ilonlar (ophidia yoki serpentes)

PPTX 16 стр. 2,0 МБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

презентация powerpoint mavzu: o’zbekistonda uchraydigan zaharli ilonlar va ular zaharining xususiyatlari reja: kirish 1. ilonlar turkumi haqida umumiy ma’lumot 2. o’zbekiston hududida tarqalgan zaharli ilonlar 3. zaharli ilonlar chaqqon vaqtda tez tibbiy yordam ko’rshatish qoidalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ilonlar (ophidia yoki serpentes) – tangachalilar kenja turkumi. qadimgi ilon qazilma qoldigʻi (uzunligi 11 m gacha) boʻr davridan maʼlum. ilonning ajdodi echkemarlarga oʻxshash kaltakesaklar boʻlganligi taxmin qilinadi. tanasi ingichka va uzun, uzunligi 8 sm dan 10 m gacha, muguzeimon qalqon va tangachalar bilan qoplangan. oyoq kamari suyaklari boʻlmaydi, ayrim ilonda chanoq va orqa oyoqlari rudimenti saqlanib qolgan. umurtqalari 141 dan 435 tagacha. tush suyagi bo’lmaydi, qovurgʻalari harakatchan. koʻzini shaffof qovoqlar qoplab turadi. quloq teshigi va nogʻora pardasi boʻlmaydi, o’rta qulogʻi sodda tuzilgan. tili uzun, ayrisimon, yakobson organi bor. bosh skeletining yuz suyaklari elastik paylar orqali oʻzaro birikkan bo’lib, yirik o’ljani yutayotganida ogʻzining keng ochilishiga imkon beradi. tishlari ingichka, oʻtkir, orqaga egilgan; oʻljani …

2 / 16

hlari va harakatsiz tik qarab turishi tufayli ilonlar haqida kanchadan-qancha ertak va afsonalar to‘kilgan hamda ko‘p xalqlar orasida ilondan qo‘rqish hissi paydo bo‘lgan. ilonlar kaltakesaklardan deyarli 30 xil belgilariga ko‘ra farq qilinadi. asosiy farqlaridan biri pastki jag‘ining tuzilish xususiyatlaridir. kalla suyagi yuz kismining suyaklari harakatchan birikkan, pastki jag‘ esa kalla suyagida qattiq cho‘zilgan burma yordamida osilib turadi. ilonlarning asosiy sezgi organi yakobson organi bilan birgalikdagi tilidir. ilon uchi ayri ingichka tilini ustki jag‘idagi yarim ochiq yoriqdan chiqarib, bir necha sekund havoda yaqinidagi narsalarga tegar-tegmas qilib o‘ynatadi va ichiga tortib oladi. tilining uchlari yakobson juft organining tupa tanglayidagi ikkita chiqarish teshigida joylashadi. bu erda ilon havoda paydo bo‘ladigan arzimas miqdordagi moddalar haqida informatsiya oladi va shunga qarab o‘ljasining kaerda joylashganligi yoki suv manbaining qaerdaligi haqida orientirlanadi. ko‘zlari ham orientirlashda katta rol o‘ynaydi (hamma ilonlarda ham shunday emas). tungi ilonlarning ko‘z qorachig‘i vertikal yoki yumaloq, ba’zan esa gorizontal bo‘lishi mumkin, kunduzgi ilonlarning …

3 / 16

yirikroq bo‘ladi. tuxum qo‘yib yoki tirik tug‘ib ko‘payadi. ayrim turlari uchun bir marta urug‘lanish 3—5 yilgacha urug‘langan tuxum qo‘yish uchun etarli bo‘ladi. bir yilda bir marta tuxum qo‘yadi. bir galgi tuxum qo‘yishda mayda turlari bittadan 3—4 tagacha, yiriklari bir necha o‘nlab tuxum qo‘yadi. inkubatsiya davri bir oydan 2,5 oygacha davom etadi charx ilon (efa peschannaya uncha katta bo‘lmaydi. tanasining uzunligi 86 sm, dumi qisqa7,5 sm gacha boradi. usti qo‘ng‘ir-kul rang yoki qum rang bo‘ladi. qiyshiq joylashgan yon tangachalari orqadagilariga qaraganda to‘qroq bo‘ladi. orqasida ko‘ndalang yoki oq, ko‘ndalangiga cho‘ziq dog‘lari bor. ular qirralari orasida ilonizi yo‘l hosil qilib joylashgan. och rangli dog‘lardagi ba’zi tangachalarning cheti qoramtir qo‘ng‘ir yoki qora bo‘ladi. boshining ustida butsimon naqshi bor. bu ilon joyida turgan holda charx urib aylanadi va bu vaqtda yon tangachalari bir-biriga ishqalanib charx toshi kabi o‘ziga xos tovush chiqaradi. shuning uchun ham unga charx ilon degan nom berilgan. o’zbekiston hududida tarqalgan zaharli ilonlar …

