neftni katalitik kreking

PDF 14 pages 452.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 452.8 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

8 – ma’ruza neftni ikkilamchi qayta ishlash. kreking. riforming va piroliz. katalitik kreking katalitik kreking–og‘ir distillyatli neft fraksiyalarining motor yoqilg‘isiga va neft kimyosi xomashyosiga katalitik destruktiv aylanishi hamda texnik uglerod va koks ishlab chiqarish jarayonidir. jarayon alyumosilikatli katalizatorlar ishtirokida 450–5300s haroratda va 0,07– 0,3 mpa bosimda amalga oshiriladi. katalitik krekingning ko‘pchilik reaksiyalari mexanizmi zanjirli karbokationli nazariya doirasida qoniqarli tushuntiriladi. katalitik kreking sharoitida karbokationlar faqat karbokation – manfiy zaryadlangan yuzaning faol markazi ionli juftlar holida bo‘lishi mumkin. jarayonning kimyoviy asoslari. katalitik krekingda sodir bo‘ladigan jarayonlarning mohiyati quyidagi reaksiyalarda mujassam bo‘ladi: – yuqori molekulali uglevodorodlarni parchalash (kreking); – izomerlanish; – sikloalkanlarning arenlargacha degidrogenlash. og‘ir neft xomashyosining destruksiyasi ochiq rangli motor yoqilg‘ilarining qo‘shimcha miqdorining hosil bo‘lishiga olib keladi, ulardan eng katta ahamiyatga ega bo‘lganni benzindir. barcha uch turdagi reaksiyalarning amalga oshirilishi benzinning oktan sonining oshishiga olib keladi: bir xil tuzilishli uglevodorodlarning oktan sonlari molekulyar massasi kamayishi bilan ortadi; izoalkanlarning oktan sonlari normal tuzilishli …

2 / 14

x = 3,1 – 6,0 ga teng. seolitda taqsimlangan amorfli alyumosilikat o‘zining faolligiga ega. alyumosilikatning faol markazlari bo‘lib, ular brensted hamda lyuis kislotalari hisoblanadi. brensted kislotalari sifatida koordinatsion to‘yinmagan alyuminiy atomi bilan xemosorbsiyalangan suvdan hosil bo‘lgan proton (a), alyuminiy (b) yoki kremniy (v) atomi bilan bog‘langan gidroksil guruhining protoni xizmat qilishi mumkin: quyidagi turdagi tuzilishlar aproton kislotali markazlar bo‘lishi mumkin: protonli kislotalikning aprotonligiga o‘tishi quyidagi sxema bilan ifoda etilishi mumkin: protondonor markazlar eng katta ahamiyatga ega, chunki to‘liq degidratlangan alyumosilikat deyarli faol emas. seolit saqlagan alyumosilikatli katalizatorlarda metall kationining roli ehtimol protonning harakatchanligini va brensted kislotali markazlarning qo‘shimcha miqdorini hosil qilishdan iboratdir: shu sababli seolit saqlagan katalizatorlarda reaksiyaning tezligi amorf katalizatordagiga qaraganda 2–3 daraja yuqori bo‘ladi. shu bilan birga seolit saqlagan katalizatorlar sof seolitlarga qaraganda yuqoriroq termik va mexanik barqarorlikka ega bo‘ladi. karbokationli nazariyasining sifat tomoni ko‘pchilik tomonidan tan olingan. ammo unga asoslanib hatto individual moddalarning krekingida ham mahsulotning miqdoriy …

3 / 14

neft sanoatida katalitik kreking. alyumosilikatli katalizatorlarda sodir bo‘ladigan katalitik kreking neftni qayta ishlash sanoatining ko‘p tonnali jarayonlaridan biri bo‘lib hisoblanadi. 300 – 500 0c chegarasida haydaladigan turli neftlarning vakuumli distilyatlaridan yuqori oktanli benzinni olish jarayonining maqsadli vazifasi bo‘lib hisoblanadi. katalitik krekingni seolit saqlagan katalizatorlarda 450–530 0c da atmosfera bosimiga yaqin bo‘lgan bosimda (0,07 – 0,3 mpa) olib boriladi. katalitik kreking qurilmalarida yuqori oktanli benzindan tashqari uglevodorodli gaz, engil va og‘ir gazoyllar olinadi. mahsulotlarning miqdori va sifati qayta ishlanayotgan xomashyo, katalizatorning tavsifi hamda jarayon tartibiga ham bog‘liq bo‘ladi. quyida seolit saqlagan katalizatorlarda katalitik kreking qurilmalarining material balansi keltirilgan (xo mashyo – oltingugurtli neftning vakuumli distillyati i, shuning o‘zi gidrotozalashdan keyin ii):uglevodorodli gaz c3 – c4 fraksiyaning 75–90 % miqdorini o‘zida saqlaydi. katalitik riforming katalitik riforming – benzinlarning detonatsiya barqarorligini oshirish va arenlarni, asosan benzol, toluol va aromatik kislotalarni olish uchun mo‘ljallangan jarayon hisoblanadi. jarayonni yuqori haroratda (500 0c atrofida), vodorodning bosimi …

