katta hajmdagi ma’lumotlar bilan samarali ishlashni ta’minlab, jarayonlarni optimallashtirish va samaradorlikni oshirishga yordam beradi. ma’lumotlar bazasining asosiy maqsadi – ma’lumotlarni tartibga solish va markazlashtirilgan holda saqlash, bu esa ularni qayta ishlashni osonlashtiradi. masalan, relatsion ma’lumotlar bazalarida ma’lumotlar jadvallarda saqlanadi, bunda satrlar yozuvlarni, ustunlar esa atributlarni ifodalaydi. biroq, ma’lumotlarni tashkil qilishning boshqa ko‘plab usullari mavjud, masalan, nosql tizimlari, ular standart bo‘lmagan ma’lumotlar formatlari uchun juda mos keladi. ma’lumotlar bazalari bilan ishlash maxsus dasturiy tizimlar yordamida amalga oshiriladi, bu tizimlarga ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari (sübd) deyiladi. masalan, mysql, postgresql va oracle kabi dasturlar ma’lumotlarni yaratish, tahrirlash, tahlil qilish va himoya qilish uchun vositalarni taqdim etadi, bu esa ma’lumotlar bazalaridan foydalanishni qulay va ishonchli qiladi. ma’lumotlar bazasi – ehm xotirasiga yozilgan ma‘lum bir strukturaga ega, o‘zaro bog‘langan va tartiblangan ma‘lumotlar majmuasi …

3 / 12

kiritiladigan ma‘lumotlar turlarini bildiradi. masalan, raqam ―n‖ (chislovoy), simvol (simvolnыy), sana/vaqt (data/vremya), mantiqiy (logicheskiy). maydon o‟lchami (uzunligi). mb jadvali ustunlariga kiritiladigan ma‘lumotlarning maksimal uzunligi. masalan, eng ko‘p belgilar sig‘imi. aniqlik, (son turidagi ma‘lumotlar uchun) haqiqiy son o‘nlik kasr qismining maksimal uzunligi. yozuv –bu mantiqiy bog‘langan maydonlar to‘plami bo‘lib, mb jadvali qatoridir. fayl (jadval) - bu bir xil tuzilmaga ega yozuv nusxalari to‘plami. kalit. kalit yozuv nusxasini bir qiymatli aniqlash uchun xizmat qiladi. kalit bir yoki bir necha maydonni o‘z tarkibiga olishi mumkin. agar kalit faqat bir maydondan iborat bo‘lsa, oddiy deb, aks holda, u tarkibiy kalit deb ataladi. jadvalda student faylining mantiqiy strukturasi keltirilgan. ma’lumotlar bazasi turlari ierarxik mb – daraxtsimon shaklda tashkil etiladi. tarmoqli mb – bir nechta ota-ona va farzand aloqalari mavjud. relatsion mb – eng keng tarqalgan; jadvallar asosida tuziladi. obyektga yo‘naltirilgan mb – ob’yektlar asosida tashkil etilgan. nosql mb – katta hajmdagi va yarim tuzilgan ma’lumotlar …

4 / 12

– yangi ma’lumot kiritish update – ma’lumotni o‘zgartirish delete – ma’lumotni o‘chirish create table – jadval yaratish drop table – jadvalni o‘chirish normalizatsiya normalizatsiya – ma’lumotlar bazasida ma’lumotlarni takrorlanmasligini va samarali saqlanishini ta’minlaydigan texnika. normal shakllar: 1nf – elementar qiymatlar 2nf – asosiy kalitga to‘liq bog‘lanish 3nf – tranzitiv bog‘lanishlarni olib tashlash ma’lumotlar xavfsizligi mbda xavfsizlik muhim omil bo‘lib, quyidagilarni o‘z ichiga oladi: foydalanuvchi huquqlari (grant, revoke) zaxira nusxa olish (backup) shifrlash (encryption) xatoliklarni qayta tiklash (recovery) image1.png image2.jpeg image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "1-ma’ruza. ma’lumotlar bazasi"

презентация powerpoint 1-ma’ruza. ma’lumotlar bazasi reja: 1. ma’lumotlar bazasi tushunchasi. 2. ma’lumotlar bazasining maqsadi. 3. ma’lumotlar bazasidagi maydon haqida ma’lumot 4. ma’lumotlar bazasining turlari va mbbt. 5. relatsion mb va sql dasturlash tili. ma’lumotlar bazasi (mb) — bu ma’lumotlarni mantiqiy tartibda saqlovchi, boshqaruvchi va ularni qayta ishlash imkonini beruvchi tuzilma yoki tizimdir. u yirik hajmdagi ma’lumotlarni tizimli tarzda boshqarish, izlash, qo‘shish, o‘chirish va tahlil qilish imkonini beradi. misol: bankdagi mijozlar ro‘yxati, universitetdagi talaba ma’lumotlari, e-dokonning buyurtmalar bazasi va boshqalar. maʼlumotlar bazasi — markazlashtirilgan maʼlumotlar ombori. maʼlumotlarni oʻqish, saqlash, qayta ishlash va qidirish uchun moʻljallangan. o´zining tezli...

This file contains 12 pages in PPTX format (266.5 KB). To download "1-ma’ruza. ma’lumotlar bazasi", click the Telegram button on the left.

Tags: 1-ma’ruza. ma’lumotlar bazasi PPTX 12 pages Free download Telegram