"mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari"

PDF 21 pages 2.1 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PDF

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

слайд 1 oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi international islamic academy of uzbekistan mumtoz sharq filologiyasi fakulteti oʻzbek tili va mumtoz sharq adabiyoti kafedrasi elektron resurs materiali kurs 1 yoʻnalish tarix, dsp, хм, ах fan “o‘zbek tilinig sohada qo‘llanilishi” mavzu ―mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari‖ oʻqituvchi f.f.n., dotsent sayidiraximova nasiba sayidmaxamadovna kafedra: oʻzbek tili va va mumtoz sharq adabiyoti yoʻnalish: tarix, dsp, хм, ах, islomshunoslik 1-bosqich. fan: “o‘zbek tilining sohada qo‘llanlisi” amaliy mashg‘ulot: ―mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari‖ foydalanladigan adabiyotlar asosiy adabiyotlar aminov m., madvaliyev a., mahkamov n., mahmudov n. ish yuritish (amaliy qo‗llanma). – toshkent: o‗zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2017. – 456 b. mahmudov n., rafiyev a., yoʻldoshev i. nutq madaniyati va davlat tilida ish yuritish. (darslik) – toshkent: choʻlpon, 2013. abdurahmonova m., fattaxova d., xalmuxamedova u., inogamova n., egamberdiyeva n. o‗zbek tili (o‗quv qo‗llanma). – toshkent: mumtoz so‗z, 2018. lutfullayeva d. mustaqillik davri rasmiy-idoraviy ish uslubi taraqqiyoti. (monografiya.) – toshkent, 2020. foydalanladigan adabiyotlar …

2 / 21

i, aniqligi, mantiyligi, sofligi. 5 tayanch tushunchalar tayanch sо‗zlar: kasbiy nutq, nutqning ilmiyligi, tо‗g‗riligi, aniqligi, mantiqiyligi, sofligi, nutqiy kompetentlik. 6 kasbiy nutq dunyoda turli-tuman kasblar, biri-biridan turfa hunarlar bor. ularning har birida о‗ziga xos ish qurollaridan foydalaniladi. masalan, dehqonning asosiy quroli ketmon, duradgorniki - tesha (arra, randa va boshqalar), jarrohniki - tig‗, tikuvchiniki — igna va hokazo. 7 mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari: tо‗g‗riligi, • aniqligi, ilmiyligi, • mantiqiyligi, sofligi • jo`yaliligi 8 nutqning to‗g‗riligi uning adabiy tili me‘yorlariga muvofiq kelishidir. bunda quyidagi me‘yorlar hisobga olinadi: talaffuz me‘yorlari: morfologik me‘yorlar: sintaktik me‘yorlar: 9 1 2 3 nutqning to‗g‗riligi uning adabiy tili me‘yorlariga muvofiq kelishidir. bunda quyidagi me‘yorlar hisobga olinadi: ega-kesimning mosligi, ikkinchi darajali bo‗laklarning ularga bog‗lanish qonuniyatlari. imloviy me‘yorlar lug‗aviy me‘yorlar: 10 4 5 6 2. nutqning aniqligi • nutqning aniqligi – bu so‘zning o‘zi ifodalayotgan voqelikka mutlaqo mos va muvofiq kelishidir. 1 •aniqlik nutqning muhim fazilatlaridan biri sifatida qadimdan ma`lum. …

3 / 21

deb yaxlit bir tizim asosida tuzilgan, fikrlar rivoji izchil bo‗lgan, har bir so‗z, ibora maqsadga muvofiq ravishda ishlatiladigan nutqqa aytiladi.nutqning mantiqiyligi uning asosiy sifatlari – to‗g‗rilik va aniqlik bilan chambarchas bog‗liqdir. 1 •nutqning mantiqiy buzilishi, eng avvalo, so‗zlovchi va yozuvchining tafakkur uquvi, qobiliyati bilan bog‗liq. shuning uchun mantiqiylik faqatgina lisoniy hodisa sanalmasdan, balki tafakkur hodisasi ham sanaladi. bunda mavzu bo‗yicha mavjud bilim asosida mulohaza yurgizish diqqatga sazovordir. 2 • so‗zlarning o‗zi ifodalanayotgan narsa-hodisalarga mos ravishda fikrning aniq ifodalanishi narsa mantiqiyligi bo‗lsa, soz birikmalari, gaplar, hatto butun- butun matnlarning bir-biriga mosligi, fikrni izchil davom ettirishga bo‗ysundirilishi tushuncha mantiqiyligidir. 3 mantiqiylik shartlari: 14 tushunchalar mantiqiyligiga rioya qilish; uslubiy me‘yorga amal qilish; leksik-semantik va sintaktik me‘yorga rioya qilish. mantiqiyligiga putur yetgan gaplarga misollar: 15 olti oylik davlatga sut sotish rejasi bajarildi. u bir kitobga 5 so‗mdan qo‗yib sotmoqda. erkak paypoqlar narxi 30 foizga arzonlashdi. 4. nutqning sofligi. 16 1 • nutqning tozaligi deganda …

