tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat

DOCX 24 sahifa 55,7 KB Bepul yuklash

24 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 55,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 24

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 24

9 - mavzu. tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat reja: 1.tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va tarixiy jarayon mazmunini belgilashga oid yondashuvlar. 2.sivilizatsiya tushunchasi va uning tiplari. 3. sivilizatsiya va madaniyat mutanosibligi. madaniyat tushunchasi, uning tuzilishi va ijtimoiy funksiyalari. 3. madaniyatning ichki tuzilishi. madaniyatning sub’ekti. madaniy faoliyat dinamikasi. 3. o‘zbek madaniyati va etnomadaniyat dialektikasi. madaniyatlararo kommunikatsiyaning axloqiy tarbiyaga ta’siri. 4.dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar. 5.ommaviy madaniyatning shakllanish tarixi va uning turlari: aksilmadaniyat, submadaniyat, populyar madaniyat, ekran madaniyati. 6. xxi asrda an’anaviy va zamonaviy madaniyat uyg’ung’unligini ta’minlashning ahamiyati va ularning axloqiy tarbiyadagi o’rni. tayanch tushunchalar:tarih falsafasi, sivilizatsiya, madaniyat, etnomadaniya,t ommaviy madaniyat, aksilmadaniyat, submadaniyat, populyar madaniyat, ekran madaniyati. an’anaviy va zamonaviy madaniyat ,axloqiy tarbiyadagi tarixning mazmunini aniqlash yo‘lidagi izlanishlar. bilimning integral shakli sifatida falsafa jamiyat, tarix va inson haqidagi muayyan-ilmiy tasavvurlarni sintez qiladi. u gumanitar fanlar – psixologiya, san'atshunoslik, semiotika, san'atga murojaat etadi. tarix falsafasining asosiy vazifalaridan biri – o‘zgaruvchan va murakkab ijtimoiy …

2 / 24

x haqida yaxlit tasavvur hosil qilish imkonini bermagan. bu narrativ tarixdir.(tarixchining talqini, interpretatsiyasi) keyinchalik qadimgi faylasuflar tarixni uzluksiz takrorlanib turadigan jarayonlar, «abadiy ortga qaytish» (f.nitsshe) sifatida tasavvur qilganlar. diniy an'ana tarixning butunlay boshqacha talqinini taklif qildi. o‘rta asrlarda ilohiy taqdir asosiy tarixiy kuch sifatida e'tirof etildi. tarixiy voqyealarning ichki mantiqi alohida mazmun kasb etdi: xudo nafaqat tarixiy jarayonni boshqaradi, balki adashgan insoniyatga gunohlardan forig‘ bo‘lish, jannatdagi boqiy hayotga erishish yo‘lini ko‘rsatadi. avreliy avgustin o‘zining «ilohiy shahar haqida» asarida boqiylik va muvaqqatlik, ilohiylik va dunyoviylikning birligi to‘g‘risida so‘z yuritadi. uning fikricha, iso masih insoniyatga boqiylik sari yo‘l ko‘rsatgan. tarixning mazmuni – boqiylikka eltuvchi yo‘ldan borishda, inson hayotining mazmuni esa – xudoga xizmat qilish, gunohlardan forig‘ bo‘lishdadir. ibn xaldun tarixning mazmuni haqida mulohaza yuritar ekan, uni, inson hayotining mazmuni kabi, tarix tugaganidan keyingina aniqlash mumkinligini qayd etadi. ammo, shunga qaramay, tarixning mazmuni haqida erkinlik, ijod tushunchalariga tayanib so‘z yuritish mumkin, deb hisoblaydi. …

3 / 24

rifatchisi nikolay kondorse asarida o‘z aksini topgan. u o‘zining «inson tafakkuri taraqqiyotining tarixiy manzarasiga chizg‘i» deb nomlangan risolasida kishilik jamiyatining barcha jabhalariga tafakkurning kirishi g‘oyasini mazkur jamiyat rivojlanishining uzoq istiqboli sifatida asoslashga harakat qiladi. tafakkurning tantanasi g‘oyasi insoniyat tarixining mazmuni sifatida gegel tomonidan ham asoslangan. u tarixga mutlaq ruh, olamiy aql taraqqiyoti sifatida yondashgan. gegel fikriga ko‘ra, mazkur taraqqiyot o‘zining alohida vazifasini ado etishi lozim bo‘lgan ayrim xalqlar ruhi orqali amalga oshadi. uning fikricha, tarixiy jarayon «aqlga muvofiq», ya'ni tasodiflardan yoki ayrim shaxslarning o‘zboshimchaligidan qat'iy nazar o‘ziga yo‘l ochadigan ob'ektiv qonuniyatlar bilan belgilanadi. tarixning mazmuni mutlaq ruh o‘zini o‘zi anglab yetishidadir, deb qayd etadi gegel. tarixning mazmunini aniqlash borasidagi keyingi izlanishlar amalda muayyan ideal tajassumi sifatidagi tarixning mazmuni haqidagi tezisning ko‘rinishlari hisoblanadi. idealning mazmuni har xil, hatto qarama-qarshi bo‘lishi mumkin: texnokratik illyuziyalar, ommaviy iste'mol jamiyati ideali, axborot jamiyati ideali, xususiy mulk va ekspluatatsiyasiz umumiy tenglik jamiyati va h.k. tarixning mazmunini …