4 / 14

kationning hosil bo‘lishini ancha engillashtiradi. chunki reaksiyaning boshlanishi uchun zarur bo‘lgan alkenlar platinali katalizatorlarda alkan va sikloalkanlarning qisman degidrogenlanishidan hosil bo‘ladi. alkenlar undan keyin kislotali katalizatorda protonlanadi va karbokationlarga xos bo‘lgan barcha reaksiyalarga kirishadi. shuning uchun riforming jarayonidagi kislotali katalitik reaksiyalarning tezligiga katalitik krekingdagiga qaraganda yuqoriroq bo‘ladi. 1.platina katalizatori ishtirokida alkanlarni triengacha degidrogenlab, so‘ngra uni platina yoki alyuminiy oksidida sikllash: 2. platinada halqali oraliq kompleks orqali s5 – sikllanish: 3. platinada alkanlarni alkenlargacha degidrogenlash va alkenlarni alyuminiy oksidida sikllanib besh a’zoli halqani hosil qilishi. reaksiya kelishilgan mexanizm bo‘yicha boradi va bu mexanizm qo‘shbog‘ni kislotali markaz bilan protonlashni hamda shu vaqtning o‘zida zanjirdagi uglerod atomidan protonni ajratib olishni o‘z ichiga oladi hosil bo‘lgan besh a’zoli sikllar kislotali markazlarda olti a’zolilarga izomerlanadi va so‘ngra metallar ishtirokida arenlargacha degidrogenlanadi. tajriba ma’lumotlar aromatlash jarayoni ko‘rib chiqilgan barcha yo‘nalishlar bo‘yicha borishini isbotlaydi. agar dastlabki alkanning asosiy zanjirida oltitadan kam uglerod atomi bo‘lsa, unda aromatlash jarayonidan …

5 / 14

bir tomondan, alkanlar molekulyar massasining pasayishi oktan sonining oshishiga olib keladi, ikkinchi tomondan gidrokreking natijasida ancha ko‘p miqdorda gaz holidagi mahsulotlar hosil bo‘ladi, bu esa benzinning chiqishini kamaytiradi. shunday qilib, gidrokreking roli chegaralangan bo‘lishi kerak. katalitik krekingda bo‘lgani kabi yuqorida nomlari keltirilgan riforming reaksiyalarini amalga oshirish benzinning oktan sonini oshishiga olib keladi. haroratga bog‘liq bo‘lgan holda 0,7 mpa da va xomashyo etkazib berishning hajmiy tezligi 2 soat–1 bo‘lganda n– geksan riformingining natijalari quyida keltirilgan: sikloalkanlarning o‘zgarishi. riforming sharoitida sikloalkanlar ham izomerlanish, arenlargacha degidrogenlash va gidrokrekingga uchraydi. olti a’zoli sikloalkanlar besh a’zolilarga karbokationli mexanizm bilan izomerlanadi: katalitik krekingda bo‘lgani kabi izomerlanishning muvozanati o‘ngga to‘liq siljigan bo‘lsa ham, u reaksiya qaytardir, chunki olti a’zoli sikloalkanlar riforming sharoitida arenlargacha degidrogenlanadi, shu bilan birga muvozanat arenlar tomoniga juda ko‘p siljigan bo‘ladi: siklogeksanni metilsiklopentan va benzolga tanlab o‘zgarishi reaksiya tezliklarining nisbati bilan aniqlanadi va katalizator komponentlarining faolligiga bog‘liq bo‘ladi. u izomerlanish mexanizmi bo‘yicha sodir bo‘ladi, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neftni katalitik kreking"

8 – ma’ruza neftni ikkilamchi qayta ishlash. kreking. riforming va piroliz. katalitik kreking katalitik kreking–og‘ir distillyatli neft fraksiyalarining motor yoqilg‘isiga va neft kimyosi xomashyosiga katalitik destruktiv aylanishi hamda texnik uglerod va koks ishlab chiqarish jarayonidir. jarayon alyumosilikatli katalizatorlar ishtirokida 450–5300s haroratda va 0,07– 0,3 mpa bosimda amalga oshiriladi. katalitik krekingning ko‘pchilik reaksiyalari mexanizmi zanjirli karbokationli nazariya doirasida qoniqarli tushuntiriladi. katalitik kreking sharoitida karbokationlar faqat karbokation – manfiy zaryadlangan yuzaning faol markazi ionli juftlar holida bo‘lishi mumkin. jarayonning kimyoviy asoslari. katalitik krekingda sodir bo‘ladigan jarayonlarning mohiyati quyidagi reaksiyalarda mujassam bo...

This file contains 14 pages in PDF format (452.8 KB). To download "neftni katalitik kreking", click the Telegram button on the left.

Tags: neftni katalitik kreking PDF 14 pages Free download Telegram