irodaviy jarayonlar xaqida umumiy tushuncha

PPTX 39 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

39 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 39

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 39

madaniyatshunoslik irodaviy jarayonlar xaqida umumiy tushuncha iroda haqida tushuncha irodaning nerv-fiziologik asoslari irodaviy akt va uning tuzilishi shaxsning irodaviy sifatlari www.arxiv.uz iroda haqida tushuncha ma'lumki, insonning ehtiyojlari ijtimoiy tuzum shakllari taraqqiyotiga qarab o’zgaradi. shu bois o’z ehtiyojlarini qondirish uchun inson harakat qiladi. shaxs o’z harakatlari yordami bilan muhitga moslashadi va undan o’z ehtiyojlari uchun foydalanadi. lekin shu bilan birga odam muhitni o’z ehtiyojlariga muvofiqlashtirib o’zgartiradi, qayta quradi va o’ziga moslashtiradi www.arxiv.uz psixik jarayonlarning va shaxsning eng muhim tomoni ularning faolligidir. faollik ixtiyorsiz ixtiyoriy ixtiyorsiz harakatlar - u yoki bu hollarda kishida oldindan belgilangan maqsadsiz voqea boladi; bunday harakatlar biron-bir tashqi sabablar tufayli paydo boladi . ongli ravishda zo’r berish bo’lmaydi. ixtiyoriy yoki irodaviy harakatlar- oldindan qo’yilgan maqsad asosida, bizning xoxishimiz bilan bo’ladigan faollikdir.bu harakat bizning ‘o’zimiz’ bilgan bogliqdir va u ongli ravishda zo’berishimiz natijasida sodir bo’ladi. iroda -kishining shunday faolligidirki, bunday faollik oldindan biror maqsad qo’yib va shu maqsadga erishish …

2 / 39

hirishdan iborat sodda shakldagi harakatlarning majmuasidan iborat emas. zo’r berishni taqozo etmaydigan ish-harakati (masalan, shkafdan choynak olish, sochiqni qoziqqa ilish va hokazolar) bilan irodaviy faoliyat tarkiblari o’rtasida keskin tafovut mavjud. irodaviy faoliyat o’ziga xos xususiyatga ega bo’lib, uning mohiyati shundan iboratki, bunda shaxs o’z oldiga qo’ygan va unga muhim ahamiyat kasb etuvchi maqsadlariga o’zi uchun kamroq qiymatga molik xatti-harakat motivlarini bo’ysundiradi. ustuvor (yetakchi) motivlar qo’shimcha ko’makchi motivlarni muayyan yo’nalishga safarbar qilib, umumiy maqsadga xizmat qildiradi. iroda insonning o’z xatti-harakatlarini (xulq-atvorini) o’zi boshqarishini, u yoki bu xususiyatli intilish va istaklarini tormozlashni talab qiladi. irodaviy faoliyat mohiyati shunda ko’zga tashlanadiki, bunda shaxs o’zini o’zi boshqaradi, o’zini qo’lga oladi, o’zining xususiy ixtiyorsiz impulsiv tomonlarini nazorat etadi, hatto zarurat tug’ilsa, u holda ularni tamoman yo’qotadi ham. www.arxiv.uz irodaviy faoliyatni yoki alohida iroda aktini (latincha actus harakat degan ma’noni anglatadi) amalga oshirishishning xususiyatlaridan biri-bu bajarilayotgan harakatlarning erkin ekanligini shaxs tomonidan anglash (bunday qilsa ham bo’ladi …

3 / 39

daviy faoliyatning o’ziga xos xususiyatlari quyidagilardan tashkil topgandir 1) irodaviy harakatlarni shaxs hamisha ularning subyekti sifatida amalga oshiradi; 2) irodaviy akt, harakat shaxs to’la-to’kis mas’ullikni zimmasiga olgan ish, amal sifatida ichdan (ichki dunyosida) kechiriladi; 3) irodaviy faoliyat tufayli inson ko’p jihatdan o’zini o’zi shaxs sifatida anglaydi; 4) irodaviy faoliyat sababli shaxs o’z hayot yo’li va taqdirini o’zi belgilashini tushunib yetadi va hokazo. shu bilan birga irodaning faollashtiruvchi va jilovlab turuvchi (tormoz qiluvchi) funksiyalari birgalikda (hamkorlikda) hukm sursagina, faqat shundagina shaxsning o’z maqsadiga erishish yo’lidagi to’siqlarni yengishni kafolatlashi mumkin www.arxiv.uz nazoratni lokallashtirish psixologiya fanida nazoratni lokallashtirish deganda shaxsning individual faoliyati natijalari uchun mas’uliyatni tashqi kuchlarda va sharoitlarda qayd qilishni, shuningdek, ularning kuch-g’ayratiga, qobiliyatiga moyilligini belgilaydigan sifatlar majmuasi tushuniladi. nazoratni lokallashtirish tashqi (eksternal) hamda ichki internal turlariga ajratiladi. nazoratni tashqi lokallashtirishga ba’zi misollarni keltiramiz: xodim ishga, talaba darsga kech qolsa, bu hodisani turlicha bahonalar bilan izohlashga harakat qiladi 1) avtobus o’z vaqtida …

