bionoorganik kimyo

DOCX 13 pages 2.6 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

18-ma’ruza. bionoorganik kimyo. tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar. ma’ruzadan maqsad : talabalarni noorganik moddalar va ularning birikmalarini tibbiyotdagi va farmatsiyadagi o’rni bilan tanishtirish. ajratilgan vaqt: 2 soat. ma’ruzaning rejasi: 1.binoorganik kimyo tushunchasi; 2.tirik tabiatda kimyoviy elementlar; 3. metall ionlarining biologic o’rni; 4. kalsiy biokimyosi; 5. kislorodning tashilishi va ko’chishi. 6. kislotali mexanizm bo’yicha ta’sir etuvchi fermentlar; 7. karbongidraza va karbonpeptidaza. tayanch so’zlar: bionoorganik kimyo, tirik organizmgai ionlar, kalsiy va magniyning roli, gemoglobin, gemisianin, biologik komplekslar, fermentlar. bionoorganik kimyo. tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar [footnoteref:1] [1: shriver and atkins, inorganic chemisrty, fifth edition, 2010/ p.w.atkins,t.l.owerton, j.p. rourke, m.t. weller and f.a. armstrong, w.h. freeman and company, new york. 2010. p. 825. ] bu bo’lim metal ionlarining biologok rolini tatqiq etadigan shiddat bilan rivojlanayotgan bionoorganik kimyoga bag’ishlanadi. avval metal ionlari to’g’risida ma’lumot, so’ngra ularning tabiatda tarqalishi, ularning asosiy funksiyalari, keyin shi ionlar bilan biokomplekslar hosil qilgan ligandlar muhokama etilgan.o’-o’zidan bu oldingi bo’limlarda ko’rilganidan bir …

2 / 13

giya almashinuvi odatdagi muvozanat jarayonlaridan juda uzoqda amalga oshadi. biologik sistemalarda ketayotgan jarayonlar uchun noorganik kimyoning asosiy prinsiplari juda ham foydali bolib,ko’pdan ko’p elementlarning barqaror holatlarini uyzaga keltirishda muhim ahamiyatga ega. noorganik kimyo va biologik kimyo chegarasida uyzaga kelgan fan bu bionoorganik kimyo deyiladi. noorganik kimyodagi bilimlarimiz, biologik jarayonlarni tushuntirishda yordam beradi, biologik jarayonlarni modellashtirishdagi yangi noorganik moddalarni qidirishda yordam beradi, bizning tabiatdagi taxminlarimizni tekshirishga va metallarning biologic rolini to’g’risidagi bilimlarimizni kengaytirishga imkon beradi. bu bo’lim asosiy guruh elementarining biologik roli kattaligini hisobga olgan holda bionoorganik kimyoning asosiy yo’nalishi d-metallar kimyosi bilan bog’langanligini ko’rsatadi. bu bo’limda g’ayri oddiy metal ionlarining koordinasiyasi, oldin ko’rib chiqqilgan, ko’pdanko’p reaksiyalar: bryonsted va luyis bo’yicha kislota asos reaksiyalari, electron va atomlar kochishi bilan sodir bo’ladigan kislota-asos reaksiyalari hamda elektron o’tishi bilan kechadigan fotoinisirlanadigan reaksiyalar kiradi. tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar elementlarning tirik tabiatda va yer po’stlog’ida tarqalishi juda kata farqlanadi. 18.1 jadvaldan ko’rinib turibdiki, yer po’stlog’i …

3 / 13

jarayonlar uchun katalizator bo’ladi: kislotali gidroliz(gidrolaza), oksidlanish reaksiyali(oksidaza va oksigenaza), shuningdek uglerodskletining joyi o’zgarishi (sintaza va izomeraza). metall ionlari molekulaning ma’lum bir strukturasini saqlash uchun ham zarur boladi. masalan, ca2+ ioni oqsil molekulasining g’ujanaksimon holatga o’tishida kerak bo’ladi. 18.1- jadval. elementlarning massa jihatidan tarqalishi kamayib borish qatorida yerda inson yer po’sti ocean o o h si h o al cl c fe na n ca mg na mg s k na ca ca k k mg ti c p h br s p b cl metall ionlari tutgan molekulalar (faqatgina fermentlar emas), electron tashuvchilar,’ziga xos qattiqlikga (yoki uymshoqlik) ega ova elektrod potensiiali qiymatini namyon etadi. 18.2 - jadval. biologik struktura materiallarida minerallar mineral formula organizmlar organlar kalsit caco3 qushlar tuxum po’chog’i arogonit caco3 moluska tasqi qobig’i gidroksiapatit ca3(po4)2(oh) umurtqalilar suyagi sut emizuvchilar suyagi kremniy dioksidi sio2 duatomen bludechka o’simliklar to’qima devoir tishi barglari ushbu bo’lim polipeptidlarga bag’ishlangan. bu makromolekulalar -aminkislotalardan …

