qo‘qio‘tkabilar ajdodchasi (asteridae)

DOCX 8 pages 2.7 MB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

13-mavzu: qoqio‘tkabilar ajdodchasi – asteridae. reja: 1. qo‘ng‘iroqgulnamolar qabilasi – sampanulales. 2. qoqio‘tnamolar qabilasi - asterales. bu ajdodcha ikki pallalilar ajdodining ajdodchalari orasida eng kattasi hisoblanadi. hozirgi vaqtda uning tarkibiga asosan o‘t o‘simliklar, ba’zan chala buta, buta va daraxtalar ham kiradi. xarakterli xususiyatlaridan biri zahira oziqa modda sifatida uglevodlarning (inulin) bo‘lishidir. ko‘pchilik vakillarining vegetativ a’zolarida sutsimon shira mavjud. gullari to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri. gultojbarglari qo‘shilgan. ajdodchaning tarkibiga 5 ta qabila kiradi. 1. qo‘ng‘iroqgulnamolar kabilasi – campanulales. bu qabila 11 ta oilani birlashtiradi. oila vakillari asosan o‘t o‘simliklar, ba’zan buta, kamdan-kam hollarda daraxtlari ham uchraydi. 1.qo‘ng‘iroqguldoshlar oilasi – campanulaseae. bu oilaga 89 ta turkum , 2478 ta tur kiradi. ular yer yuzida keng tarqalgan, o‘t, chala buta va buta o‘simliklardir. barglari ketma-ket yoki qarama-qarshi joylashgan. gullari, to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri, 5 a’zoli. gultojbarglari qo‘shilgan qo‘ng‘iroqsimon. gul formulasi: ca(5)co(5)a5 g(3) ba’zan (2-5) mevasi ko‘sakcha. urug‘i endospermli. oila vakillari: tig‘izgulli qo‘ng‘iroqgul (campanula glomerata), ko‘p yillik …

2 / 8

’zan chala buta va tropikada daraxtsimonlari ham uchraydi. barglari oddiy, poyaga asosan ketma-ket ba’zan qarama-qarshi yoki xalqa bo‘lib joylashgan. barg yaprog‘ining shakli har-xil, yon bargsiz. gullari to‘pgulli bo‘lib, savatchada joylashgan. savatcha sirtidan bir yoki bir necha qator o‘rama bargchalar bilan qoplangan. savatcha yassi, bo‘rtgan yoki botiq gul o‘rni atrofida hosil bo‘ladi. gul o‘rni silliq yoki pardasimon, qiltiqli ba’zan tukli bo‘lishi mumkin. savatchada hosil bo‘lgan gullarni soni bittadan tortib, bir nechtagacha bo‘ladi. ular ikki jinsli, ayrim jinsli yoki pushtsiz (changchi va urug‘chilar rivojlanmagan) bo‘ladi. gulkosacha bargi reduksiyalanib, oddiy yoki patsimon tuklarga, goho qiltanoqlarga aylangan. bular mevada saqlanib qolib, keyinchalik urug‘larning shamol yordamida tarqalishiga xizmat qiladigan popuk (ukpari) yoki kokillarga aylanadi. gultojbarglari hamisha tutash bo‘lib, to‘g‘ri yoki noto‘g‘ridir. changchilari 5 ta, chang iplari erkin bo‘lib, chang xaltachalari birikkan holda naycha hosil qiladi. urug‘chisi 1-2 ta mevabargchaning qo‘shilishidan hosil bo‘lgan. tugunchasi ostki. mevasi pistacha. oila vakillari gultojbarglarini tuzilishiga qarab 5 ta tipga bo‘linadi: …

3 / 8

hangchisi ham urug‘chisi ham bo‘lmaydi. ular savatchaning chetki qismlarida joylashgan bo‘lib, hasharotlarni jalb qilish uchun xizmat qiladi. gul formulasi: ↑ ca(5)-0-rar co(5-7) a0 g 0 yuqorida keltirib o‘tilgan belgilarga asosan oila 2 ta oilachaga bo‘linadi: 1.tilsimongullilar oilachasi - lactucoideae. bu oilachaga o‘simliklarning savatchasidagi barcha gullar tilchasimon, noto‘g‘ri, ikki jinslidir. vakillari: 1. odiy qoqio‘t (taraxasum officinale). ko‘p yillik o‘t. ildizida inulin to‘planadi. barglari vitaminga boy. 2. oddiy sachratqi (sichorum intubus). ko‘p yillik o‘t. dorivor o‘simlik. 3. tatar suto‘ti (lactuca tatarica). ko‘p yillik o‘t. begona o‘t. 4. sabzavot bo‘ztikoni (sonchus oleraceus). bir yillik o‘t. begona o‘t. 5. tog‘saqich (scorzonera tau-saghys). chala butacha. kauchukli o‘simlik. 6. echkisoqol (tragopogon malicus). ko‘p yillik o‘t. 2. naychagullilar oilachasi – asteroideae. bu oilacha vakillari savatchalaridagi gullarining hammasi naysimon, ba’zan ikki labli yoki har-xil bo‘lishi mumkin. vakillari: 1. oddiy kungaboqar (helianthus annuus). bir yillik o‘simlik. 2. ermon (artemisia absinthium). ko‘p yillik o‘t. dorivor o‘simlik. cho‘l, adir va tog‘ …

4 / 8

di. bu yo‘g‘on, o‘q ildizli, havo rang yoki oqimtir gulli, savatchalari yuqoridagi shoxlarining barg qo‘ltig‘idan chiqqan, ikki qator o‘rama bargli o‘t o‘simlikdir. begona o‘t sifatida hamma yerda o‘sadi. ildizida 14 - 16 % inulin, 1.2–4 % qand, 0.6 % o‘simlik moyi bo‘ladi. ildizmevasidan qand ham, spirt ham olinadi. tarkibida intibin bo‘lishi sababli sachratqi soxta kofe ta’mini beradi (72-rasm, b). 72-rasm. sariq andiz-inula grandis (a), oddiy sachratqi-cichorium inthybus (b), bo‘ymadoron-achillea millefolium (v). bo‘ymadoron (achillea) turkumi vakillari ko‘p yillik o‘t o‘simliklar bo‘lib, barglari bir necha mayda bo‘lakchalarga ajralgan. bu turkumga 154 ta tur kirib, o‘zbekistonda 5 turi o‘sadi. turkumning hamma turlari dorivor hisoblanadi. ular asosan tog‘ yon bag‘irlarida, adirlarda o‘sadi (72-rasm, v). shuvoq (artemisia) turkumiga ko‘p yillik, bir yillik o‘tlar va yarim butalar kiradi. shuvoqlar turkumining 523 ta turi bo‘lib, o‘zbekistonda shundan 40 dan ortiq turi o‘sadi. shuvoqlarning hamma turlarida efir moylari bo‘ladi. ermon (a. absinthium) kumushsimon tuklar bilan qoplangan ko‘p yillik …

5 / 8

‘q ildizli, hamma qismida sut-shira saqlovchi o‘simliklar kiradi. bu turkumning o‘zbekistonda 26 ta turi o‘sadi. oddiy qoqio‘t (taraxacum officinalis) ning barglari ildiz bo‘g‘izida joylashgan, ko‘p yillik o‘t. u aholi yashaydigan joylarda, yo‘llarning chetlarida, bog‘larda, bedapoyalarda va ariq bo‘ylarida o‘sadi. mahalliy aholi uni tuzli suvda yuvib ovqatga ishlatadi. shuningdek undan dorivor o‘simlik sifatida ham foydalaniladi (73-rasm, v). kungaboqar (helianthus) turkumiga bir yillik va ko‘p yillik o‘tlar va ba’zi tugunakli o‘tlar kiradi. kungaboqarning yer sharida 79 ta turi bo‘lib, o‘zbekistonda ikki turi o‘stiriladi. kungaboqarning gullari yirik savatchalarda o‘rnashgan. savatchaning markazidagi gullari ikki jinsli, naychasimon, savatchaning chetidagi gullari soxta tilsimon tuzilishga ega. mevasi pista, undan moy olinadi.urug‘laridagi moyning miqdori 35 - 46 % oralig‘ida bo‘ladi (74-rasm,a). bo‘tako‘z (centaurea) turkumi vakillari ko‘p yillik va bir yillik o‘tlardir. savatchasining chetidagi gullari voronkasimon, o‘rtadagilari ikki jinsli va naychasimon bo‘ladi. gulo‘rni yassi, dag‘al tukli. gullari pushti, havo rang, sariq. o‘rama bargchalari bir - birini o‘ragan, uchi tikanga …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo‘qio‘tkabilar ajdodchasi (asteridae)"

13-mavzu: qoqio‘tkabilar ajdodchasi – asteridae. reja: 1. qo‘ng‘iroqgulnamolar qabilasi – sampanulales. 2. qoqio‘tnamolar qabilasi - asterales. bu ajdodcha ikki pallalilar ajdodining ajdodchalari orasida eng kattasi hisoblanadi. hozirgi vaqtda uning tarkibiga asosan o‘t o‘simliklar, ba’zan chala buta, buta va daraxtalar ham kiradi. xarakterli xususiyatlaridan biri zahira oziqa modda sifatida uglevodlarning (inulin) bo‘lishidir. ko‘pchilik vakillarining vegetativ a’zolarida sutsimon shira mavjud. gullari to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri. gultojbarglari qo‘shilgan. ajdodchaning tarkibiga 5 ta qabila kiradi. 1. qo‘ng‘iroqgulnamolar kabilasi – campanulales. bu qabila 11 ta oilani birlashtiradi. oila vakillari asosan o‘t o‘simliklar, ba’zan buta, kamdan-kam hollarda daraxtlari ham uchraydi. 1.qo‘ng‘iroqg...

This file contains 8 pages in DOCX format (2.7 MB). To download "qo‘qio‘tkabilar ajdodchasi (asteridae)", click the Telegram button on the left.

Tags: qo‘qio‘tkabilar ajdodchasi (ast… DOCX 8 pages Free download Telegram