4 / 39

iyatidan deb tushunsa, bunday psixologik voqyelik nazoratning internal (ichki) lokallashuvi mavjud ekanligini bildiradi. nazoratning ichki lokallashtirishiga xos insonlar maqsadga erishish yo’lida mas’uliyat yoki javobgarlik his etadilar, o’zini o’zi tahlillash imkoniyatiga egadirlar. ijtimoiy tarbiya jarayonida shaxsda lokallashtirishning har ikkala (eksternal, internal) turini shakllantirish tufayli uning mustahkam shaxsiy fazilatiga aylantirish mumkin www.arxiv.uz tavakkalchilik irodaning o’ziga xos ko’rinishlari shaxsning tavakkalchilik vaziyatidagi xatti-harakatida ro’yobga chiqadi. o’ziga mahliyo qiluvchi maqsadga erishish yo’lida xavf-xatar, yo’qotish daxshati, muvaffaqiyatsizlik unsuri bilan ham hamohang, ogoh dadil harakat tavakkalchilik deyiladi. tavakkalchilikda muvaffaqiyat bilan muvaffaqiyatsizlik kutilmasi ehtimoli yotadi. psixologik manbalarda ko’rsatilishicha, tavakkalchilik harakatini amalga oshirishning o’zaro uyg’unlashgan ikkita sababi mavjudligi qayd qilib o’tiladi. qarorga kelishning birinchi sababi-bu yutuqqa umidvorlik muvaffaqiyatga erishilganda kutilishi ehtimol qiymatning mag’lub oqibati ko’rsatgichidan yuksakroq bo’lishiga ishonchdir. tavakkalchilikning ikkinchi sababi xatti-harakatning xavfli yo’lini afzal bilgan xulq-atvorda ko’zga tashlanadi. shaxsdagi tavakkalchilikni riskometr deb ataluvchi maxsus asbobda o’lchab ko’rish mumkin www.arxiv.uz iroda aktining tuzilishi insonning miyasida tug’iladigan maqsadga erishish tufayligina …

5 / 39

harakatni amalga oshirishning tarqoq va yig’iq tarkiblari (unsurlari) maqsadga yo’naltiriladi. www.arxiv.uz iroda aktining tuzilishi irodaviy aktning boshlanishi maqsadga erishish yo’l-yo’riqlari haqiqatdan ham aniq istaklarning ushalishiga xizmat qilishi to’g’risida oqilona qarorga kelishda o’z ifodasini topadi. psixologik ma’lumotlarning ko’rsatishicha, tanlangan harakatlar oqilona, omilkor, odilona ekanligi to’g’risida qarorga kelinganida, maqsadga muvofiqligi ishonchli dalillar ustiga qurilganida ushbu jarayon qiyinchiliklarsiz sodir bo’ladi. biroq aksariyat hollarda qarorga kelish murakkab jarayonga aylanadi, buning natijasida motivlar kurashi yuzaga keladi, binobarin, tanlash, yakdillikka kelish muddati birmuncha cho’ziladi. masalan, a), b) v) g yuksak hislar (burch, mas’uliyat, javobgarlik, vatanparvarlik, fidoiylik kabilar) axloqiy talablar interiorizasiyaga aylanganligini, ya’ni shaxsning ma’naviy mulkiga o’tayotganligini, egoistik (xudbinlarcha) intilishlar bilan altruistik (ijtimoiy fidoiylik) istaklari (xohishlari) o’rtasida qarama-qarshilik yuzaga keladigan favquloddagi vaziyatda amalga oshiriladigan xulq-atvorning ichki mexanizmlarga aylanganini aks ettiradi www.arxiv.uz irodaviy harakatlarning asosiy bosqichlari (yoki fazalari) i. harakat maqsadini belgilash. maqsad- nima qilish kerak, nimaga erishish kerak,va qanday qiyinchiliklarni yengishi kerakligini anglashidir. bu albatta, tasavvur qilish, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 39 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "irodaviy jarayonlar xaqida umumiy tushuncha"

madaniyatshunoslik irodaviy jarayonlar xaqida umumiy tushuncha iroda haqida tushuncha irodaning nerv-fiziologik asoslari irodaviy akt va uning tuzilishi shaxsning irodaviy sifatlari www.arxiv.uz iroda haqida tushuncha ma'lumki, insonning ehtiyojlari ijtimoiy tuzum shakllari taraqqiyotiga qarab o’zgaradi. shu bois o’z ehtiyojlarini qondirish uchun inson harakat qiladi. shaxs o’z harakatlari yordami bilan muhitga moslashadi va undan o’z ehtiyojlari uchun foydalanadi. lekin shu bilan birga odam muhitni o’z ehtiyojlariga muvofiqlashtirib o’zgartiradi, qayta quradi va o’ziga moslashtiradi www.arxiv.uz psixik jarayonlarning va shaxsning eng muhim tomoni ularning faolligidir. faollik ixtiyorsiz ixtiyoriy ixtiyorsiz harakatlar - u yoki bu hollarda kishida oldindan belgilangan maqsadsiz voqea bolad...

Этот файл содержит 39 стр. в формате PPTX (1,6 МБ). Чтобы скачать "irodaviy jarayonlar xaqida umumiy tushuncha", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: irodaviy jarayonlar xaqida umum… PPTX 39 стр. Бесплатная загрузка Telegram