4 / 24

noniston ,markaziy osiyo, eron buyuk madaniyatlari deyarli bir vaqtda vujudga kelgan miloddan avvalgi 800 va 200 yillar oralig‘idagi davrga mos keladi. yevropada fan-texnika davrining boshlanishi mazkur madaniyatlarning davomi (ma'lum ma'noda esa ularning ziddi) bo‘lgan. to‘rtinchi bosqichda insoniyatning birligi vujudga keladi. bu davrda jamiyat insonga munosib bo‘lgan asoslar va tamoyillarga muvofiq rivojlanadi. totalitarizmdan butunlay voz kechishga asoslangan huquqiy davlat mazkur birlikning kafili hisoblanadi. tarixning mazmuni – umuminsoniy madaniyatni va vaqt o‘qining avvalida shakllangan an'analarni saqlash va rivojlantirishdadir. bugungi kunda jamiyatning globallashuvi munosabati bilan tarixning mazmuni haqidagi masala yana kun tartibidan o‘rin olmoqda. zamonlar va xalqlar aloqasini, xalqlar o‘rtasidagi hamjihatlikni qaror toptiradigan, ajdodlarning ma'naviy merosini saqlash va ko‘paytirishni, hozirgi avlodlarning erkinligi va ijodiy imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishni ta'minlaydigan qadriyatlar tizimiga qarab mo‘ljal oluvchi g‘oyalar yana muhim ahamiyat kasb etmoqda. xix asrda falsafadan sotsiologiya ajralib chiqa boshladi. mazkur fan jamiyatni tushunishga nisbatan falsafiy yondashuvlarni asosan tan oladi va ayni vaqtda o‘z predmeti va tadqiqot …

5 / 24

mos keladi: teologik bosqich (u qadimgi davr va ilk o‘rta asrlarni qamrab oladi va xiii asrda tugaydi), metafizik bosqich (xiv-xviii asrlar) va pozitiv bosqich (xix asrda boshlanadi). g.spenser. sotsiologiyada organik yo‘nalish asoschisi gerbert spenser (1820-1903) jamiyatga individlar birlashmasi sifatida yondashadi. uning fikricha, mazkur individlarning rivojlanishidagi farqlar jamiyat evolyusiyasining dastlabki shartlari hisoblanadi. jumladan, ibtidoiy qabilalar rivojlanishda oqsaganini spenser ularning qobiliyatlari rivojlanish darajasining pastligi bilan tushuntiradi. eng moslashuvchan jamiyatlarning yashash uchun kurashini ijtimoiy taraqqiyotning asosiy qonuni deb hisoblaydi. u iqlim, tabiiy sharoitning ijtimoiy jarayonlarga ta'sirini o‘rgangan. spenser yaratgan ta'limotni keyinchalik sotsiologiyadagi geografik oqimlarning vakillari rivojlantirgan. e.dyurkgeym. e.dyurkgeym (1858-1917), jamiyatni tushunishni qadriyatlar tizimi bilan bog‘lagan, faqat shu yo‘l bilan tarixni uning o‘ziga xos xususiyatiga muvofiq tarzda o‘rganish mumkin, deb hisoblagan. e.dyurkgeym ham qadriyatlarni jamiyat tuzilishini belgilovchi muhim omil deb bilgan. jamiyat tuzilmasini o‘rganishga nisbatan u strukturaviy funksionalizm nuqtai nazaridan yondashgan. jamiyat borliqning alohida sohasi bo‘lib, u o‘z qonunlariga muvofiq rivojlanadi. noijtimoiy xususiyatga ega …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 24 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat" haqida

9 - mavzu. tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat reja: 1.tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va tarixiy jarayon mazmunini belgilashga oid yondashuvlar. 2.sivilizatsiya tushunchasi va uning tiplari. 3. sivilizatsiya va madaniyat mutanosibligi. madaniyat tushunchasi, uning tuzilishi va ijtimoiy funksiyalari. 3. madaniyatning ichki tuzilishi. madaniyatning sub’ekti. madaniy faoliyat dinamikasi. 3. o‘zbek madaniyati va etnomadaniyat dialektikasi. madaniyatlararo kommunikatsiyaning axloqiy tarbiyaga ta’siri. 4.dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar. 5.ommaviy madaniyatning shakllanish tarixi va uning turlari: aksilmadaniyat, submadaniyat, populyar madaniyat, ekran madaniyati. 6. xxi asrda an’anaviy va zamonaviy madaniyat uyg’ung’unligini ta’minlashning ahamiyati va ula...

Bu fayl DOCX formatida 24 sahifadan iborat (55,7 KB). "tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tarix falsafasi, sivilizatsiya … DOCX 24 sahifa Bepul yuklash Telegram

tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat" haqida

O'xshash fayllar