markaziy osiyoda yozuv madaniyati

PPTX 17 pages 1.7 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

презентация powerpoint toshkent davlat sharqshunoslik universiteti sirtqi bõlim moxt arab-ingliz guruhi talabasi bo’riyev nurislomningmarkaziy osiyo va jahon tarixi svilizatsiyasi fanidan taqdimoti. mavzu. markaziy osiyoda yozuv madaniyati reja: 1.markaziy osiyoda yozuvning paydo bolishi. 2.markaziy osiyoda sugd yozuvining tarqalishi. 3.qadimgi turkiylarda yozuvning paydo bolishi 4.kok turk yozuvi. 5.markaziy osiyoda yozma yodgorliklar. rasmli yozuv ya’ni piktografiya yozuv yaratish yo‘lidagi birinchi qadam bo‘lgan. piktografik yozuvni ibtidoiy tasviriy san’at ichida yuzaga kelgan deyish mumkin. toshlarga, suyaklarga, g‘or devorlariga o‘yib ishlangan xilma-xil hayvonlarning rasmlari, umumiy mazmunga birlashuvchi tasviriy lavhalar – bularning bari piktografik yozuvning asoslaridir. rasmlar yordamida muayyan fikr-axborotni ifodalash, yuborish mumkin ekanligini odamlar juda qadimgi davrlarda anglab yetganlar. shuning uchun ham rasmli yozuv (piktografiya) dunyodagi mavjud barcha yozuvlarning kelib chiqishi uchun asos bo‘lgan deyish mumkin. rasmlarning soddalashuvi, ularning o‘zlari ifoda etgan buyumlarning nomiga, ramziga aylanishi va asta-sekin bu ramzlarning og‘zaki til bilan doimiy bog‘lanishi yozuvning takomillashib borishini belgilab beradi. o’rta osiyo hududlarida yozuv yaqin kunlarga …

2 / 17

qo’ton yodgorligidan sopollarga bitilgan 47 ta belgidan iborat yozuvning topilishi ajdodlarimizning bronza davrida piktografik yozuvni yaratgani va o’z fikrini turli belgilarda ifodalaganini ko’rsatadi shuningdek, sheroboddagi g’oz qishlog’i yonidagi ilk temir asriga oid yodgorlikdan tosh o’g’ir (keli) topilgan bo’lib, uning sirtida umumiy soni 14 ta bo’lgan piktorafik belgi-yozuv mavjud. sh. shaydullayev bu beligini misr iyeroglifikasi bilan solishtirib ulardan biri «haqiqat», yana biri esa dunyoning aylanishi, ya’ni, «charxpalak» deb o’qilishi mumkinligini taxmin qiladi. хullas, bronza davri va uning oxirlariga kelib o’lkamiz hududlarida yozuv paydo bo’lganligi ilmiy asoslanmoqda hamda keyingi tadqiqotlar bu masalaga yanada oydinlik kiritishi shubhasizdir. so’g’d yozuvi. bu yozuv oromiy yozuv asosida eramizdan avvalgi birinchi ming yillikda qadimiy so’g’d zaminida yaratilgan. u 23 belgini oʻz ichiga olar edi. so’g’d yozuviga mansub birinchi yozma yodgorlik eramizdan oldingi i asrga taalluqlidir.so’g’d yozuvida avvallari bir – biriga ulangan harflar (ligaturalar) juda kam bo’lgan. har bir harf o’zining alohida yozma shakliga ega bo’lib, ularni bemalol …

3 / 17

y falsafiy matnlarning parchalari, xo’jalik huquqiy va diplomatoik hujjatlar mavjud. eng qadimgi yozuv tizimlari (misr iyeroglifi, shumer mixxatlari, xitoy iyeroglifi) mil.av. iv ming yillikning oxiridan ii ming yilliklarning boshlarigacha bo‘lgan davrda shakllangan. yozuv tizimlari dastlab qadimgi sharqda vujudga kelgan. yozuvning keyingi taraqqiyot bosqichi bo‘g‘in yozuvi bo‘lib, u mil.av. ii ming yilliklarning o‘rtalarida paydo bo‘lgan. tildagi so‘zlar soniga qaraganda bo‘g‘inlar soni ancha kam, shuning uchun ham bo‘g‘in yozuvi sezilarli darajada oz belgilar tizimi bilan ish ko‘radi. harf-tovush yozuvining shakllanishi, yozuv taraqqiyoti tarixida inqilob bo‘lgan. bu yo‘nalishdagi ilk yozuv finikiya yozuvidir. finikiya alifbosining paydo bo‘lishi insoniyat uchun yozuvni takomillashtirish borasida olg‘a qo‘yilgan qadam bo‘lgan. birinchi marta sof tovush yozuvi, sanoqli harflardan iborat mukammal alifboning yuzaga kelishi jamiyatdagi yozuvni biladigan kishilar doirasini kengaytirib yuborgan. shuning uchun ham finikiy yozuvi juda tezlik bilan boshqa xalqlar orasida ham tarqalgan. bu jarayon mil.av. ix asrdan boshlangan. finikiyaliklar bilan iqtisodiy va madaniy aloqada bo‘lgan qo‘shni xalqlar mazkur …

4 / 17

n alifbo paydo bo‘lgan. misrliklar yozuvi o‘ngdan chapga qarab yozilgan, shumerliklar yozuvi esa chapdan o‘ngga qarab yozilgan. urxun-enasoy yozuvining kelib chiqishi haqida mutaxassislar oʻrtasida tan olingan yagona fikr yoʻq. bu haqsagi nisbatan keng tarqalgan mulohazaga qaraganda, mazkur yozuv oʻz kelib chiqishiga koʻra sugʻd va paxlaviy yozuvlari orqali oromiy yozuviga borib taqaladi. urxun-enasoy yozuvining paydo boʻlish joyi va vaqti ham hozircha uzilkesil hal qilingan masala emas.mazkur yozuv, arab yozuvi singari, oʻngdan chapga qarab yozilgan va oʻqilgan.urxun-enasoy yozuvi turkiy tillar tarixi, madaniyati, etnografiyasi, til va yozuvlari tarixini oʻrganishda qimmatli manba boʻlib xizmat qiladi. yodgorliklarning birinchi bo'lib daniyalik olim vilgelm tomsen o'qishga muvaffaq bo'ldi. u bu yodgorliklarni o'qishda turli alfavitlarga tayanmay, ishni harflarning o'zaro nisbati va o'xshashliklarini aniqlashdan boshladi. turkiy tillardagi ba'zi bir tovushlar-ning qator kelish yoki kelmaslik holatini o'rganib, uni yodgorlikka solishtirib ko'rdi. u yodgorlik yozuvini chapdan o'ngga qarab emas, balki o'ngdan chapga qarab o'qish kerakligini aniqladi. v.tomsen birinchi bo'lib turk, tangri …

5 / 17

markaziy osiyoda yozuv madaniyati - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyoda yozuv madaniyati"

презентация powerpoint toshkent davlat sharqshunoslik universiteti sirtqi bõlim moxt arab-ingliz guruhi talabasi bo’riyev nurislomningmarkaziy osiyo va jahon tarixi svilizatsiyasi fanidan taqdimoti. mavzu. markaziy osiyoda yozuv madaniyati reja: 1.markaziy osiyoda yozuvning paydo bolishi. 2.markaziy osiyoda sugd yozuvining tarqalishi. 3.qadimgi turkiylarda yozuvning paydo bolishi 4.kok turk yozuvi. 5.markaziy osiyoda yozma yodgorliklar. rasmli yozuv ya’ni piktografiya yozuv yaratish yo‘lidagi birinchi qadam bo‘lgan. piktografik yozuvni ibtidoiy tasviriy san’at ichida yuzaga kelgan deyish mumkin. toshlarga, suyaklarga, g‘or devorlariga o‘yib ishlangan xilma-xil hayvonlarning rasmlari, umumiy mazmunga birlashuvchi tasviriy lavhalar – bularning bari piktografik yozuvning asoslaridir. rasmlar ...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "markaziy osiyoda yozuv madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyoda yozuv madaniya… PPTX 17 pages Free download Telegram