4 / 13

xossalarini belgilaydi, bu hodisalarning o’ziga xos taraflari ancha batafsil qarab chiqiladi. metallofermentlardan tashqari metall ionlari amorf yoki kristall qattiq moddalar tarkibiga kirib ko’p organizmlarda struktura materiali vazifasini o’taydi. sanoatda fosforning manba’si tarkibida kalsiy tutgan gidroksiapatitlar hisoblanadi. bu mineral hayvonot dunyosida suyakning asosiy qismi, tish va uning ustki qismida qoplangan.mineral moddalar organic birikmalar bilan birgalikda mavjud. masalan, suyak va tishda gidroksiapatit kollagen oqsili bilan birga bo’ladi, u esa mineralning kristallarini o’sishi, mexanik va shakllarini belgilaydi. kremniy birikmalari tabiatda kam tarqalgan, lekin istisno sifatida dengiz suvo’tlari(diatom)ni olish mumkin. o’lgan suv o’tlarining dengizdagi qoldiqlari «diatom tuprog’i» deb uyritiladi. bu judayam foydali modda, u laboratoriya va sanoat fitrlari tayorlashda kerak bo’ladi.. metall ionlari tirik tabiatda katalizator, signallar jo’natish,energiya saqlash, uymshoq va qattiq toqimalarning mineral asosini tashkil qilishda ishlatiladi. kalsiyning biokimyosi[footnoteref:2] [2: д.шрайвер, п.эткинс. неорганическая химия. в 2-х т. т 2/ перевод с англ. а.и.жирова, д.о.чаркина, с.я. истомина,м.е.тамм-мир, 2004.-486 с. ] ca 2+ ioni qattiq …

5 / 13

imligi ozligi bir tarafdan va unining analoglari ca, be va magniy komplekslariga nisbatan inertligini ko’rsatadi. ca2+ va mg2+ ionlari xossalari orasidagi farq 3 ta omilga bog’lanadi. i-chidan kalsiy ioni neytral kislorod saqlovchi donor ligandlarga (karbonil birikmalar, spirtlar) va suvga kam tanlanib tasir qilish xossasiga ega. 2-chidan, kalsiy ioni isqoriy metallarni eslatadi, (natriy yoki kaliy)u uyqori koordinasion son va noto’g’ri koordinasion o’rovga ega. uyqori zaryadga ega bo’lib ca2+ ioni anionlarni bog’lashi memkin, ishqoriy matallarning ionlari bunday ionlarni bog’lsh xossasiga ega emas. 3-chidan, kalsiy ioniga ligandlarning joylashuvi va va ajralib chiqishi juda oson, ligandning birikishi diffuziya tezligi bilan aniqlanadi, ligandning ajralib chiqish tezligi bo’lsa- hosil bo’lgan kompleksning barqarorligiga bog’liq bo’ladi. suv molekulasining mg2+ koordinasion sferasida almashinuv tezligi 105 s- 1 ni tashkil etadi, bu taxminan ca2+ ga nisbatan 1000 marta kamdir. almashinish reaksiyalaridagi kata tezlik kalsiy ionini sezgir almashinish reaksiyalarida juda «qulay» ion bolishiga olib kelib, sistemadagi tasqi ta’sirga tez javob berish …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bionoorganik kimyo"

18-ma’ruza. bionoorganik kimyo. tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar. ma’ruzadan maqsad : talabalarni noorganik moddalar va ularning birikmalarini tibbiyotdagi va farmatsiyadagi o’rni bilan tanishtirish. ajratilgan vaqt: 2 soat. ma’ruzaning rejasi: 1.binoorganik kimyo tushunchasi; 2.tirik tabiatda kimyoviy elementlar; 3. metall ionlarining biologic o’rni; 4. kalsiy biokimyosi; 5. kislorodning tashilishi va ko’chishi. 6. kislotali mexanizm bo’yicha ta’sir etuvchi fermentlar; 7. karbongidraza va karbonpeptidaza. tayanch so’zlar: bionoorganik kimyo, tirik organizmgai ionlar, kalsiy va magniyning roli, gemoglobin, gemisianin, biologik komplekslar, fermentlar. bionoorganik kimyo. tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar [footnoteref:1] [1: shriver and atkins, inorganic chemisrty, fifth edition, 201...

This file contains 13 pages in DOCX format (2.6 MB). To download "bionoorganik kimyo", click the Telegram button on the left.

Tags: bionoorganik kimyo DOCX 13 pages Free download Telegram