4 / 21

atdan so‗z va qo‗shimchalarning noto‗g‗ri talaffuz etilishi, urg‗uni o‗rinsiz qo‗llash. •2. leksik-grammatik tomondan shevaga xos so‗z va shakllarning, ibora va so‗z birikmalarining ishlatilishi. •3. o‗rinsiz qo‗llangan chet so‗z va so‗z birikmalari (varvarizmlar). •4. jargonlar. •5. vulgarizmlar •6. nutqda ortiqcha takrorlanadigan bekorchi-parazit so‗zlar. •7. kanselyarizmlar. •nutqning tozaligi, tilning sofligini buzuvchi nome`yoriy unsurlardan biri-fonetik-orfoepik jihatdan so‗z va qo‗shimchalarni noto‗g‗ri talaffuz etishdir. buxoroga bo‗ldim, aslida buxoroda bo‗ldim kabi. •tilning sofligiga putur yetkazuvchi faktorlardan yana biri so‗z va qo‗shimchalarni mahalliylashtirib, sheva xos holda talaffuz etishdir. masalan: parhod (farhod), kelopti (kelyapti), kelli (keldi), ko‗rdiz- ku? (ko‗rdingizku-ku?) kabi. 5. nutqning ta‘sirchanligi. 18 •nutqning ta‘sirchanligi deganda, asosan, og‗zaki nutq jarayoni nazarda tutiladi va shuning uchun uning tinglovchi tomonidan qabul qilinishidagi ruhiy vaziyatni e‘tiborga olish ham muhim sanaladi. •nutqning tinglovchilarga qanday ta‘sir qilishida va ularda qanday taassurot qoldirishida notiqning nutqiy jarayon davomida o‗zini qanday tuta bilishi, jest va mimikalari, hatto kiyinishi kabi omillarning ham ahamiyati bor. samimiylik, xushmuomalalik, …

5 / 21

il uslublariga xos xususiyatlarni, xossalarni bilishi. • nutqiy malaka ustida muntazam va ongli mashq qilishi. • so‗zlovchining ifodali so‗zlashga bo‗lgan ongli ishonchi, ruhan tayyorgarligi. • tilda nutqning ifodaliligini ta‘minlovchi vositalarning bo‗lishi. 6.nutqning jo‗yaliligi. 20 • agar nutq o‗zida barcha kommunikativ sifatlarni mujassam etsayu har jihatdan jo‗yali, ya‘ni o‗z o‗rnida bo‗lmasa, u maqsad nishoniga borib etmaydi. jo‗yalilik yo‗q joyda nutqning boylik, aniqlik, ifodalilik kabi muhim sifatlarining mohiyati yo‗qoladi. • sharqning buyuk pandnomachisi kaykovusning shunday o‗giti bor: "...tilingni yaxshi hunar bila o‗rgatgil va muloyim so‗zdin boshqa narsani odat qilmagal. nedinkim, tilga har nechuk so‗zni o‗rgatsang, shuni aytur, so‗zni o‗z joyida ishlatgil. so‗z agar yaxshi bo‗lsa, ammo noo‗rin ishlatilsa, garchand har nechuk yaxshi so‗z bo‗lsa xam yomon, nobop eshitilur shuning uchun behuda so‗zlamagalki, foydasizdur. bunday befoyda so‗z ziyon keltirur va har so‗zki undan hunar isi kelmasa, bunday so‗zni gapirmaslik lozim. hakimlar debdurlar: "so‗z bir nash‘adur, undan xumor paydo bulur". • umuman, nutqning jo‗yalilik …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari""

слайд 1 oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi international islamic academy of uzbekistan mumtoz sharq filologiyasi fakulteti oʻzbek tili va mumtoz sharq adabiyoti kafedrasi elektron resurs materiali kurs 1 yoʻnalish tarix, dsp, хм, ах fan “o‘zbek tilinig sohada qo‘llanilishi” mavzu ―mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari‖ oʻqituvchi f.f.n., dotsent sayidiraximova nasiba sayidmaxamadovna kafedra: oʻzbek tili va va mumtoz sharq adabiyoti yoʻnalish: tarix, dsp, хм, ах, islomshunoslik 1-bosqich. fan: “o‘zbek tilining sohada qo‘llanlisi” amaliy mashg‘ulot: ―mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari‖ foydalanladigan adabiyotlar asosiy adabiyotlar aminov m., madvaliyev a., mahkamov n., mahmudov n. ish yuritish (amaliy qo‗llanma). – toshkent: o‗zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2017. – 456...

This file contains 21 pages in PDF format (2.1 MB). To download ""mutaxassis nutqining kommunikativ sifatlari"", click the Telegram button on the left.

Tags: "mutaxassis nutqining kommunika… PDF 21 pages Free download Telegram