13-боб. аграр муносабатлар ва агробизнес

PDF 25 стр. 631,9 КБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 631,9 КБ

Тип файла PDF

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

хii-мавзу 280 13-боб. аграр муносабатлар ва агробизнес иқтисодий қонунлар ва категорияларнинг амал қилиши иқтисодиѐтнинг барча соҳалари, тармоқлари ва бўғинлари учун умумий бўлсада, лекин улардаги табиий ва ижтимоий-иқтисодий шароитга боғлиқ ҳолда ўзига хос хусусиятлар ҳам касб этади. айниқса, бу ўзига хос хусусият аграр соҳада яққол намоѐн бўлади. чунки бу ерда такрор ишлаб чиқариш кўп жиҳатдан тирик организм (ҳайвон, ўсимлик ва бошқалар) билан ҳам боғлиқ. ушбу бобда иқтисодиѐтнинг умумий томонлари билан биргаликда унинг аграр соҳада намоѐн бўладиган ўзига хос хусусиятлари кўриб чиқилади, шунингдек, аграр муносабатларнинг мазмуни таҳлил қилиниб, ер рентасининг вужудга келиши ва тақсимланиши муаммолари ҳамда уларнинг қисқача тавсифи берилади. агросаноат интеграцияси ва агросаноат мажмуасининг мазмуни, уларнинг таркиби ва вазифаларига тўхталиб ўтилиб, агробизнес ва унинг турлари баѐн этилади. 13.1. аграр муносабатларнинг иқтисодий мазмуни. қишлоқ хўжалик ишлаб чиқаришининг хусусиятлари қишлоқ хўжалиги иқтисодиѐтнинг муҳим соҳаси бўлиб, унда инсоният ҳаѐти учун энг зарур бўлган озиқ-овқат маҳсулотлари ва аҳоли учун истеъмол буюмлари тайѐрловчи саноат тармоқларига хомашѐ …

2 / 25

ривожлантириш зарурдир. бошқа соҳалар каби қишлоқ хўжалигида ҳам кишилар ўртасида иқтисодий алоқа ва муносабатлар содир бўлади. аграр соҳада ишлаб чиқариш кўп жиҳатдан ер билан боғлиқ бўлади. ерга эгалик қилиш, тасарруф этиш ва ундан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган муносабатлар аграр муносабатлар дейилади. қишлоқ хўжалигида такрор ишлаб чиқаришнинг муҳим хусусиятларидан бири шундаки, бу ерда ишлаб чиқариш жараѐни бевосита 1 каримов и.а. жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози, ўзбекистон шароитида уни бартараф этишнинг йўллари ва чоралари. – т.: ўзбекистон, 2009, 41-б. 281 тирик мавжудотлар – ер, ўсимлик, чорва моллари билан боғлиқ бўлади ва табиий қонунлар иқтисодий қонунлар билан боғланиб кетади. бунда ер меҳнат қуроли ва меҳнат предмети сифатида қатнашади. ернинг бошқа ишлаб чиқариш воситаларидан фарқи шундаки, ундан фойдаланиш жараѐнида у ейилмайди, эскирмайди. аксинча, агар ундан тўғри фойдаланилса, унинг унумдорлиги ошиб боради. ернинг ҳосил бериш қобилиятига тупроқ унумдорлиги дейилади. у табиий ѐки иқтисодий бўлиши мумкин. узоқ йиллар давомида кишиларнинг ҳеч қандай аралашувисиз, табиий ўзгаришлар натижасида ернинг устки …

3 / 25

асосий ролни ўйнайди. қишлоқ хўжалик корхоналарида ердан бошқа барча ишлаб чиқариш воситалари хусусий, шахсий, жамоа мулк шаклида бўлиши мумкин. турли мулкчилик шаклидаги ишлаб чиқариш воситаларидан жамият барча аъзоларининг турмуш даражасини яхшилаш йўлида фойдаланилади. ҳозирги пайтда қишлоқ хўжалигида хўжалик юритишнинг асосий кўринишлари фермер ва деҳқон хўжалиги шаклларида бўлиб, улардаги ишлаб чиқариш жараѐнлари турли иқлим ва тупроқ шароитларида олиб борилади. қишлоқ хўжалик корхоналарида ҳам асосий капитал турли хил тракторлар, машиналар, транспорт воситалари, бино, иншоотлар, кўп йиллик дарахтлар, маҳсулдор чорва ҳамда иш ҳайвонлари, шунингдек, хизмат муддати бир йилдан ортиқ бўлган турли хил асбоб-ускуналардан ташкил топади. қишлоқ хўжалигида муҳим ишлаб чиқариш воситаси ҳисобланган ер пул билан баҳоланмаслиги, яъни қиймати ўлчанмаслиги туфайли, капитал қиймати таркибида ҳисобга олинмайди. қишлоқ хўжалигида мавжуд бўлган асосий капиталнинг айрим турлари масалан, кўп йиллик дарахтлар, маҳсулдор чорва, иш ҳайвонлари, суғориш иншоотлари ва бошқалар саноат тармоқларида бўлмайди. бундан ташқари, ишлаб чиқариш воситалари ҳисобланган бинолар, суғориш иншоотлари ва бошқалар ишлаб чиқариш натижасини оширишга …