4 / 16

‘ladi. odatda u bir oy va hatto bir yarim oy davolanib yotadi. ko‘lvor ilon ancha yirik bo‘ladi, yo‘g‘onligi odamning bilagidek keladi. tanasining uzunligi 160 sm cha, dumi esa 20 sm dan ortiq emas. eng og‘ir ko‘lvor ilonning massasi 3 kg cha keladi. usti och yoki to‘q kul rang, sarg‘ish yoki jigarrang tusli. naqshi xilma-xil cho‘qqi-qirrasi bo‘ylab yirikroq va gavdasining yon tomonlarida esa maydaroq dog‘lari bo‘ladi. qorni och rangli bo‘lib, ayrimlarida mayda nuqtalari bo‘ladi.o‘zbekistonda turkiston tog‘ oldilarida (xovos), nurota, zarafshon tizma tog‘lari, ko‘hitang va hisor tizma tog‘lari etaklarida uchraydi. bu ilon kobraga nisbatan ancha ko‘p tarqalgan. zarafshon tizma tog‘i va nurota tog‘larining ba’zi joylarida bahorda kuniga beshtagacha, ba’zan esa undan ko‘p ko‘lvor ilonni uchratish mumkin. ko‘lvor ilon tog‘larda, tog‘ oldilarida va tog‘larning atroflaridagi vodiylarda yashaydi. qishloqlarda va tog‘ etaklaridagi bog‘larda, buloqlarning bo‘yida, tog‘lardagi tosh uyumlari orasida ko‘p uchraydi. qiyaliklarning yoriqlari, toshlar orasidagi bo‘sh joylar, kemiruvchilarning, tulki va qushlarning sog‘ tuproqli jarliklardagi …

5 / 16

a ancha mayda va to‘q rangli dog‘lardan iborat uzunasiga ketgan yo‘llari bor. qorni och yoki to‘q rangli mayda dog‘li, ba’zan esa dog‘siz bo‘ladi. kobra — o‘zbekistondagi yirik zaharli ilonlardan biridir tanasining uzunligi 125 sm, dumi 45 sm gacha. rangi tana rangidan to‘q sariq, qo‘ng‘ir yoki qoragacha kuchli darajada o‘zgarib turadi. ostki tomoni oq va tanasining oldingi tomonida ikki-uchta qora ko‘ndalang yo‘llari bor. yoshlarining orqasida uzunasiga qora rangli ko‘ndalang yo‘llari bor, ularning old tomonidagilari pastki yuzasiga o‘tib ketadi. hindistonda yashaydigan kobralarning ensasida ko‘zoynakka o‘xshash naqshi bo‘lgani uchun ular ko‘zoynakli ilon deb ataladi. o‘zbekistonda kobra faqat bobotog‘da, hisor tizma tog‘larining tog‘ oldilarida va surxondaryo vodiysida nisbatan ko‘proq uchraydi. qarshi dashtida birmuncha kamroq, zarafshon va nurota tizma tog‘larida esa undan ham kam uchraydi.sharqda uchraydigan eng so‘nggi punkti — xovos atroflaridir. hatto bobotog‘da ham bir kunda ikkitadan ortiq ilon uchratish qiyin, odatda, ekspeditsiyalar vaqtida kamdan-kam, ya’ni bir oyda bitta kobrani uchratish mumkin. o‘zbekistonda kobra …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ilonlar (ophidia yoki serpentes)"

презентация powerpoint mavzu: o’zbekistonda uchraydigan zaharli ilonlar va ular zaharining xususiyatlari reja: kirish 1. ilonlar turkumi haqida umumiy ma’lumot 2. o’zbekiston hududida tarqalgan zaharli ilonlar 3. zaharli ilonlar chaqqon vaqtda tez tibbiy yordam ko’rshatish qoidalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ilonlar (ophidia yoki serpentes) – tangachalilar kenja turkumi. qadimgi ilon qazilma qoldigʻi (uzunligi 11 m gacha) boʻr davridan maʼlum. ilonning ajdodi echkemarlarga oʻxshash kaltakesaklar boʻlganligi taxmin qilinadi. tanasi ingichka va uzun, uzunligi 8 sm dan 10 m gacha, muguzeimon qalqon va tangachalar bilan qoplangan. oyoq kamari suyaklari boʻlmaydi, ayrim ilonda chanoq va orqa oyoqlari rudimenti saqlanib qolgan. umurtqalari 141 dan 435 tagacha. tush suyagi bo’lmaydi, qovur...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPTX (2,0 МБ). Чтобы скачать "ilonlar (ophidia yoki serpentes)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ilonlar (ophidia yoki serpentes) PPTX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram