d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha

PPTX 21 pages 192.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 192.0 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha mavzu: d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha 1. kimyoviy elementlar davriy sistemasi 2. mendeleyev davriy sistemasi, kimyoviy elementlar davriy sistemasi 3. oddiy va murakkab moddalar reja : kimyoviy elementlar davriy sistemasi kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, elektron konfiguratsiyasi va davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy unsurlar va ostida ikki qator boshqa guruh unsurlaridan iborat. jadval shuningdek toʻrtta toʻrtburchak bloklar: chapdas-blok, oʻngda p-blok, oʻrtada d-blok va pastda f-bloklarga boʻlinishi mumkin. jadval qatorlari davr, s-, d- va p-bloklardagi ustunlar esa guruh deyiladi; bu ustunlarga galogenlaryoki inert gazlar degan alohida nomlar ham beriladi. davriy jadval taʼrifiga binoan u davriy qonunga koʻra tuzilgan uchun, har qanday davriy jadval yordamida tegishli unsurlarning xossalari orasida aloqadorlik keltirib chiqarish va yangi, hali ochilmagan yoki sintezlanmagan unsurlar xossalarini bashorat etish mumkin. …

2 / 21

ni atom ogʻirliklari ortib borishi tartibida ketma-ket joylashtirib, har qanday elementdan hisoblaganda sakkizinchi element birinchi elementning xossalarini, muzikadagi sakkizinchi notaga oʻxshash, maʼlum darajada takrorlashini topdi. nyulends bu qonuniyatni „oktavalar krnuni“ deb atadi va unga asoslanib, oʻziga maʼlum elementlarni guruh (sakkizlik)larga boʻlishga urinib koʻrdi. 1864 yilda l. meyer kimyoviy elementlarni valentliklariga qarab olti guruhga boʻldi. mendeleyevdan oldin elementlarni kimyoviy oʻxshashliklari asosida guruhga boʻlishdan nariga oʻtilmadi. bu olimlar har qaysi elementni boshqa elementlardan mutlakr ajralgan holda olib qarashdi. mendeleyev, oʻzidan ilgari oʻtgan tadqiqotchilarning aksicha, elementlarning atom massasi qiymatlariga, fizik va kimyoviy xossalariga katta eʼtibor berdi. mavjud elementlarni atom massasi ortib borishi tartibida joylashtirib, elementlarning xossalari va ularning birikmalari ham oʻsha tartibda asta-sekin oʻzgarib borishini va maʼlum xossalarning oʻzi elementlar qatorida davriy suratda, yaʼni bir necha elementdan keyin takrorlanishini aniqladi. litiyda ifodalangan metallik xossalari bir elementdan ikkinchisiga utishi bilan asta-sekin zaiflashib, metalloidlik xossalari kuchayib boradi va ftorda eng yuqori darajaga yetadi. shu bilan …

3 / 21

sini 1,5—2 marta oʻzgartirish, baʼzi elementlar (kobalt, tellur, argon)ning joylashish tartibini oʻzgartirish va nihoyat 11 elementning (fransiy, radiy, aktiniy, skandiy, galliy, germaniy, protaktiniy, poloniy, texnetsiy, reniy, astat) kashf qilinishi kerakligini oldindan aytib berdi. elementlarning xossalari kuyidagi tartibda oʻzgaradi (jadvalga k,.). faol ishqoriy metall — litiydan soʻng faolligi kamrok, metall — berilliy, undan keyin kuchsiz metalloidlik xossalarga va metallarning baʼzi xossalariga ega boʻlgan bor turadi. qatorda bordan keyin 4 valentli metalloid — uglerod, soʻng metalloidlik xossalari yanada ravshanroq ifodalangan azot, yaqqol metalloid — kislorod va nihoyat eng faol metalloid, yettinchi element — ftor keladi. neondan soʻng (keyingi qatorda) litiyga oʻxshash bir valentli metall — natriy keladi. natriydan keyin elementlar xossalarining oʻzgarib borishi tartibga qarab joylashadi, yaʼni yuqoridagi holat takrorlanadi. darhaqiqat natriydan soʻng berilliy analogi boʻlgan magniy keladi; undan keyin alyuminiy turadi. alyuminiy, garchi bor kabi metalloid boʻlmay, balki metall boʻlsa ham, u baʼzida metalloidlik xossalarini namoyon qiladigan elementdir. alyuminiydan keyin koʻp …

4 / 21

n, hosil qiladigan birikmalari oʻxshash boʻlgan elementlarni bir-birining ostiga tushadigan qilib, bu davrlarni birining ostiga ikkinchisini joylashtirish yoʻli bilan jadval tuzdi. mendeleyev oʻsha vaqtda hali maʼlum boʻlmagan elementlar uchun bush joy qoldirdi va uch elementning (u bu elementlarni ekabariy, ekaalyuminiy, ekasitsiliy deb atadi) mavjudligini aytibgina qolmasdan, balki ularning xossalarini ham oldindan aytib berdi. bu elementlar (galliy, skandiy, germaniy) keyinchalik kashf qilindi. ularning xossalari mendeleyev ba-shorat kilganiday boʻlib chiqdi. bu variant uzun davrli variant hisoblanadi. 1871 yilda kimyoviy elementlar davriy sistemasis. ning ikkinchi varianti eʼlon qilindi. o’zaro oʻxshash elementlar vertikal qatorlarga joylashgan boʻlib,’ qisqa davrli variant hisoblanardi. unda 8 ta vertikal, 10 ta gorizontal qator bor edi. bu variantga asoslanib, mendeleyev urangacha 11 ta elementning va urandan keyin bir nechta element kashf etilishini ba-shorat qildi. mendeleyevning davriy qonuni tajribada tasdiklandi va kimyoning rivojlanishida katta rol uynadi. davriy sistema jadvalining hozirgi koʻrinishi keyingi yillardagi kashfiyotlar va maʼlumotlar bilan toʻldirilgan. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 21

d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha"

mavzu: d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha mavzu: d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha 1. kimyoviy elementlar davriy sistemasi 2. mendeleyev davriy sistemasi, kimyoviy elementlar davriy sistemasi 3. oddiy va murakkab moddalar reja : kimyoviy elementlar davriy sistemasi kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, elektron konfiguratsiyasi va davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy unsurlar va ostida ikki qator boshqa guruh unsurlaridan iborat. jadval shuningdek toʻrtta toʻrtburchak bloklar: chapdas-blok, oʻngda p-blok, oʻrtada d-blok va pastda f-bloklarga boʻlinishi mumkin. jadval...

This file contains 21 pages in PPTX format (192.0 KB). To download "d.i.mendeleyev davriy jadvali haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: d.i.mendeleyev davriy jadvali h… PPTX 21 pages Free download Telegram