4 / 25

арни сотиш жараѐнида капитал бошқа тармоқлардагидек доиравий айланиб туради, яъни пул шаклидан ишлаб чиқариш шаклига, ундан товар шаклига ўтиб, яна пул шаклига қайтиб келади. шуни ҳам таъкидлаш керакки, қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқарилган маҳсулотларнинг миқдори ернинг ҳосилдорлиги, унинг сифатига бевосита боғлиқ бўлади. ернинг табиий, биологик, иқтисодий ва техникавий шароитларини яхшилаш ҳам қишлоқ хўжалигида мавжуд бўлган капиталнинг доиравий айланишига бевосита таъсир кўрсатади. шунинг учун бу омиллардан тўлароқ фойдаланиш ҳар бир хўжаликнинг муҳим вазифасидир. табиий омиллар қишлоқ хўжалик маҳсулотининг бевосита кўпайишига таъсир этса ҳам, маҳсулотнинг қийматини оширмайди, яъни қиймат ярата олмайди. ишлаб чиқариш табиий шароитлар билан боғлиқ бўлганлиги учун ҳам бу ерда иш даври ва умумий ишлаб чиқариш вақти ўртасидаги муддат саноатга нисбатан бирмунча узоқроқ бўлади. масалан, қишлоқ хўжалигида турли экинларни экиб бўлингандан то ҳосил йиғиштириб олингунча ишлаб чиқариш вақти давом этади. иш даври эса шу вақт ичида қишлоқ хўжалик экинлари меҳнат таъсирида бўлган кунлар ҳисобланади. қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқариш жараѐни мавсумийлиги билан …

5 / 25

ўлмайди. қиш ва ѐз мавсумларида харажат қилинадиган айланма маблағлар таркибида бирмунча тафовутлар мавжуд. масалан, қиш мавсумида айланма маблағларнинг кўпгина қисми (уруғлик, ем-хашак, турли озуқалар) ишлаб чиқариш эҳтиѐт қисми шаклида туради, ѐз фаслида эса тугалланмаган ишлаб чиқариш, техниканинг бутлаш қисмлари, нефть маҳсулотлари ва шу кабиларнинг ҳиссаси ортиб боради. 283 қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини ташкил қилишда юқорида санаб ўтилган хусусиятларни ҳисобга олиб, ишни ташкил қилиш унинг самарадорлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эгадир. бизнинг мамлакатимизда аҳолининг нисбатан зичлиги ва қишлоқ хўжалигига яроқли ерларнинг чекланганлигини ҳисобга олиб, ерга хусусий мулкчилик жорий қилинмади, унга давлат мулки сақланиб қолди. лекин, бозор иқтисодиѐти талабларидан келиб чиқиб, оқилона аграр ислоҳотлар амалга оширилмоқда ва бу жараѐн чуқурлаштирилмоқда. ўзбекистонда амалга оширилган аграр ислоҳотларнинг диққат марказида қишлоқ хўжалигидаги ерни ҳақиқий эгасига бериш масаласи туради. шунга кўра, бу борада олиб борилган чора-тадбирлар натижасида «энг муҳими, қишлоқда ҳақиқий мулкдор – ер эгаси пайдо бўлди, унинг меҳнатга муносабати, ўз ишининг натижаларидан манфаатдорлиги бутунлай ўзгармоқда. кейинги …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "13-боб. аграр муносабатлар ва агробизнес"

хii-мавзу 280 13-боб. аграр муносабатлар ва агробизнес иқтисодий қонунлар ва категорияларнинг амал қилиши иқтисодиѐтнинг барча соҳалари, тармоқлари ва бўғинлари учун умумий бўлсада, лекин улардаги табиий ва ижтимоий-иқтисодий шароитга боғлиқ ҳолда ўзига хос хусусиятлар ҳам касб этади. айниқса, бу ўзига хос хусусият аграр соҳада яққол намоѐн бўлади. чунки бу ерда такрор ишлаб чиқариш кўп жиҳатдан тирик организм (ҳайвон, ўсимлик ва бошқалар) билан ҳам боғлиқ. ушбу бобда иқтисодиѐтнинг умумий томонлари билан биргаликда унинг аграр соҳада намоѐн бўладиган ўзига хос хусусиятлари кўриб чиқилади, шунингдек, аграр муносабатларнинг мазмуни таҳлил қилиниб, ер рентасининг вужудга келиши ва тақсимланиши муаммолари ҳамда уларнинг қисқача тавсифи берилади. агросаноат интеграцияси ва агросаноат мажмуасин...

Этот файл содержит 25 стр. в формате PDF (631,9 КБ). Чтобы скачать "13-боб. аграр муносабатлар ва агробизнес", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 13-боб. аграр муносабатлар ва а… PDF 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram